İşte sizler, Allah yolunda harcamaya çağrılıyorsunuz; içinizden kimi cimrilik ediyor. Kim cimrilik ederse ancak kendi aleyhine cimrilik etmiş olur. Allah zengindir, siz ise fakirsiniz. Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir; sonra onlar sizin gibi olmazlar.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Hâ entüm (işte sizler) hâülâi (şunlarsınız) tud‘avne (çağrılıyorsunuz) li tunfikû (harcamanız için) fî (yolunda) sebîlillâhi (Allah’ın) fe minküm (fakat sizden) men (kimileri) yebhalu (cimrilik eder) ve men (ve kim) yebhal (cimrilik ederse) fe innemâ (ancak) yebhalu (cimrilik eder) an (aleyhine) nefsihî (kendisinin) vallâhu (ve Allah) ganiyyu (zengindir, hiçbir şeye muhtaç değildir) ve entüm (siz ise) fukarâu (muhtaçsınız) ve in (ve eğer) tetevellev (yüz çevirirseniz) yestebdil (yerinize getirir) kavmen (başka bir topluluk) gayraküm (sizden başka) sümme (sonra) lâ yekûnû (olmazlar) emsâleküm (sizin benzerleriniz).
Mukatil Tefsiri
Sonra, İşte sizler, ey müminler topluluğu, mallarınızı Allah yolunda, yani Allah’a itaat uğrunda harcamaya çağrılıyorsunuz; içinizden kimi Allah yolunda harcama konusunda cimrilik eder, dedi. Kim harcama konusunda cimrilik ederse, ahirette yalnızca kendi nefsini hayırdan ve lütuftan mahrum bırakmış olur; çünkü Allah’ın hakkı uğrunda harcasaydı Allah ahirette ona cenneti verirdi. Allah sizin elinizdeki mallara muhtaç değildir, siz ise O’nun katındaki hayra, rahmete ve berekete muhtaçsınız. Eğer yüz çevirir, yani size farz kıldığım hakkımdan yüz çevirirseniz, Allah sizin yerinize sizden başka bir topluluk getirir; yani sizden daha iyi ve Allah’a sizden daha itaatkâr bir topluluk getirir. Sonra onlar günahlar konusunda sizin gibi olmazlar; bilakis sizden daha hayırlı ve daha itaatkâr olurlar.
Allah’a yardım ederseniz, yani O’nun birliği kabul edilinceye kadar yardım ederseniz, Allah da düşmanınıza karşı size yardım eder ve ayaklarınızı sağlamlaştırır; yani karşılaşma sırasında tevhid üzere bulunduğunuz yerden geri çekilmezsiniz. Peygamber de, Bir aylık mesafeden korku salınmak suretiyle bana yardım edildi, dedi. Bir topluluk tevhidi terk ettiğinde Allah’ın nazarında değerini kaybeder ve Allah onların üzerine esir edilmeyi musallat eder. Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir, sözüyle Ensar kastedilmektedir.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah müminlere şöyle buyurmaktadır: Ey insanlar! İşte sizler Allah yolunda harcamaya çağrılıyorsunuz; yani Allah’ın düşmanlarına karşı cihad etmek ve O’nun dinine yardım etmek için infak etmeye çağrılıyorsunuz. İçinizden kimi bu yolda harcama hususunda cimrilik eder. Burada işaret bildiren ifade iki yerde zikredilmiştir; çünkü Araplar bir şeyi yaklaştırarak göstermeyi istediklerinde zamiri işaret edatıyla işaret ismi arasına koyar ve Sen işte burada ayaktasın, derler. Çünkü bu yakınlık bildiren ifade sözün cevabı gibidir; bazen işaret edatını işaret ismiyle birlikte tekrarlarlar, bazen de ilkini yeterli görürler. Burada ikincisi hazfedilmiştir. Zamiri işaret edatından önce getirmezler; çünkü işaret edatı cevap makamındadır ve kelimeden sonra onunla yaklaştırma yapılmaz. Basra nahivcilerinden bazıları ise uyarı bildiren ifadenin iki yerde kullanılmasının pekiştirme için olduğunu söylemiştir. Kim cimrilik ederse ancak kendi aleyhine cimrilik etmiş olur sözüyle Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Kim Allah yolunda infak etmekte cimrilik ederse, yalnızca kendi nefsinin cimriliği sebebiyle cimrilik etmiş olur; çünkü nefsi cömert olsaydı Allah yolunda harcamakta cimrilik etmez, aksine onu cömertçe verirdi. Allah zengindir, siz ise fakirsiniz sözüyle de Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Ey insanlar! Allah’ın sizin mallarınıza ve harcamalarınıza hiçbir ihtiyacı yoktur; çünkü O, yaratılmışlarından müstağnidir, yaratılmışlar ise O’na muhtaçtır. Siz de O’nun yaratılmışlarındansınız ve dolayısıyla O’na muhtaçsınız. Allah sizi kendi yolunda harcamaya ancak bununla size büyük sevabından kazandırmak için teşvik etmiştir. Bu hususta bizim söylediğimize benzer şekilde tevil ehli de söylemiştir. Bunu söyleyenlerin rivayeti şöyledir: Bana Yunus rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, İşte sizler Allah yolunda harcamaya çağrılıyorsunuz; içinizden kimi cimrilik ediyor. Kim cimrilik ederse ancak kendi aleyhine cimrilik etmiş olur. Allah zengindir, siz ise fakirsiniz, sözü hakkında şöyle dedi: Yüce Allah’ın size ihtiyacı yoktur; siz ise O’na daha çok muhtaçsınız. Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir sözüyle Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Ey insanlar! Muhammed’in size getirdiği bu dinden yüz çevirir ve ondan gerisin geri dönerseniz, Allah sizi helâk eder ve sizin yerinize başka bir topluluk getirir; onlar Muhammed’i tasdik eder ve dinin hükümleriyle amel ederler. Sonra onlar sizin gibi olmazlar; yani Allah yolunda infak etmeleri emredildiğinde cimrilik etmez ve dinlerinin sınırlarından hiçbir şeyi zayi etmezler, aksine kendilerine emredildiği şekilde bütün bunları yerine getirirler. Bu hususta bizim söylediğimize benzer şekilde tevil ehli de söylemiştir. Bunu söyleyenlerin rivayeti şöyledir: Bize Bişr rivayet etti, dedi ki: Bize Yezid rivayet etti, dedi ki: Bize Said, Katâde’den, Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir, sözü hakkında rivayet etti; Katâde şöyle dedi: Kitabımdan ve bana itaatten yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getiririm. Allah’a yemin olsun ki Rabbimiz buna kadirdir; onları helâk etmeye ve ardından onlardan daha hayırlı kimseleri getirmeye kadirdir. Bize İbn Abdüla‘lâ rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Sevr, Ma‘mer’den, o da Katâde’den, Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir, sözü hakkında rivayet etti; Katâde, Allah’a itaatten yüz çevirirlerse, dedi. Bana Yunus rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: İbn Zeyd, Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir, sözü hakkında açıklamada bulundu.
Sizin yerinize başka bir topluluk getirir sözüyle Farslardan olan yabancıların kastedildiği de zikredilmiştir. Bunu söyleyenlerin rivayeti şöyledir: Bize Bağdatlı Ebu Said İbn Bezi rivayet etti, dedi ki: Bize İshak b. Mansur, Müslim b. Halid’den, o Alâ b. Abdurrahman’dan, o babasından, o da Ebu Hüreyre’den rivayet etti; Ebu Hüreyre şöyle dedi: Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir; sonra onlar sizin gibi olmazlar, ayeti indiğinde Selman, Allah’ın Resulünün yanında bulunuyordu. Sahabeler, Ey Allah’ın Resulü! Biz yüz çevirirsek bizim yerimize getirilecek bu topluluk kimdir? dediler. Peygamber Selman’ın omzuna vurdu ve, Bu ve onun kavmidir. Canım elinde olan Allah’a yemin olsun ki din Süreyya yıldızına asılı olsa bile Fars halkından birtakım adamlar ona ulaşır, dedi. Bana Yunus rivayet etti, dedi ki: Bize İbn Vehb haber verdi, dedi ki: Bana Müslim b. Halid, Alâ b. Abdurrahman’dan, o babasından, o da Ebu Hüreyre’den haber verdi: Allah’ın Resulü, Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir; sonra onlar sizin gibi olmazlar, ayetini okudu. Sahabeler, Ey Allah’ın Resulü! Biz yüz çevirirsek yerimize getirilecek ve bizim gibi olmayacak bu kimseler kimdir? dediler. Bunun üzerine Selman’ın uyluğuna vurdu ve, Bu ve onun kavmidir; din Süreyya yıldızının yanında olsa bile Farslardan birtakım adamlar ona ulaşır, dedi. Bize Ahmed b. Hasan et-Tirmizî rivayet etti, dedi ki: Bize Abdullah b. Velid el-Adenî rivayet etti, dedi ki: Bize Müslim b. Halid, Alâ’dan, o babasından, o da Ebu Hüreyre’den rivayet etti; Ebu Hüreyre şöyle dedi: Bu ayet, Selman el-Fârisî Allah’ın Resulünün yanında ve dizi onun dizine değecek kadar yakınken indi: Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir; sonra onlar sizin gibi olmazlar. Sahabeler, Ey Allah’ın Resulü! Biz yüz çevirirsek yerimize getirilecek ve bizim gibi olmayacak kimseler kimdir? dediler. Bunun üzerine Selman’ın uyluğuna vurdu ve, Bu ve onun kavmidir, dedi. Mücahid de bu hususta şöyle söylemiştir: Bana Muhammed b. Amr rivayet etti, dedi ki: Bize Ebu Âsım rivayet etti, dedi ki: Bize İsa rivayet etti. Bana Hâris de rivayet etti, dedi ki: Bize Hasan rivayet etti, dedi ki: Bize Verkâ rivayet etti; her ikisi İbn Ebi Necih’ten, o da Mücahid’den, Sizin yerinize başka bir topluluk getirir, sözü hakkında rivayet etti; Mücahid, Dilediği kimseleri, dedi. Başkaları ise bunların Yemen halkı olduğunu söylemiştir. Bunu söyleyenlerin rivayeti şöyledir: Bana Muhammed b. Avf et-Tâî rivayet etti, dedi ki: Bize Ebu’l-Muğire rivayet etti, dedi ki: Bize Safvân b. Amr rivayet etti, dedi ki: Bize Râşid b. Sa‘d, Abdurrahman b. Cübeyr ve Şüreyh b. Ubeyd, Eğer yüz çevirirseniz sizin yerinize başka bir topluluk getirir; sonra onlar sizin gibi olmazlar, sözü hakkında, Yemen halkıdır, dediler.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…