Andolsun, beni öldürmek için elini bana uzatsan da ben seni öldürmek için elimi sana uzatacak değilim; çünkü ben âlemlerin Rabbi olan Allah’tan korkarım.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Le in (eger) besatte (uzatsan bile) ileyye (bana) yedeke (elini) li taktuleni (beni oldurmek icin) ma ene (ben degilim) bi basitin (uzatan) yediye (elimi) ileyke (sana) li aktuleke (seni oldurmek icin) inni (suphesiz ben) ehafullaha (korkarim Allahtan) rabbel alemin (alemlerin Rabbi)
Mukatil Tefsiri
Hâbil kardeşi Kâbil’e şöyle demişti: “Eğer sen beni öldürmek için elini bana uzatsan, ben seni öldürmek için elimi sana uzatacak değilim. Çünkü ben âlemlerin Rabbi olan Allah’tan korkarım.”
Taberi Tefsiri
Bu, yüce Allah’ın, Âdem’in iki oğlundan öldürülen kişinin, katil olan kardeşi kendisine “Seni mutlaka öldüreceğim” dediği zaman ona söylediğini haber verdiği sözdür. O, kardeşine şöyle demiştir: Allah’a yemin olsun ki, “Eğer beni öldürmek için elini bana uzatırsan”, yani elini bana doğru uzatır ve beni öldürmeye kalkışırsan, “ben seni öldürmek için elimi sana uzatacak değilim.” Yani ben seni öldürmek için elimi sana doğru uzatacak değilim. Öldürülen kişinin bunu kardeşine hangi sebeple söylediği ve kendisine yapılmak istenen şeye niçin karşı koymadığı konusunda ihtilaf edilmiştir. Bazıları şöyle demiştir: O bunu, katil kardeşine, onu öldürmeyi ve Allah’ın izin vermediği bir şekilde elini ona uzatmayı helal görmediğini bildirmek için söylemiştir. Bu görüşü söyleyenlerden rivayet edildiğine göre, Muhammed b. Beşşâr, Muhammed b. Ca‘fer’den, o Avf’tan, o Ebû’l-Muğîre’den, o da Abdullah b. Amr’dan rivayet etti. Abdullah b. Amr şöyle dedi: Allah’a yemin ederim ki öldürülen kişi iki adamın daha güçlüsüydü; fakat günaha düşmekten sakınması, kardeşine el uzatmasına engel oldu. Muhammed b. Sa‘d, babasından, o amcasından, o babasından, o da babasından, İbn Abbas’tan rivayet etti. İbn Abbas, “Andolsun, beni öldürmek için elini bana uzatsan da ben elimi sana uzatacak değilim” sözü hakkında şöyle dedi: Yani ben kendimi savunacak değilim; elimi senden uzak tutacağım.
Bazıları ise şöyle demiştir: Öldürülen kişi, kardeşinin kendisini öldürmek istemesine engel olmadı ve Allah’ın kitabında anlattığı bu sözü söyledi; çünkü yüce Allah onlara, öldürülmek istenen kişinin kendisini öldürmek isteyen kimseye karşı koymamasını farz kılmıştı. Bu görüşü söyleyenlerden rivayet edildiğine göre, Hâris, Abdülaziz’den, o da Mücâhid’i dinleyen bir adamdan rivayet etti. Mücâhid, “Andolsun, beni öldürmek için elini bana uzatsan da ben seni öldürmek için elimi sana uzatacak değilim” sözü hakkında şöyle dedi: Allah onlara şöyle yazmıştı: Bir adam başka bir adamı öldürmek istediğinde, o kişi onu bırakır ve ona karşı koymazdı.
Bu iki görüşten doğruya daha uygun olanı şudur: Yüce Allah onlara, bir cana karşılık olmaksızın haksız yere bir canı öldürmeyi haram kılmıştı. Öldürülen kişi de kardeşine, “Eğer sen bana elini uzatırsan, ben sana elimi uzatacak değilim” demiştir; çünkü kardeşini öldürmek ona da haramdı, tıpkı katil kardeşine onu öldürmenin haram olduğu gibi. Fakat kardeşi onu öldürmek istediğinde onun kendisini savunmaması meselesine gelince; ayette, katilin onu öldürmeye niyetlendiği ve buna azmettiği sırada öldürülen kişinin onun bu niyetini ve kendisini öldürmeye çalıştığını bildiğine, buna rağmen kendisini savunmayı terk ettiğine dair bir delil yoktur. Aksine ilim ehlinden bir topluluk, katilin onu hileyle öldürdüğünü, uyurken ansızın yakalayıp başını taşla ezdiğini zikretmiştir. Bu mümkün olduğuna ve ayette de onun kardeşinin kendisini öldürmesine engel olmamakla emredildiğine dair bir delil bulunmadığına göre, ayette bulunmayan bir şeyi teslim edilmesi gereken bir delil olmadan ileri sürmek caiz değildir.
“Çünkü ben âlemlerin Rabbi olan Allah’tan korkarım” sözünün yorumu ise şudur: Eğer seni öldürmek için elimi sana uzatırsam, bu el uzatmam sebebiyle Allah’tan korkarım. “Âlemlerin Rabbi” ifadesiyle de bütün yaratılmışların sahibi kastedilmiştir; yani elimi sana uzatmam sebebiyle beni cezalandırmasından korkarım.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…