Sadece içerisinde cemaatle namazların kılındığı mescidde itikaf yerine getirilebilir. Çünkü cemaat olmak vaciptir ve bir adam, mescid içerisinde cemaatin bulunmadığı bir mescidde itikafa duracak olursa, iki şey söz konusu olur:
Ya cemaatin bulunmadığı yerde itikafa durmasıyla vacip olan cemaati terk etmiş olacak.
Ya da o cemaate katılmak için o mescidden çıkıp cemaatin bulunduğu (diğer) mescide gitmek durumunda kalacaktır. İmkânı olduğu halde bunu da defalarca yapmak zorunda kalacaktır ki, bu, itikaf noktasında menfi bir davranış olur. Çünkü itikaf, o yerde kalmayı ve Yüce Allah’a taat üzere o yerinde durmasını zorunlu kılar.
İtikafa giren kişi erkek ise mescidden başka bir yerde itikafa durması sahih olmaz. el-Muvaffak der ki: Bu noktada ilim adamları arasında bir ihtilaf bilmiyoruz. Bunun temeli Yüce Allah’ın: “Mescidlerde itikafta iken hanımlarınıza da yaklaşmayın…” (Bakara Suresi: 187) ayet-i kerimesidir. Dolayısıyla itikaf, mescidlere hastır. Şayet itikaf mescidlerden başka yerde de sahih olsaydı, bu durumda kadınlara yaklaşmanın haram oluşu tahsis edilmezdi. Çünkü itikafta iken kadınlara yaklaşmak mutlak olarak haram kılınmıştır.
İmam Şafii ise, itikafın sadece cemaatle namazların kılındığı mescidlerde olabileceğini, bunun yanında itikafın kendisini cemaatle namaza katılmasını engellememesi gerektiğini, (cemaatle kılınan mescidi seçmek) kendi elinde olduğu halde, itikaf halindeyken mescidden çıkmasına zemin hazırlamaması gerektiğini söylemiştir.
İmam Malik ise itikafın her bir mescidde yerine getirilebileceğini ifade etmiştir. İtikafının kendisini cemaatle namaza katılmasını engellememesi halinde bu, İmam Şafii’nin de görüşüdür.
Şayet itikafa giren kimse, üzerine cemaatle namaz kılmanın vacip olmadığı (mazeretli) kimselerden ise bu durumda onun istediği herhangi bir mescidde itikafa durması caiz olur. Kadın da istediği mescidde itikafa durabilir. Çünkü ona cemaatle namaz kılmak vacip değildir. Bunu İmam Şafii söylemiştir. Kadının evinde itikafa girmesi ise doğru değildir; çünkü Yüce Allah şöyle buyurur: “Mescidlerde itikafta iken…” (Bakara Suresi: 187) Bundan kasıt da içerisinde namazların ikame edildiği yerler demektir. Halbuki kadının evinde kıldığı namaz yerleri, mescid sayılmaz. Çünkü evler, namazların kılınacağı yerler amacıyla bina edilmiş değildir. Evlerin bir tür mescid olarak isimlendirilmesi ise mecaz açısından böyledir. Yani hakikat anlamında mescid olarak sabitesi yoktur. Şu hadiste olduğu gibi: “Bana yeryüzü mescid kılındı.” Bir de Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in hanımları, mescid içerisinde itikafa durmak için izin istediler ve Hz. Peygamber de onlara izin verdi. Şayet başka yerlerde de itikaf caiz olsaydı, buna göre kendilerine bir yol çizer ve onlara da bunu haber verirdi.
Ebu Hanife ve Sevri der ki: Kadın, evinin mescidinde itikafa girebilir. Burası namazın kılınabileceği yer olmadığından dolayı orada itikafa girmesi daha da faziletlidir. Çünkü kadının o yerde namaz kılması (mescidde kılmasından) daha faziletlidir.
Buna geçen açıklamalarla cevap verilmiştir. Namaza gelince bunun, itikafta söz konusu olan hususlarla kıyas edilmesi doğru değildir. Çünkü erkeğin evinde kıldığı (nafile) namaz daha faziletli olduğu halde evinde itikafta bulunması sahih değildir.