Mazeretlerini ortaya atsa bile.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve lev elka (isterse ortaya atsın) meazirah (mazeretlerini).
Mukatil Tefsiri
Yani ne kadar delil ve mazeret ileri sürerse sürsün bunlar kendisine fayda vermeyecektir. Çünkü bedeni ve organları onun aleyhine şahitlik edecektir.
Taberi Tefsiri
Rivayet ehli bu ayetin anlamı hakkında ihtilaf etmiştir. Bir kısmı bunun anlamının şöyle olduğunu söylemiştir: İnsanın kendi nefsinden, kendi aleyhine şahitleri vardır; o işlediği günahlar ve yüklendiği isyanlar hakkında sözle özür ileri sürse ve batıl üzere tartışsa bile bu böyledir. Muhammed b. Sa‘d, babasından, o amcasından, o babasından, o da babasından, o da İbn Abbas’tan rivayet ederek onun “Mazeretlerini ortaya atsa bile” ayeti hakkında şöyle dediğini nakletmiştir: “Yani özür ileri sürmesi. Allah’ın ‘Zalimlere mazeretleri fayda vermez’ buyurduğunu işitmedin mi? Yine Allah şöyle buyurmuştur: ‘O gün Allah’a teslimiyet gösterirler: Biz hiçbir kötülük yapmıyorduk.’ Yine onların sözü şudur: ‘Rabbimiz Allah’a yemin olsun ki biz ortak koşanlardan değildik.’” İbn Beşşâr, Ebû Ahmed’den, o Süfyân’dan, o Mûsâ b. Ebî Âişe’den, o da Saîd b. Cübeyr’den rivayet ederek onun “Hayır! İnsan kendi nefsine karşı bir görendir.” ayeti hakkında şöyle dediğini nakletmiştir: “Kendi nefsine şahittir; özür ileri sürse bile.” Muhammed b. Amr, Ebû Âsım’dan, o Îsâ’dan; Hâris de Hasan’dan, o Verkā’dan; hepsi İbn Ebî Necîh’ten, o da Mücâhid’den rivayet ederek onun “Kendi nefsine karşı bir görendir; mazeretlerini ortaya atsa bile” ayeti hakkında şöyle dediğini nakletmiştir: “Kendi nefsi adına tartışsa bile, o kendi nefsi aleyhine bir görendir.” Ya‘kūb, İbn Uleyye’den, o İmrân b. Hudeyr’den rivayet ederek şöyle dediğini nakletmiştir: “İkrime’ye ‘Hayır! İnsan kendi nefsine karşı bir görendir; mazeretlerini ortaya atsa bile’ ayetini sordum. Sustı. Ben ona: ‘Hasan, “Ey Âdemoğlu! Amelin sana daha yakındır” diyor’ dedim. O da: ‘Doğru söylemiş’ dedi.” Yûnus, İbn Vehb’den, o da İbn Zeyd’den rivayet ederek onun “Mazeretlerini ortaya atsa bile” ayeti hakkında şöyle dediğini nakletmiştir: “Kıyamet günü ileri sürecekleri mazeretlerdir; bunlar kendilerine fayda vermez. Bir gün onlara izin verilmez ki özür dilesinler; bir gün de izin verilir, özür dilerler ama özürleri fayda vermez. Yalanla özür ileri sürerler.” Diğer bazıları ise bunun anlamının, “İnsan çıplak kalsa bile kendi nefsinden kendisi aleyhine bir görendir” olduğunu söylemiştir. Nasr b. Ali el-Cehdamî, babasından, o Hâlid b. Kays’tan, o Katâde’den, o Zürâre b. Evfâ’dan, o da İbn Abbas’tan rivayet ederek onun “Mazeretlerini ortaya atsa bile” ayeti hakkında şöyle dediğini nakletmiştir: “Çıplansa bile.” Diğer bazıları ise bunun anlamının, “Perdeleri indirse ve kapıları kapatsa bile” olduğunu söylemiştir. Muhammed b. Halef el-Askalânî, Revvâd’dan, o Ebû Hamza’dan, o da Süddî’den rivayet ederek onun “Mazeretlerini ortaya atsa bile” ayeti hakkında şöyle dediğini nakletmiştir: “Perdeleri indirse ve kapıları kapatsa bile.” Diğer bazıları ise “Mazeretlerini ortaya atsa bile” ifadesinin anlamının, “Mazeretleri kabul edilmez” olduğunu söylemiştir. Nasr b. Ali, babasından, o Hâlid b. Kays’tan, o Katâde’den, o da Hasan’dan rivayet ederek Hasan’ın şöyle dediğini nakletmiştir: “Mazeretleri kabul edilmez.” Bişr, Yezîd’den, o Saîd’den, o da Katâde’den rivayet ederek Katâde’nin şöyle dediğini nakletmiştir: “Özür ileri sürse bile.” Taberî der ki: Bu konuda bize göre doğruya en layık görüş, bunun anlamının “özür ileri sürse bile” olduğunu söyleyenlerin görüşüdür. Çünkü bu, ayetin zahirine en uygun anlamdır. Zira Allah, “Hayır! İnsan kendi nefsine karşı bir görendir.” buyruğuyla insanın kendi nefsinden kendi aleyhine bir şahidi olduğunu haber vermiştir. Bunun ardından gelmeye en uygun olan anlam da şudur: İnsan kendi nefsi adına batıl ile tartışsa ve hak olmayan mazeretler ileri sürse bile, kendi nefsinin kendisi aleyhindeki şahitliği, onun batıl mazeretinden daha doğru ve daha önceliklidir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…