Eğer anne baban, hakkında hiçbir bilgin olmayan bir şeyi bana ortak koşman için seninle mücadele ederlerse onlara itaat etme; fakat dünyada onlarla güzel bir şekilde geçin. Bana yönelen kimsenin yoluna uy. Sonra dönüşünüz banadır; ben de size yapmakta olduklarınızı haber vereceğim.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve in (ve eğer) câhedâke (ikisi seni zorlarsa) ‘alâ (üzere) en (ki) tuşrike (ortak koşasın) bî (bana) mâ (şeyi ki) leyse (yoktur) leke (senin) bihî (onun hakkında) ‘ilmun (bilgin), fe-lâ (o hâlde sakın) tuti‘humâ (ikisine itaat etme). Ve sâhibhumâ (ve ikisiyle beraber ol) fid-dunyâ (dünyada) ma‘rûfen (iyi bir şekilde) vettebi‘ (ve uy) sebîle (yoluna) men (kimsenin) enâbe (yöneldi) ileyye (bana). Summe (sonra) ileyye (banadır) merci‘ukum (dönüşünüz) fe-unebbiukum (ve size haber veririm) bimâ (şeyi ki) kuntum (siz idiniz) ta‘melûne (yapıyordunuz).
Mukatil Tefsiri
Yüce Allah, eğer anne ve baban hakkında hiçbir bilgin bulunmayan bir şeyi bana ortak koşman için seninle mücadele ederlerse, yani benimle birlikte bir ortağın bulunduğunu bilmiyorsan, şirk konusunda onlara itaat etme; buna rağmen dünyada onlarla iyilikle ve güzel bir şekilde geçin, buyurmuştur. Sonra Sa‘d’a, bana yönelen kimsenin yoluna, yani bana yönelen kişinin dinine, bununla da Peygamber’in dinine uy, denilmiştir. Ardından, ahirette dönüşünüz banadır ve yapmakta olduklarınızı size haber vereceğim, buyurulmuştur. Lokman’ın oğlu En‘am babasına, babacığım, hiç kimsenin beni görmediği bir yerde günah işlersem Yüce Allah bunu nasıl bilebilir, diye sordu; bunun üzerine Lokman ona cevap verdi:
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır: Ey insan, anne baban, bana ibadet ederken benimle birlikte, benim ortağım olduğunu bilmediğin bir şeyi bana ortak koşman için seninle mücadele ederlerse, ki şanı yüce olan Allah’ın hiçbir ortağı yoktur ve O bundan çok yücedir, onların seni bana şirk koşmaya çağırdıkları hususta kendilerine itaat etme. Dünyada onlarla güzel bir şekilde geçin (Lokman 15) sözüyle, Rabbinle arandaki ilişkide sana herhangi bir sorumluluk ve günah yüklemeyen hususlarda onlara itaat ederek dünyada kendileriyle güzel geçinmen kastedilmektedir. Bana yönelen kimsenin yoluna uy (Lokman 15) sözüyle de, şirkinden tövbe ederek İslâm’a dönen ve Muhammed’e uyan kimsenin yolundan git denilmektedir. Tefsir âlimleri de buna benzer açıklamalar yapmışlardır. Bunu söyleyenin rivayeti şöyledir: Bişr bize rivayet etti, dedi ki: Yezîd bize rivayet etti, dedi ki: Saîd bize Katâde’den, bana yönelen kimsenin yoluna uy (Lokman 15) sözü hakkında rivayet etti; Katâde, yani bana yönelen kimsenin yoluna uy, dedi. Sonra dönüşünüz banadır; ben de size yapmakta olduklarınızı haber vereceğim (Lokman 15) sözüyle de, ölümünüzden sonra dönüşünüz ve yeniden varacağınız yer banadır; dünyada yaptığınız bütün iyi ve kötü işleri size haber vereceğim, sonra da yaptıklarınızın karşılığını vereceğim; içinizden iyilik yapanı iyiliğiyle, kötülük yapanı da kötülüğüyle karşılıklandıracağım, denilmektedir. Eğer biri bize, Lokman’ın oğluna yaptığı öğütlerin anlatıldığı haberin arasına bu sözün girmesinin sebebi nedir, diye sorarsa şöyle cevap verilir: Bu söz her ne kadar Yüce Allah’ın kullarına yaptığı tavsiyeyi bildiren bir haber olsa da Lokman da oğluna aynı şeyi tavsiye etmiştir. Buna göre sözün anlamı şöyledir: Hani Lokman oğluna öğüt verirken, ey oğulcuğum, Allah’a ortak koşma; şüphesiz şirk gerçekten büyük bir zulümdür (Lokman 13), demişti; anne babana da Allah’a şirk koşma hususunda itaat etme ve dünyada onlarla güzel bir şekilde geçin (Lokman 15); çünkü Allah anne babaya iyi davranmayı emretmiştir. Böylece söz, Allah tarafından verilen bir haber şeklinde yeniden başlamış olmakla birlikte içinde Lokman’ın öğüdüne ait bu anlam da bulunmaktadır. İşte bu sözün Lokman’ın öğüdünü anlatan iki haberin arasına girmesinin sebebi budur.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…