Ey oğlum! Namazı dosdoğru kıl, iyiliği emret, kötülükten vazgeçir, başına gelene sabret. Şüphesiz bu, kararlılıktandır.
Diyanet Vakfı
Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülükten vazgeçirmeye çalış, başına gelenlere sabret. Doğrusu bunlar, azmedilmeye değer işlerdir.
Kurtubi Tefsiri
“Oğulcuğum! Namazı dosdoğru kıl. Marufu emret, münkerden alıkoy. Sana isabet edene de sabret. Çünkü bunlar kesin olarak emredilen işlerdendir,”
Bu âyete dair açıklamalarımızı üç başlık halinde sunacağız:
1- Namazı Dosdoğru Kıl:
“Oğulcuğum! Namazı dosdoğru kıl” sözleri ile oğluna itaatlerin en büyüğü olan namaz kılmayı, iyiliği emredip kötülükten alıkoymayı emretmektedir. O, bu sözleri ile, elbetteki öncelikle bizzat kendisinin bu emirleri yerine getirip münkerden uzak kalmayı kastetmiş olmaktadır. İşte bu sözlerde bütün itaatler ve bütün faziletler bulunmaktadır Daha önce el-Bakara’da (2/44. âyet, 3. başlıkta) geçmiş olan beyitler kapsamı içerisinde yer alan şu beyiti söyleyen ne güzel söylemiştir:
“Sen işe kendinden başla, onu sapıklığından alıkoy,
Eğer nefsin o sapıklıktan vazgeçerse, şüphesiz ki sen hakhn bir kimsesin.”
2- Musibetlere Sabretmek:
“Sana isabet edene de sabret” âyeti, sana bir zarar gelecek dahi olsa, münkeri değiştirmeye teşvikte bulunmayı gerektirmektedir. Bu âyet ayrıca münkeri değiştirmeye kalkışan kimsenin bazan eziyetlere maruz kalabileceğini de hissettirmektedir. Bu derece bir işe kalkışmak mendubluktur ve Allah’ın dinine bağlılık noktasındaki bir kuvveti ifade eder. Ancak bunun bağlayıcı bir hüküm olduğu söylenemez. Buna dair yeterli açıklamalar daha önceden Âl-i İmrân Sûresi (3/21-22. âyetler, 2. başlık ve devamında) ile el-Mâide Sûresi’nde (5/67. âyetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.
Bir açıklamaya göre ona hastalık ve buna benzer dünya zorluklarına karşı sabretmesini ve sabırsızlık göstererek yüce Allah’a masiyet edecek noktaya gelmemesini emretmiştir. Bu da kapsamlı bir görüş olduğundan dolayı güzel bir açıklamadır.
3- Kesin Emirler:
“Çünkü bunlar kesin olarak emredilen işlerdendir.” İbn Abbâs dedi ki: Hoşlanılmayan şeylere karşı sabırlı olmak imanın hakikatindendir. Şöyle de açıklanmıştır: Namaz kılmak, iyiliği emredip kötülükten alıkoymak, üzerinde kararlılıkta durulmaya değer işlerdendir. Yani bunlar yüce Allah’ın kesin olarak emredip yerine getirilmesini istediği hususlardandır. Bu açıklamayı İbn Cüreyc yapmıştır.
Bununla birlikte bu hususların üstün ahlâkî değerlerden ve kurtuluş yolunu izleyen kararfı kimselerin azimle yerine getirdikleri işlerden olduklarını İfade etme ihtimali’de vardır. Ancak İbn Cüreyc’in görüşü daha doğrudur.