Hayır! İnsan kendi nefsine karşı bir görendir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Beli’l-insanu (aksine insan) ala nefsihi (kendi nefsi üzerine) basirah (bir şahittir).
Mukatil Tefsiri
Bu, dillerin susturulduğu ve ağızların mühürlendiği zamandır. Allah: “Bugün ağızlarını mühürleriz.” (Yâsîn 65) buyurmuştur. O gün organlar, dillerin yerine konuşacak ve kişinin şirkini ve amellerini haber verecektir. Bu sebeple kişinin kendisinden daha güçlü bir şahit yoktur. “Bilakis insan, kendi aleyhine bir şahittir.” buyruğunun anlamı budur. Yani insanın bedeni ve organları, işlediği amellere karşı onun aleyhine şahitlik edecektir. Bu da: “Bugün hesap görücü olarak kendi nefsin sana yeter.” ayetinin anlamına benzemektedir. Yani bugün sana karşı şahit olarak kendi nefsin yeterlidir.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah buyurur ki: Hayır, insanın kendi nefsinden, kendi aleyhine gözetleyicileri vardır; onlar onun amelini gözetler ve onun hakkında şahitlik ederler. Tefsir ehli de bunu bizim söylediğimiz şekilde açıklamıştır. Ali, Ebû Sâlih’ten, o Muâviye’den, o Ali’den, o da İbn Abbas’tan rivayet ederek onun “Hayır! İnsan kendi nefsine karşı bir görendir.” ayeti hakkında şöyle dediğini nakletmiştir: “Onun kulağı, gözü, elleri, ayakları ve organlarıdır.” Bu yoruma göre “basîra”, İbn Abbas’ın zikrettiği Âdemoğlunun organlarıdır; “kendi nefsi üzerinde” ifadesiyle merfûdur, “insan” kelimesi de “nefsi” sözündeki zamirin ona dönmesiyle merfûdur. Diğer bazıları ise bunun anlamının, “İnsan yalnız başına kendi nefsine şahittir” olduğunu söylemiştir. Bu görüşü söyleyenler “basîra” kelimesini “insan” kelimesinin haberi yapmış ve “insan”ı onunla merfû kabul etmişlerdir. Muhammed b. Sa‘d, babasından, o amcasından, o babasından, o da babasından, o da İbn Abbas’tan rivayet ederek onun şöyle dediğini nakletmiştir: “İnsan yalnız başına kendi nefsine şahittir.” İbn Abdüla‘lâ, İbn Sevr’den, o Ma‘mer’den, o da Katâde’den rivayet ederek Katâde’nin: “Kendi ameliyle kendi nefsine şahittir.” dediğini nakletmiştir. Bişr, Yezîd’den, o Saîd’den, o da Katâde’den rivayet ederek onun şöyle dediğini nakletmiştir: “İstersen vallahi onu insanların ayıplarını ve günahlarını gören, fakat kendi günahlarından gafil biri olarak görürsün.” Katâde şöyle de demiştir: “Denilirdi ki İncil’de şöyle yazılıdır: Ey Âdemoğlu! Kardeşinin gözündeki çöpü görürsün de kendi gözündeki enine duran odunu görmezsin.” Yûnus, İbn Vehb’den, o da İbn Zeyd’den rivayet ederek onun şöyle dediğini nakletmiştir: “O, kendi nefsine şahittir.” Sonra şu ayeti okumuştur: “Kitabını oku! Bugün hesap görücü olarak kendi nefsin sana yeter.” (İsrâ 14). Bu görüşü söyleyenlere göre “basîra” kelimesine hâ harfi, insanın haberi olduğu hâlde eklenmiştir; tıpkı bir adama “Sen kendi nefsine karşı bir delilsin” denilmesi gibi. Bu, Basralı bazı nahivcilerin görüşüdür. Bazıları da “basîra” kelimesindeki hâ harfinin, “râviye” ve “allâme” kelimelerinde olduğu gibi müzekker için sıfat olarak getirildiğini söylemiştir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…