Dedi: “Bu, Rabbimden bir rahmettir. Rabbimin vaadi geldiğinde, onu yerle bir eder. Rabbimin vaadi haktır.”
Diyanet Vakfı
Zülkarneyn: Bu, Rabbimden bir rahmettir. Fakat Rabbimin vadi gelince, O, bunu yerle bir eder. Rabbimin vadi haktır, dedi.
Kurtubi Tefsiri
“İşte bu, Rabbimden bir rahmettir. Rabbimin va’di gelince onu dümdüz eder. Rabbimin va’di haktır” dedi.
“İşte bu, Rabbinden bir rahmettir” sözlerini söyleyen Zülkarneyn’dir.
“Bu” ile de yaptığı şedde, buna güç yetirmeye, Ye’cûc ile Me’cûc’ten gelecek zararı önlemek suretiyle ondan yararlanmaya işaret etmiştir. İbn Ebi Abte; “Bu” zamirini müennes (ve rahmete işaret) olarak; diye okumuştur.
“Rabbimin vaadi” yani kıyâmet günü, bir diğer görüşe göre onların çıkacakları vakit
“gelince onu dümdüz eder” yerle bir olur, demektir.
“Dümdüz” kelimesi ile yüce Allah’ın:
“Yer parça parça ve dümdüz edildiğinde” (el-Fecr, 89/21) âyetinde de aynı kökten gelen kelime kullanılmıştır. İbn Arafe der ki: Yer, herhangi bir yüksekliği olmaksızın dümdüz edildiğinde, demektir. Yüce Allah’ın:
“Onu dümdüz eder” âyeti da bu kökten gelmektedir, el-Yezidî der ki: Bu da dümdüz etmesi demektir. Hörgücü gitmiş deveye de; denilir. el-Kutebî der ki; Onu yere yapışmış ve alçaltılmış kılar, demektir. el-Kelbî ise kırık, dökük parçalar haline getirir anlamındadır, demiştir. Şair der ki:
“Sabah yola çıkandan başkası bir mağarayı parça parça edip de yıkan var mıdır?”
el-Ezherî der ki: Bu fiil dövüp, ufalamak anlamındadır.
(………) diye okuyan dağın küçük bir tepe haline getirilmiş olması anlamını kasteder. Çünkü bu kelime dağ seviyesine ulaşmayan küçük tepe hakkında kullanılır. Çoğulu da; ……diye gelir.
Hamza, Âsım ve el-Kisaî ise hörgücü olmayan deve demek olan “ed-Dekkâ'”ya benzeterek med ile; diye okumuşlardır.
Âyet şu takdirde olup, ondan hazfedilmiş bir ifade vardır: Onu bir tepecik gibi kılar. Böyle bir takdir kaçınılmazdır. Çünkü sed müzekkerdir ve sonu hemze ile biten bu kelime ile sıfatlandırılamaz.
Şeklinde okuyanlara gelince; bu da yıkılıp, ufalanmayı ifade eden; fiilinin mastarıdır.
Etti, kıldı fiilinin yarattı anlamında olma ihtimali de vardır, O takdirde; hâl olarak nasb edilir. Bunu med ile (yani sonu hemze ile) okuyanların kıraatinde de nasb ile okunması da aynı şekilde iki şekilde açıklanabilir.