"Enter"a basıp içeriğe geçin

Filter by Kategoriler

Ortaya Çıkışı, Gerilemesi ve Yeniden Güçlenmesi

DEAŞ, kendisinden önce var olan çeşitli örgütlerden doğmuştur. Bunların en önemlisi, 2002–2003 yıllarında Irak’ta Ürdün vatandaşı Ahmed Fadıl Nezzal el-Halayle, diğer adıyla Ebu Musab ez-Zerkavi tarafından kurulan Cemaatü’t-Tevhid ve’l-Cihad (Tevhid ve Cihad Cemaati) adlı örgüttür. Bu örgüt, Irak’taki Amerikan işgaline karşı yürütülen silahlı direnişin başlıca aktörlerinden biri hâline geldi. Zerkavi, 17 Ekim 2004 tarihinde Usame bin Ladin’e biat ettikten sonra örgütünün adını Tanzim Kaidetü’l-Cihad fi Biladi’r-Rafideyn (İki Nehir Ülkesinde Cihad Kaidesi Örgütü) olarak değiştirdi. Örgüt, Irak El-Kaidesi adıyla da tanındı. Ancak Zerkavi, yeni ismine rağmen El-Kaide’nin İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri’ni hedef alan uzak düşman önceliğinden ayrılarak yakın düşmana odaklandı.

Amerikan kuvvetlerinin 2006 yılında Zerkavi’yi öldürmesinin ardından Ebu Hamza el-Muhacir ve Irak El-Kaidesi’ndeki diğer ortakları, Ebu Ömer el-Bağdadi olarak da bilinen Hamid Davud Muhammed Halil ez-Zavi’nin liderliğinde Irak İslam Devleti’ni kurdu. Ebu Ömer el-Bağdadi ve beraberindekiler, Irak İslam Devleti’ni daha bürokratik bir örgüte dönüştürmeye başladı. Musul’da oluşturulan merkezî komuta yapısının yönettiği, vilayetlerden ve devlet kurumlarına benzeyen birimlerden oluşan bir teşkilat kuruldu. Bununla birlikte uygulama yetkileri yerel valilere bırakıldı. Bu yapı, daha sonra ortaya çıkacak DEAŞ örgütünün temelini oluşturdu.

Irak Güvenlik Kuvvetleri, Koalisyon Kuvvetleri ve Sahva olarak bilinen gruplar da dâhil olmak üzere yerel silahlı örgütlerin verdiği ağır kayıplar sonucunda Irak İslam Devleti’nin gücü ve etkisi azaldı. Nisan 2010’da el-Muhacir ve el-Bağdadi, Tikrit’te gerçekleştirilen ortak bir Amerikan-Irak operasyonunda öldürüldü. Mayıs 2010’da Ebu Bekir el-Bağdadi olarak da bilinen İbrahim Avvad İbrahim el-Bedri es-Samarrai, Irak İslam Devleti’nin yeni lideri oldu. 2011 yılına gelindiğinde örgüt zayıflamış, tecrit edilmiş ve artık Irak devleti için varoluşsal bir tehdit oluşturmaktan çıkmıştı.

Ancak 2012 yılının başlarında Irak İslam Devleti yeniden güçlenmeye başladı. Bu yeniden yükselişe birçok etken katkıda bulundu. Bunlar arasında Amerikan birliklerinin Aralık 2011’de Irak’tan çekilmesi, Suriye’deki çatışmanın şiddetlenmesi ve radikalleşmesi, Irak’taki Sünnilerin siyasi haklardan ve temsil imkânlarından yoksun bırakılması ve Saddam Hüseyin rejiminin radikalleşmiş askerî, güvenlik ve istihbarat görevlilerinin örgütün üst düzey kadrolarına atanması bulunuyordu.

Temmuz 2012’de Ebu Bekir el-Bağdadi, Irak hükümetini istikrarsızlaştırmayı ve Irak İslam Devleti üyelerini hapishanelerden kurtarmayı amaçlayan Duvarları Yıkma adlı harekâtın başlatıldığını duyurdu. Temmuz 2013’e kadar devam eden bu harekât, hükümet hedeflerine ve sivillere karşı bomba yüklü araçlarla gerçekleştirilen bir dizi büyük saldırı ile sekiz hapishane baskınından oluşuyordu. Bu olaylar, Irak İslam Devleti’nin yalnızca teknik ve operasyonel kapasitesini değil, örgütsel büyümesini ve liderlik kabiliyetini de ortaya koydu. Bu dönemde örgüt, farklı hücreler aracılığıyla birbirinden ayrı bölgelerde düzenli ve eş zamanlı bomba yüklü araç saldırıları ile diğer saldırıları koordine edebildiğini gösterdi. Özellikle Eylül 2012’de Tikrit Hapishanesi’ne ve Temmuz 2013’te Ebu Gureyb Hapishanesi’ne düzenlenen saldırılar başta olmak üzere sekiz hapishane baskını, üst ve orta düzeyde görev yapmış, yüksek beceriye sahip kişiler de dâhil olmak üzere yüzlerce üyenin yeniden örgüte katılmasını sağladı. Duvarları Yıkma harekâtının Temmuz 2013’te başarıyla tamamlanmasının ardından şiddet, Irak’ta 2008 yılından beri görülmeyen seviyelere ulaştı.

Buna paralel olarak Irak İslam Devleti, bazı Iraklı Sünnilerin kendi ülkelerinde siyasi ve ekonomik açıdan dışlandıklarını düşünmelerinden kaynaklanan eski şikâyetleri kullanarak konumunu daha da güçlendirdi. Aralık 2012’de Maliye Bakanı’nın korumalarının ve personelinin terör saldırılarına katıldıkları suçlamasıyla tutuklanmasının ardından Felluce’de protestolar başladı. Bu protestolar kısa sürede Ninova, Selahaddin, Kerkük ve Diyala vilayetlerine, ayrıca Bağdat’ın Sünni mahallelerine yayıldı. Aşiret liderleri, din adamları, siyasi parti temsilcileri ve bunlarla bağlantılı kuruluşlar, Baas’tan arındırma uygulamalarından rahatsız olan eski görevliler ve daha önce Amerikan kuvvetlerine karşı savaşmış isyancılar protestolara katıldı.

Başlangıçta barışçıl olan protestolar, 2013 yılının ilk aylarında şiddet olaylarına dönüştü. Bazıları silahlı olan göstericiler ile güvenlik kuvvetleri arasında çıkan çatışmalarda onlarca kişi öldü ve yüzden fazla kişi yaralandı.

Bu olay, şiddetli çatışmalarda keskin bir artışa yol açtı. Her iki tarafın da radikalleşmesi, göstericiler arasındaki daha aşırılıkçı unsurları güçlendirdi. Bu ortamda aşiret devrimcileri genel adı altında bilinen aşiret gruplarının harekete geçmesi, Irak İslam Devleti’nin başlattığı bir girişim değildi. Bu hareket, birbirinden ayrı örgütlerden oluşuyordu ve Irak İslam Devleti ile aynı yapı olarak değerlendirilmemeliydi.

Bununla birlikte aşiret devrimcilerinin harekete geçmesi, Irak İslam Devleti için büyük bir fırsat oluşturdu. İlk olarak örgüt, aşiret reisleri ile daha genç veya laik eğilimli protesto liderleri arasındaki anlaşmazlıklardan ve dışlanmış birçok kişinin genel hoşnutsuzluğundan yararlanarak bu grupların bazılarına sızmayı başardı. İkinci olarak Irak İslam Devleti, diğer silahlı gruplardan daha iyi askerî donanıma ve daha deneyimli komutanlara sahip olduğu için muhalif örgütler, onun dinî görüşlerini veya Irak’a ilişkin planlarını bütünüyle paylaşmasalar bile örgüte müsamaha gösterdi ya da onunla iş birliği yaptı. Üçüncü olarak faal durumdaki silahlı muhalif grupların oluşturduğu karmaşık ortam, hükümet hedeflerine veya Şiilere yönelik saldırıların Irak İslam Devleti tarafından mı yoksa başka gruplarca mı gerçekleştirildiğinin belirlenmesini daha da zorlaştırdı. Kamuoyu da aşiret devrimcilerini çoğu zaman Irak İslam Devleti veya diğer örgütlerle karıştırdı. Nitekim Irak İslam Devleti, kendisini Arap aşiretlerinin isyancılarını temsil eden yapı olarak tanımlıyordu.

Irak İslam Devleti’nin hoşnutsuz Sünni protestocular arasından yeni üyeler kazanması, Duvarları Yıkma harekâtının başarısı, başka ülkelerden üye toplamak amacıyla sosyal medyanın kullanılması ve Ebu Bekir el-Bağdadi liderliğinde Suriye’de giderek daha etkin ve baskın bir rol üstlenmesi gibi etkenlerin birleşmesi sonucunda örgütün üye sayısı önemli ölçüde arttı.

Nisan 2013’te Ebu Bekir el-Bağdadi, örgütün Suriye’ye doğru genişlemesini yansıtmak amacıyla adını Irak ve Şam İslam Devleti olarak değiştirdi.

30 Aralık 2013 ile 4 Ocak 2014 tarihleri arasında DEAŞ, diğer silahlı gruplarla birlikte Enbar vilayetindeki Ramadi ve Felluce şehirlerinin kontrolünü ele geçirdi. Mart 2014’ten itibaren güvenlik durumu daha da kötüleşti ve DEAŞ saldırılarını gerçekleştirdiği bölgeleri genişletti. Haziran 2014’te ise DEAŞ’ın Samarra, Musul ve Tikrit gibi önemli şehirlerle birlikte Irak’ın kuzeybatı ve kuzey-orta vilayetlerindeki altyapı tesislerini ele geçirmesiyle güvenlik durumu dramatik biçimde ağırlaştı.

29 Haziran 2014’te DEAŞ’ın resmî sözcüsü Ebu Muhammed el-Adnani, örgütün hedefini ortaya koyarak bir hilafet kurulduğunu ilan etti. Bu aşamada DEAŞ, Suriye ve Irak’ta geniş bir bölgeyi kontrol ediyordu. Örgütün komuta yapısının başında halife sıfatıyla Ebu Bekir el-Bağdadi bulunuyordu. Bu yapı, Yetkilendirilmiş Komite ve Şûra Konseyi adlı iki temel organ tarafından destekleniyordu.

Chat
Sohbet Yükleniyor...

https://kutsalayet.de/islam-teroru-on-bilgi/,https://kutsalayet.de/deasin-yapisi/

Bu sayfanın içeriğini kopyalayamazsınız