Ve sonunda dönüş ancak Rabbinedir.
Diyanet Vakfı
Ve şüphesiz en son varış Rabbinedir.
Kurtubi Tefsiri
Şüphesiz ki son gidişin Rabbine olacağını…
“Şüphesiz ki son gidişin Rabbîne olacağını…” Dönüş, geri çeviriliş ve sonunda varılacak yer O’nun huzurudur. O vakit kötülükleri cezalandıracak, iyiliklerin mükâfatını verecektir. Şöyle de açıklanmıştır; Lütuf O’ndan gelir ve nihai olarak eman O’na varır. Ubey b. Ka’b’dan dedi ki: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) yüce Allah’ın:
“Şüphesiz ki son gidişin Rabbine olacağını” âyeti hakkında: “Rab hakkında düşünmek olmaz” diye buyurmuştur. Deylemi, Firdevs, IV, 410; Abdullah b. Muhammed el-Ashahani, el-Azame, I, 21K (Süfyan sözü olarak) İbn Kesîr, Tefsir, IV, 260; -Begavi’ye etfederek-,
Enes’ten rivâyete göre de Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Yüce Allah zikredildi mi artık sen de (kötülükten) vazgeç.”
Derim ki: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın şu âyeti da bu anlamdadır; “Şeytan sizden herhangi birisine gelir ve: Şunu şunu kim yarattı? der. Sonunda Rabbini kim yarattı? diye telkin eder. Artık bu noktaya geldi mi (sîzden olan kimse) Allah’a sığınsın ve buna bir son versin.” Buhârî, III, 1194; Müslim, 1. 120; Müsned, II, 331, V, 214, VI, 257.
Bu husus daha önce el-A’raf Sûresi’nde (7/200. âyet, 2. başlıkta) geçmiş bulunmaktadır. Şu beyitlerin şairi ne güzel söylemiş;
“O şanı yüceler yücesi hakkında sakın düşünme!
Yoksa aşağılatır ve yardımsız bırakılırsın.
İşte O’nun masnuatı… onlar hakkında ibretle düşün,
Ve o çok şerefli şanı yüce, can dostu (İbrahim)nun söylediği gibi söyle!”