Yeri yaydık, onda sabit dağlar yerleştirdik ve orada her şeyden ölçülü olarak bitirdik.
Diyanet Vakfı
Yeri uzatıp yaydık, orada sabit dağlar yerleştirdik, yine orada miktarı ve ölçüsü belirli olan şeyler bitirdik.
Kurtubi Tefsiri
Yeri de döşeyip yaydık. Orada sağlam kazıklar koyduk ve oralarda ölçülmüş herşeyden bitirdik.
“Yeri de döşeyip yaydık” âyetinde sözü edilen bu nimei, yüce Allah’ın nimetlerinden, kudretinin kemaline delâlet eden hususlardan birisidir, İbn Abbâs der ki: Biz arzı su üzerinde yaydık, demektir. Nitekim yüce Allah bir başka yerde:
“Bundan sonra da yeri yayıp döşedik” (en-Nâziât, 79/30) diye buyurmaktadır. Bir başka yerde de:
“Yeri de yayıp döşedik, ne güzel döşeyicileriz Biz” (ez-Zâriyât, 51/48) diye buyurmaktadır.
İşte bu âyetler yerin küresel olduğunu iddia edenlerin kanaatlerini reddetmektedir ki buna dair açıklamalar daha önceden (er-Ra’d, 13/3. âyetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.
“Orada sağlam kazıklar” yer üzerindekileri sarsmasın diye sabit dağlar
“koyduk ve oralarda ölçülmüş her şeyden” İbn Abbâs ve Saîd b. Cübeyr’in dediklerine göre; miktarı tesbiî edilmiş ve bilinen bir ölçüde
“bitirdik.” Burada yüce Allah’ın
“ölçülmüş” diye buyurması ölçü ile bir şeyin miktarının bilinmesinden dolayıdır. Şair şöyle demektedir:
“Ben sizinle karşılaşmadan Önce güçlü birisi idim
Bana karşı çıkan her bir hasım için yanımda onun ölçüsü (terazisi) vardı.”
Katade dedi ki: Ölçülmüş ifadesi pay edilmiş demektir. Mücahid der ki: Sayılmış, sayısı beîli demektir. Ayrıca; bu ölçülü (mevzun) bir sözdür, denilecek olursa bu söz nazımdır, nesir değildir, demek olur. Buna göre anlam şöyle olur. Biz yeryüzünde tartı ile ölçülen mücevherat, hayvanat ve madenler yetiştirdik. Yüce Allah canlılar hakkında da:
“Onu güzel bir bitki gibi bitirdi.” (Al-i İmrân, 3/37) diye buyurmaktadır. Buna göre “bitirmekten” kasıt, meydana getirmek ve var etmektir.
Yüce Allah’ın
“Oralarda” yani dağlarda
“ölçülmüş her şeyden” altın, gümüş, bakır, kurşun, kalay hatta zırnık ve sürme gibi herseyi -çünkü bunlar tartı ile ağırlıkları tesbit edilir-
“bitirdik” diye açıklanmıştır.
Bu anlamdaki bir açıklama da el-Hasen ve İbn Zeyd’den rivâyet edilmiştir. Şöyle de açıklanmıştır: Biz yeryüzünde kile ile ölçülen ve ağırlık ölçüleri ile tartılan meyveler bitirdik. Bir diğer açıklama da şöyledir: Karşılığında para ve değerlerin ölçüldüğü şeyler kastedilmektedir. Çünkü bunlar, karşılığında değer ve paha biçilmeyen şeylere göre daha değerli ve daha faydalıdır.