Bu, yeryüzünde haksız yere şımarmanız ve sevinmeniz sebebiyledir.
Diyanet Vakfı
Bu, sizin yeryüzünde haksız olarak şımarmanızdan ve aşırı derecede sevinip böbürlenmenizden ötürüdür.
Kurtubi Tefsiri
Bu halinizin sebebi şudur: Siz yeryüzünde haksız yere şımarıyor ve taşkınlık gösteriyordunuz.
“Bu halinizin” azabınızın
“sebebi şudur: Siz yeryüzünde haksız yere” masiyetlerle
“şımarıyor” dunuz. Bu söz onlara azar olmak üzere söylenecektir. Şu demektir: Sizin bu hale düşmeniz dünya hayatında iken masiyetleriniz ile mal ve tabilerinizin çokluğu ve sağlık ile şımarırcasına açıkça sevindiğinizi ortaya koymanızdır.
Şöyle de açıklanmıştır, onların peygamberlere karşı şımarmaları peygamberlere: Biz biliyoruz ki öldükten sonra diriltilmeyecek ve azâb da görmeyeceğiz, demeleri idi. Mücahid de yüce Allah’ın: “Peygamberleri onlara apaçık deliller ile geldiğinde onlar yanlarındaki ilim dolayısı ile şımardılar.” (el-Mu’min, 40/83) âyeti ile ilgili olarak böyle açıklama yapmıştır.
“Ve taşkınlık gösteriyordunuz” âyeti hakkında Mücahid ve başkaları haddi aşıyor ve azgınlaşıyordunuz. Buna dair açıklamalar daha önceden el-İsra Sûresi’nde (17/37. âyetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.
ed-Dahhak dedi ki: “Ferah” sevinç demektir. “Merah” ise haksızlık, haddi aşmak demektir.
Halid, Sevr’den o Muaz’dan şöyle dediğini rivâyet etmektedir: Rasûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) buyurdu ki:
“Şüphesiz Allah böbürlenip şımaranları sevmez. Kederli herbir kalbi de sever. (Buna karşılık) çok et yiyen ev halklarına ve şişman her ilim sahibine de buğzeder.” Maverdi, Nüket, V, 165.
Burada “çok et yiyen ev halkı”ndan kasıt gıybet ederek insanların etlerini yiyen kimselerdir. “Şişman ilim sahibi”nden kasıt ise oldukça bilgili olmakla birlikte bildiğini insanlara söylemeyen kimse demektir. Yani çok bilgili olmakla beraber, insanların bilgisinden faydalanamadığı kişidir. Bunu el-Maverdî zikretmektedir.
“Çok et yiyen kimseler” ifadesi ile kastedilenlerin gerçekten çokça et yiyen kimseler oldukları da söylenmiştir. Ömer (radıyallahü anh)’ın söylediği: “Sizler bu et kesilen yerlerden uzak durunuz. Çünkü bunların içkinin alışkanlık yapması gibi bir alışkanlık yapmaları sözkonusudur.'” Bunu da el-Mehdevî zikretmiştir. Birinci açıklama Süfyan es-Sevrî’nin açıklamasıdır.