İnsanlardan gizlenirler de Allah’tan gizlenmezler. Oysa O, razı olmadığı sözü geceleyin düzenledikleri sırada onlarla beraberdir. Allah, yaptıkları her şeyi kuşatandır.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Yestahfûne (gizlerler) mine’n-nâsi (insanlardan) ve lâ (ve gizlemezler) yestahfûne (gizlemezler) minallâh (Allah’tan) ve huve (ve O) meahum (onlarla beraberdir) iz (ne zaman ki) yubeyyitûne (gece plan yaparlar) mâ (şeyi ki) lâ (razı değildir) يرضى (razı olmaz) mine’l-kavli (sözden) ve kânallâhu (ve Allah olmuştur) bimâ (şeyi ki) ya’melûne (yaparlar) muhîtâ (kuşatıcı)
Mukatil Tefsiri
“İnsanlardan gizlenirler”; yani Tu‘me gibi kimseler hıyanetlerini insanlardan saklarlar. “Ama Allah’tan gizlenemezler.” Allah onların hıyanetlerini bilir. “Oysa Allah, razı olmadığı sözleri geceleyin kurarlarken onlarla beraberdir”; yani: “Peygamber’e gidip şöyle şöyle söyleyelim” diyerek kendi aralarında plan yaptıkları sırada Allah onların yanındaydı. Katâde ve arkadaşları, arkadaşlarını savunmak için Allah’ın razı olmadığı sözleri birbirlerine telkin etmişlerdi. “Allah onların yaptıklarını kuşatmıştır”; yani onların amellerini ilmiyle tamamen kuşatmıştır.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah, “İnsanlardan gizlenirler” sözüyle şunu kastetmektedir: Kendi nefislerine hainlik eden bu kimseler, işledikleri hıyanet, yüklendikleri ayıp ve günah sebebiyle insanlardan gizlenirler. Oysa insanlar, onların yaptıklarını öğrendiklerinde, ancak onların işledikleri çirkin fiili ve yüklendikleri ağır suçu kötü sözle anabilirler. Onlar insanlardan utanmaları ve haklarında kötü söz söylenmesinden çekinmeleri sebebiyle gizlenirler.
“Allah’tan gizlenmezler.” Oysa Allah onların her hâline muttalidir; onların hiçbir ameli O’na gizli kalmaz. Ceza, ibretlik azap ve azabı çabuklaştırma O’nun elindedir. Bu yüzden kendisinden utanılmaya en layık olan O’dur. Yaratılmışlardan birinin kendilerini görmesini istemedikleri bir yerde Allah’ın kendilerini görmemesi için O’nu yüceltmeye en layık olan da O’dur.
“O onlarla beraberdir.” Yani Allah onları görüp gözetmektedir.
“Razı olmadığı sözü geceleyin düzenledikleri sırada.” Yani geceleyin Allah’ın razı olmadığı sözü düzene koydukları, onu asıl şeklinden değiştirdikleri ve bu konuda yalan söyledikleri zaman Allah onlarla beraberdir. Biz daha önce “tebyît” kelimesinin anlamını başka bir yerde açıklamıştık. Bu kelime, geceleyin düzeltilip düzenlenen her söz veya iş için kullanılır.
Tay kabilesinden bazı kimselerden, kendi lehçelerinde “tebyît” kelimesinin “değiştirmek” anlamına geldiği nakledilmiştir. Esved b. Âmir b. Cüveyn et-Tâî’nin, bir adamı kınarken söylediği şu beyit buna örnek gösterilmiştir:
“Sözümü değiştirdin ey Abdülmelik;
Allah seni kahretsin, ne nankör bir kul oldun.”
Buradaki anlam, “sözümü değiştirdin” demektir.
Ebû Rezîn’den de “geceleyin düzenliyorlar” ifadesinin anlamı hakkında “bir araya getiriyorlar, kurup düzenliyorlar” dediği rivayet edilmiştir.
Muhammed b. Beşşâr bize rivayet etti. Dedi ki: Abdurrahman bize rivayet etti. Dedi ki: Süfyân, A‘meş’ten, o da Ebû Rezîn’den rivayet etti. Ebû Rezîn, “Razı olmadığı sözü geceleyin düzenledikleri sırada” ayeti hakkında şöyle dedi: Allah’ın razı olmadığı sözü düzenleyip bir araya getiriyorlar.
Ahmed b. Sinân el-Vâsıtî bize rivayet etti. Dedi ki: Ebû Yahyâ el-Himmânî, Süfyân’dan, o da A‘meş’ten, o da Ebû Rezîn’den buna benzerini rivayet etti.
Hasan b. Yahyâ bize rivayet etti. Dedi ki: Abdürrezzâk bize haber verdi. Dedi ki: Sevrî, A‘meş’ten, o da Ebû Rezîn’den bunun benzerini rivayet etti.
Ebû Ca‘fer dedi ki: Bu söz, bizim söylediğimiz anlama yakındır. Çünkü “telif etmek”, bir şeyi düzenlemek, bulunduğu hâlden değiştirmek ve anlamını başka bir anlama çevirmek demektir.
Bazılarına göre “İnsanlardan gizlenirler de Allah’tan gizlenmezler” sözüyle, daha önce İbn Abbas ve başkalarından naklettiğimiz üzere, Benî Ubeyrik’i savunmak ve onlar adına mücadele etmek meselesinde Resûlullah’a giden topluluk kastedilmiştir.
“Allah, yaptıkları her şeyi kuşatandır.” Yüce Allah bununla şöyle buyurmaktadır: İnsanlardan gizlenen bu kimselerin, işledikleri suç sebebiyle utandıkları için yaptıkları şeyleri, Allah’ın razı olmadığı sözü geceleyin düzenlemelerini ve diğer bütün fiillerini Allah kuşatmış ve saymıştır. Bunların hiçbir şeyi O’na gizli kalmaz. Allah bütün bunları onların aleyhine koruyup kaydetmektedir; sonunda onları bu yaptıklarına karşılık cezalandıracaktır.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…