Yüzüstü kapanarak yürüyen mi daha doğru yoldadır, yoksa dosdoğru bir yol üzerinde dümdüz yürüyen mi?
Okunuşu ve Kelime Anlamı
E-fe-men yemşi (şimdi yüzüstü yürüyen kimse mi) mukibben ala vechihi (yüzü üzerine kapanarak), ehda (daha doğru yoldadır), em men yemşi (yoksa yürüyen kimse mi) seviyyen (dosdoğru) ala sıratin mustekim (düz bir yol üzerinde)?
Mukatil Tefsiri
“Yüzüstü kapanarak yürüyen.” Yani küfür içinde sapıklıkla yürüyen, kalbi kör olan kâfir. Müfessir burada bunun Ebû Cehil b. Hişâm’a işaret ettiğini söylemiştir.
“Yoksa dosdoğru yürüyen mi?” Yani iman etmiş, hidayet üzere bulunan ve kalbi temiz olan Peygamber.
“Dosdoğru bir yol üzerinde.” Yani İslâm yolu üzerinde.
Bu sebeple ayetin anlamı şudur: Küfür ve sapıklık içinde şaşkın şekilde yürüyen kimse mi daha doğru yoldadır, yoksa iman üzere olup İslâm yolunda dosdoğru yürüyen kimse mi?
Taberi Tefsiri
“Ey insanlar! Yüzüstü kapanarak yürüyen, önünü, sağını ve solunu göremeyen kimse mi daha doğru yoldadır, yoksa dosdoğru bir yol üzerinde düzgün bir şekilde yürüyen kimse mi?” Yani eğriliği bulunmayan bir yol üzerinde yürüyen kişi mi daha doğru yoldadır?
Bu ayette geçen “mükibben” (yüzüstü kapanarak) ifadesi, gerçekleşen bir fiil değil de bir durum bildirdiği için bu şekilde kullanılmıştır. Araplar böyle durumlarda “ekebbe” derler. Nitekim A‘şâ şöyle demiştir:
“Boynuzları üzerine kapanmış halde, onun kökünü kazıyor; çıplak sırtlı, yolunu şaşırmış bir halde.”
Şair burada “mükibben” demiştir. Çünkü fiil doğrudan gerçekleşen bir eylem değil, bir durum ifade etmektedir. Fiil doğrudan gerçekleştiğinde ise “kebebtü fulânen alâ vechihî” (onu yüzüstü düşürdüm) veya “kebbehullâhu alâ vechihî” (Allah onu yüzüstü düşürdü) denilir.
Bu konuda tefsir ehli şöyle demiştir:
İbn Abbas, “Yüzüstü kapanarak yürüyen mi daha doğru yoldadır, yoksa dosdoğru bir yol üzerinde yürüyen mi?” ayeti hakkında şöyle demiştir:
“Bu, sapıklık içinde yürüyen kimse ile hidayet üzere yürüyen kimsenin örneğidir. Sapıklık içinde yürüyen mi daha doğru yoldadır, yoksa hidayet üzere yürüyen mi?”
Mücâhid şöyle demiştir:
“‘Yüzüstü kapanarak yürüyen’, sapıklık içinde olan kimsedir. ‘Dosdoğru bir yol üzerinde yürüyen’ ise hak ve dosdoğru yol üzerinde olan kimsedir.”
Dahhâk şöyle demiştir:
“Burada Allah, kâfir ile mümini örnek vermiştir. Yüzüstü kapanarak yürüyen kâfirdir; dosdoğru yürüyen ise mümindir.”
Başka bazı müfessirler ise ayetin kıyamet günündeki durumu anlattığını söylemişlerdir. Buna göre anlam şöyledir:
“Kıyamet günü yüzüstü yürütülen kimse mi daha doğru yoldadır, yoksa o gün dosdoğru yürüyen kimse mi?”
Katâde şöyle demiştir:
“Bu kimse, dünyada Allah’a isyan ederek yaşayan kâfirdir. Allah onu kıyamet günü yüzü üzerinde haşredecektir.”
Bunun üzerine:
‘Ey Allah’ın peygamberi! Kâfir yüzü üzerinde nasıl haşredilecek?’ diye soruldu.
O da şöyle buyurdu:
“Onu ayakları üzerinde yürüten, kıyamet günü yüzü üzerinde yürütmeye de kadirdir.”
Katâde ayrıca:
“Dosdoğru bir yol üzerinde yürüyen ise mümindir. O, Allah’a itaat ederek yaşamıştır. Allah da onu kıyamet günü itaati üzerinde haşredecektir.” demiştir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…