Fas’ta İdrisî Devleti’ni Kurması
Abdullah b. Amr es-Selcî rivayet etti; o da bu haberi Muhammed b. Yusuf b. Ya‘kūb el-Hâşimî’den, o da Abdullah b. Abdurrahman b. İsa’dan nakletti. O şöyle dedi: İdris b. Abdullah b. Hasan b. Hasan b. Ali b. Ebû Tâlib, el-Hâdî’nin hilafeti sırasında Fahh savaşından kaçtı. Mısır’a ulaştı. O sırada Mısır’daki berîd (posta) teşkilatının başında, Müminlerin Emiri el-Mansûr’un oğlu Sâlih’in mevlâsı olan Vâdıh bulunuyordu. Vâdıh, Şiî taraftarı kötü bir kimseydi. Bu yüzden Vâdıh, İdris’e berîd hayvanlarını sağlayarak onu batı bölgelerine ulaştırdı.
İdris, sonunda Tanca bölgesinde, Velîle denilen bir şehre ulaştı. Oranın Berberileri ve çevredeki bölgelerin halkı onun çağrısına icabet ettiler. El-Hâdî, Vâdıh’ın başını kestirip astırdı. (Başka bir rivayete göre ise) onu öldüren el-Reşîd idi. Ayrıca el-Reşîd, gizlice İdris’e karşı bir suikast düzenlemek üzere el-Mehdî’nin mevlâsı olan eş-Şemmâh el-Yemâmî’yi gönderdi ve aynı zamanda onu İfrîkıyye valisi İbrahim b. el-Ağleb’e tavsiye eden bir mektup yazdı.
Eş-Şemmâh yola çıktı ve Velîle’ye ulaştı. Orada kendisini bir tabip olarak tanıttı ve onların taraftarlarından biri olduğunu söyledi. İdris’in huzuruna girdi ve İdris ona alıştı, onunla rahat etti. Eş-Şemmâh, görünüşte ona büyük saygı gösteriyor, davasını destekliyor ve onu yüceltiyordu. Böylece İdris’in konakladığı her yerde onun yanında kalmayı başardı.
Bir süre sonra İdris, diş ağrısından şikâyet etti. Bunun üzerine eş-Şemmâh ona dişlerine sürmesi için ölümcül zehirli bir ilaç verdi ve bunu geceyi geçirdikten sonra sabah sürmesini söyledi. Sabah olunca İdris o ilacı alıp dişlerine sürmeye başladı; ağzında ileri geri kuvvetle sürtüyordu. Bu da onun ölümüne sebep oldu.
Eş-Şemmâh için arama yapıldı, fakat ele geçirilemedi. O, İbrahim b. el-Ağleb’e ulaştı ve yaptığını ona anlattı. İdris’in ölüm haberi, eş-Şemmâh’ın gelişinden sonra ulaştı. İbn el-Ağleb bu durumu el-Reşîd’e yazdı. Bunun üzerine el-Reşîd, eş-Şemmâh’ı Mısır’ın berîd ve istihbarat işlerinin başına tayin etti.
Bir şair —zannederim el-Hazal idi— bu olaylar hakkında şu şiiri okudu:
Ey İdris, halifenin hilelerinden kaçabileceğini
veya kaçışın bir fayda sağlayacağını mı sanıyorsun?
Çünkü o hileler sana mutlaka yetişecektir,
ancak insanların yolunu bulamayacağı bir yere konaklarsan başka.
Gerçekten onun öfkesi kılıçları çektiğinde,
onlar uzundur ve hayatlar onların karşısında kısa kalır.
O bir hükümdardır; sanki ölüm onun emrini izler,
öyle ki insanlar, “Kader bile ona itaat ediyor!” derler.