Daha önce el-Velid’in Ömer b. Abdülaziz’i Medine ve Mekke’den azletmesinin ve Osman b. Hayyan’ı Medine emiri olarak tayin etmesinin sebebini zikretmiştik.
Muhammed b. Ömer şöyle dedi: Osman, 94 yılının Şevval ayının 27’sinde (26 Temmuz 713) Medine’ye emir olarak geldi ve Dâr Mervan’da konakladı. “Vallahi burası sevimsiz bir yerdir; gerçekten aldanmış olan, sizinle aldanandır” dedi. Yargı işlerine Ebu Bekir b. Hazm’ı tayin etti.
Muhammed b. Ömer – Muhammed b. Abdullah b. Ebi Hurra – amcasından şöyle nakletti: Osman b. Hayyan’ın Riyah b. Ubeydullah ile Münkız el-Iraki’yi yakaladığını gördüm. Onları hapsetti, cezalandırdı ve sonra boyunlarına halkalar takılmış halde Haccac b. Yusuf’a gönderdi. Medine’de hiçbir Iraklıyı, ister tüccar ister başkası olsun, bırakmadı. Hepsini bulunduğu her yerden çıkardı. Onları boyun halkaları içinde gördüm. Muhalifleri takip etti; Haysam’ı yakaladı ve ona uzuv kesme cezası uyguladı, ayrıca Manhur’u da yakaladı; ikisi de Haricilerdendi.
Aynı ravi dedi ki: Onu minberde hutbe verirken işittim. Şöyle diyordu: “Ey insanlar! Sizi hem eskiden beri hem de son zamanlarda Müminlerin Emiri’ne karşı samimiyetsiz bulduk. Şimdi size, sizin bozukluğunuzu artıracak kimseler sığınmıştır. Irak halkı ayrılık ve nifak ehlidir. Vallahi onlar nifakın yuvası ve çıktığı yerdir! Vallahi hiçbir Iraklıyı denemedim ki kendini en çok beğenenin, Ebu Talib ailesi hakkında söylediklerini söyleyen kişi olduğunu görmeyeyim. Onlar gerçekte Ebu Talib ailesinin taraftarı değildir; aksine onlara da başkalarına da düşmandırlar. Allah’ın onların kanlarının dökülmesini murad etmesi sebebiyle, onlardan birini barındıran, ona ev kiralayan veya onu misafir eden kimse bana getirilirse, onun evini yıkar ve hak ettiğini ona veririm. Ömer b. el-Hattab bölgeleri düzenlediğinde, insanlar cihad etmek isteyenler ona gelip ‘Şam mı sana daha sevimli, Irak mı?’ diye sorarlardı. O da ‘Şam bana daha sevimlidir. Irak tedavisi olmayan bir hastalıktır; şeytan orada yuva kurmuştur ve beni zor durumda bırakmışlardır. Onları dağıtmayı düşünüyorum’ derdi. Sonra ‘Eğer onları dağıtırsam gittikleri yerleri bozarlar; tartışma ve çekişme ile fitne çıkarırlar’ derdi. Kılıçla sınandıklarında üstünlük göstermezler. Osman’a fayda sağlamadılar; o onların yüzünden öldürüldü. Bu büyük gedik onların eliyle açıldı. Muaviye onları idare etti, onları hoş tuttu ama fayda görmedi. Sonra gerçek bir adam onları yönetti; onları kırbaçladı, kılıcı üzerlerine indirdi, korkuttu ve düzene soktu. Ey insanlar! Güvenlikten daha iyi bir toplanma, korkudan daha kötü bir durum görmedik. Öyleyse itaate sarılın. Ey Medine halkı! Siz savaş ehli değilsiniz; evlerinizde kalın. Ben meclislerinize sizi dinleyip bana haber verecek kimseler gönderdim. Gereksiz sözleri bırakın. Valileri ayıplamayı terk edin; bu, fitneye götürür. Fitne bir afettir; dini, malları ve çocukları yok eder.”
Muhammed b. Ömer – Halid b. el-Kasım – Said b. Amr el-Ensari’den şöyle dedi: Osman b. Hayyan’ın tellalının “Ey Ümeyye b. Zeyd oğulları! Kim bir Iraklıyı barındırırsa Allah’ın koruması ondan kaldırılır!” diye bağırdığını gördüm. Bizimle birlikte takva sahibi bir adam vardı; ona Ebu Sevade denirdi. “Sizi sıkıntıya sokmak istemem; beni güvenli bir yere ulaştırın” dedi. Ben, “Çıkmanda hayır yok; Allah seni de bizi de korur” dedim. Onu evime aldım. Bu durum Osman b. Hayyan’a ulaştı; muhafız gönderdi. Onu kardeşimin evine naklettim; muhafızlar bir şey bulamadı. Beni ihbar eden bir düşmandı. Emire “Bu bir iftiradır, bununla ceza verme” dedim. Osman ihbarcıya yirmi değnek vurdu. Iraklıyı çıkardık. Bizimle namaz kılardı ve hiç eksik etmezdi. Ev halkımız ona iyilik yaptı ve “Senin için ölürüz” dediler. Osman görevden alınana kadar bizimle kaldı.
Muhammed b. Ömer – Abdülhakim b. Abdullah b. Ebi Ferve’den şöyle dedi: el-Velid, Osman b. Hayyan’ı Medine’deki Iraklıları çıkarmak ve muhalifleri dağıtmak için gönderdi. Onu başlangıçta vali olarak göndermemişti; minbere çıkmaz ve hutbe vermezdi. Iraklılara ve Manhur’a yaptıklarından sonra el-Velid onu Medine valisi yaptı; bundan sonra minbere çıkmaya başladı.
Bu yılda Haccac, Said b. Cübeyr’i öldürdü.