Gerçek müminler ancak Allah’a ve Resulüne iman eden ve onunla birlikte toplu bir iş üzerinde bulunduklarında ondan izin istemedikçe ayrılıp gitmeyenlerdir. Senden izin isteyenler, işte onlar Allah’a ve Resulüne iman edenlerdir. Öyleyse bazı işleri için senden izin istediklerinde, onlardan dilediğine izin ver ve onlar için Allah’tan bağışlanma dile. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
İnnemel-mu’minûne (müminler ancak) ellezîne (o kimselerdir ki) âmenû (iman ettiler) billâhi (Allah’a) ve resûlihî (ve Resulüne) ve izâ (ve ne zaman) kânû (olduklarında) meahû (onunla) alâ emrin (bir iş üzerinde) câmiin (toplayıcı/ortak) lem yezhebû (gitmezler) hattâ (…e kadar) yeste’zinûhu (ondan izin isterler) innellezîne (şüphesiz onlar ki) yeste’zinûneke (senden izin isterler) ulâike (işte onlar) ellezîne (o kimselerdir ki) yu’minûne (iman ederler) billâhi (Allah’a) ve resûlihî (ve Resulüne) fe izâ (öyleyse ne zaman) iste’zenûke (senden izin istediklerinde) li-ba’di şe’nihim (bazı işleri için) fe’zen (izin ver) limen (kimseye) şi’te (dilersen) minhum (onlardan) vestagfir (ve bağışlanma dile) lehum (onlar için) Allâhe (Allah’tan) innallâhe (şüphesiz Allah) gafûrun (çok bağışlayandır) rahîm (çok merhametlidir).
Mukatil Tefsiri
Müminler ancak Allah’a ve Resulüne iman eden ve onunla, yani Peygamberle birlikte toplu bir iş üzerinde bulundukları zaman, yani Allah’a itaat olan bir iş için toplandıkları zaman, ondan izin istemedikçe ayrılmayan, yani Peygamberden ayrılmayan kimselerdir. Senden izin isteyenler, işte Allah’a ve Resulüne iman edenler onlardır. Bazı işleri için, yani işlerinden bir kısmı için senden izin istediklerinde, onlardan, yani müminlerden dilediğine izin ver. Bu ayet Tebük Gazvesi’nde Ömer b. Hattab hakkında indi. O, münafıkların duyması için ailesine dönmek üzere Peygamberden izin istedi. Peygamber ona, “Git; Allah’a yemin olsun ki sen münafık değilsin” dedi. Bununla münafıkların bunu duymasını istiyordu. Onlar bunu işitince, “Muhammed’e arkadaşları izin için başvurduklarında onlara izin veriyor, biz izin istediğimizde ise bize izin vermiyor. Lât’a yemin olsun ki onun adaletli davrandığını düşünmüyoruz; oysa kendisinin adalet getirmek için geldiğini iddia ediyor” dediler. Sonra Allah şöyle buyurdu: Onlar, yani müminler için Allah’tan bağışlanma dile. Şüphesiz Allah bağışlayandır, merhamet edendir.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyuruyor: Gerçek anlamda iman etmiş müminler ancak Allah’ı ve Resulünü tasdik edenlerdir. Onunla birlikte bulunduklarında, yani Resulullah ile birlikte olduklarında, toplu bir iş üzerinde, yani hepsini bir araya getiren, ortaya çıkmış bir savaş, birlikte kılınan bir namaz yahut meydana gelen bir mesele hakkında istişare gibi bir iş üzerinde bulunduklarında, toplandıkları o işten Resulullah’tan izin istemedikçe ayrılmazlar. Tefsir ehli de bu konuda bizim söylediğimize benzer şeyler söylemiştir. Bunu söyleyenlerin zikri: Muhammed b. Sa‘d bana rivayet etti, dedi ki: Babam bana rivayet etti, dedi ki: Amcam bana rivayet etti, dedi ki: Babam bana babasından, o da İbn Abbas’tan, “Müminler ancak Allah’a ve Resulüne iman eden ve onunla birlikte toplu bir iş üzerinde bulunduklarında ondan izin istemedikçe ayrılmayanlardır” buyruğu hakkında şöyle rivayet etti: “Bu, Allah’a itaat olan bir iş bulunduğu zamandır.” Kasım bize rivayet etti, dedi ki: Hüseyin bize rivayet etti, dedi ki: Haccâc bana İbn Cüreyc’den şöyle rivayet etti: İbn Abbas, “Onunla birlikte toplu bir iş üzerinde bulunduklarında” buyruğu hakkında, “Allah’a itaat kapsamındaki genel bir iş” dedi. Muhammed b. Beşşâr bize rivayet etti, dedi ki: Muhammed b. Bekr bize rivayet etti, dedi ki: İbn Cüreyc bize haber verdi, dedi ki: Ben işitirken bir adam, Atâ’nın yanında oturan Mekhûl eş-Şâmî’ye bu ayetteki, “Onunla birlikte toplu bir iş üzerinde bulunduklarında ondan izin istemedikçe ayrılmazlar” buyruğunu sordu. Mekhûl şöyle dedi: “Cuma günü, savaş safında ve her toplu işte böyledir. Cuma günü hiç kimsenin imamdan izin istemeden ayrılmaması emredilmiştir; her toplu işte de böyledir. Görmüyor musun, ‘Onunla birlikte toplu bir iş üzerinde bulunduklarında’ buyuruyor.” Yakub bana rivayet etti, dedi ki: İbn Uleyye bana rivayet etti, dedi ki: Hişâm b. Hassân bize Hasan’dan şöyle haber verdi: Bir adamın bir ihtiyacı olduğunda ve imam hutbe okurken, kalkar burnunu tutardı; imam da ona çıkması için işaret ederdi. Bir adam ailesine dönmek istemişti. Hârim b. Hayyân hutbe okurken onun yanına kalktı, burnunu tuttu; Hârim de ona gitmesi için işaret etti. Adam ailesinin yanına çıktı ve bir süre orada kaldı, sonra geri döndü. Hârim ona, “Neredeydin?” dedi. O, “Ailemin yanındaydım” dedi. Hârim, “İzinle mi gittin?” dedi. Adam, “Evet. Sen hutbe okurken yanına kalktım, burnumu tuttum; sen de bana gitmem için işaret ettin, ben de gittim” dedi. Bunun üzerine Hârim, “Bunu bir hile mi edindin?” yahut buna benzer bir söz söyledi. Sonra, “Allah’ım, kötü adamları kötü zamana bırak” dedi. Hasan bana rivayet etti, dedi ki: Abdürrezzâk bize haber verdi, dedi ki: Ma‘mer bize Zührî’den, “Onunla birlikte toplu bir iş üzerinde bulunduklarında” buyruğu hakkında şöyle haber verdi: “Bu, cuma günüdür. Onunla birlikte bulunduklarında, izin istemedikçe ayrılmazlardı.” Yunus bana rivayet etti, dedi ki: İbn Vehb bize haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, “Müminler ancak Allah’a ve Resulüne iman eden ve onunla birlikte toplu bir iş üzerinde bulunduklarında ondan izin istemedikçe ayrılmayanlardır” buyruğu hakkında şöyle dedi: “Toplu iş, onunla birlikte savaş topluluğunda veya cuma namazında bulundukları zamandır.”
Dedi ki: Cuma da toplu işlerden biridir. Cuma günü imam minbere oturduğunda, imamın kendisini görebildiği veya ona ulaşabildiği bir yerde bulunan hiç kimsenin yöneticinin izni olmadan çıkması uygun değildir; ancak izinle çıkar. İmamın kendisini göremediği, ona ulaşamadığı ve yanına varamadığı bir yerdeyse Allah mazereti kabul etmeye daha layıktır.
“Senden izin isteyenler, işte onlar Allah’a ve Resulüne iman edenlerdir” buyruğu hakkında Yüce Allah şöyle buyuruyor: Ey Muhammed, seninle toplu bir işte bulunduklarında, sana karşı görevleri olan Allah’a ve sana itaat etmeleri ve benim katımdan kendilerine getirdiğin şeyi tasdik etmeleri sebebiyle, ancak senden izin alarak yanından ayrılanlar, Allah’a ve Resulüne gerçekten iman edenlerdir. Allah’ın ve Resulünün emrine aykırı davranıp, sen daha önce kendilerine senden izin almadan ayrılmamalarını emretmiş olduğun hâlde, iznin olmaksızın yanından ayrılanlar ise böyle değildir.
“Bazı işleri için senden izin istediklerinde onlardan dilediğine izin ver” buyruğu hakkında Yüce Allah şöyle buyuruyor: Ey Muhammed, ancak senden izin alarak yanından ayrılan bu kimseler, bu yerlerde bazı işleri, yani kendilerine çıkan bazı ihtiyaçları sebebiyle senden izin istediklerinde, onlardan dilediğine bu ihtiyaçlarını gidermek için yanından ayrılma izni ver.
“Onlar için Allah’tan bağışlanma dile” buyruğu, Allah’a onlar için dua et; Allah’ın, kendisiyle onlar arasındaki haklarla ilgili üzerlerindeki sorumlulukları bağışlaması için onlara lütufta bulunmasını dile, demektir. Şüphesiz Allah, tövbe eden kullarının günahlarını çok bağışlayandır; tövbe ettikten sonra onları bu günahlar sebebiyle cezalandırmamakla onlara karşı çok merhametlidir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…