Hârûnürreşîd, Ali b. Îsâ’yı azletmeye karar verdiğinde Harthame b. A‘yen’i çağırdı—bize ulaşan rivayetlere göre—ve onunla baş başa görüştü. Şöyle dedi:
“Bu görevlendirme hakkında kimseye danışmadım ve seninle ilgili niyetimi kimseye açıklamadım. Doğu bölgeleri benim otoriteme karşı huzursuz hale geldi ve Horasan halkı Ali b. Îsâ’nın yönetiminden hoşnutsuz oldu. Çünkü o, kendisine verdiğim göreve itaat etmedi ve onu arkasına attı. Bana mektup yazarak takviye kuvvet ve asker istedi. Ben de ona yazacağım ve sana onu desteklemek üzere gönderdiğimi, yanında para, silah ve çeşitli imkânlar bulunduğunu bildireceğim.”
“Seninle birlikte götürmek üzere kendi elimle bir mektup yazacağım; Nîşâbur’a ulaşıncaya kadar mührünü açma ve içeriğine bakma. Oraya vardığında mektupta yazılanları uygula ve emirlere uy, fakat onları aşma. Ayrıca seninle birlikte Racâ el-Hâdim’i de göndereceğim. Ona da kendi elimle yazdığım bir mektup vereceğim ki, Ali b. Îsâ senin ve onun elinden neyle karşılaşacağını bilsin.”
“Racâ’ya gelince, bu işi küçük göster, ona gerçeği açığa vurma ve neye karar verdiğimi ona hissettirme. Şimdi yolculuk için hazırlan ve yakın çevrene ve halka, seni Ali b. Îsâ’ya yardım ve destek için gönderdiğimi duyur.”
Sonra şöyle rivayet edilir: Hârûnürreşîd, Ali b. Îsâ b. Mâhân’a hitaben kendi eliyle bir mektup yazdı. Mektubun metni şöyledir:
“Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla. Ey zinâ eden bir kadının oğlu! Seni yücelttim, şanını yükselttim; Arapların ileri gelenlerini sana tabi kıldım, Fars krallarının soyundan gelenleri sana boyun eğdirdim. Fakat bunun karşılığı olarak sen bana verdiğim emre itaatsizlik ettin ve onu arkasına attın. Öyle ki yeryüzünde fesat çıkardın, halka kötü davrandın; kötü hâlin, çirkin davranışın ve açık ihanetiyle Allah’ın ve Halifesinin gazabını üzerine çektin.”
“Ben Harthame b. A‘yen’i Horasan bölgesine vali tayin ettim ve ona sana, oğullarına, kâtiplerine ve mali görevlilerine karşı sert davranmasını emrettim. Müslümanlara veya zimmet ehline ait bir dirhemi ya da herhangi bir hakkı, sahiplerine geri verinceye kadar elinde bırakmamasını emrettim. Eğer sen, oğulların veya görevlilerin bundan kaçınırsa, seni cezalandırmaya, şiddetli şekilde dövmeye ve ahdini bozanlara, zulmedenlere ve haksızlık edenlere uygulanan muameleyi sana uygulamaya yetkilidir.”
“Geçici şeylere kapılma ve görevini ya isteyerek ya da zorla terk et!”
Hârûnürreşîd ayrıca Harthame için kendi eliyle bir tayinname yazdı:
“Müminlerin Emîri Hârûnürreşîd’in, Harthame b. A‘yen’i Horasan ve ona bağlı bölgelerin idaresi ile vergileri üzerine vali tayin ettiğine dair yazısıdır. Ona Allah’tan korkmasını, O’na itaat etmesini ve O’nun haklarını gözetmesini emreder. Her işinde Allah’ın kitabını rehber edinmeli; helâl olanı helâl, haram olanı haram saymalıdır.”
“Şüpheli bir durumla karşılaştığında durmalı, ilim ehline danışmalı veya meseleyi imama arz etmelidir ki Allah hükmünü açıklasın ve o da buna göre hareket etsin.”
“Ali b. Îsâ’yı, oğullarını, mali görevlilerini ve kâtiplerini sıkı şekilde kontrol altına almalı, sert davranmalı ve onların zimmetlerinde bulunan tüm malları—halifenin vergileri ve Müslümanlara ait gelirler—onlardan geri almalıdır.”
“Bu malları aldıktan sonra Müslümanların ve zimmet ehlinin haklarını araştırmalı ve her hak sahibine hakkını teslim ettirmelidir. Eğer hakları inkâr ederlerse, onları şiddetli cezalarla zorlamalıdır; öyle ki en hafif bir cezayı aşarsa hayatları tehlikeye girecek hâle gelsinler.”
“Eğer itaat sınırlarını aşarlarsa, onları halifenin huzuruna asi muamelesiyle göndermelidir: sert muamele, kaba yiyecek ve içecek, kötü giysi ve güvenilir muhafızlar eşliğinde.”
“Ey Ebû Hâtim! Sana verdiğim emre göre hareket et. Ben bu işte nefsimi değil, Allah’ı ve dinimi tercih ettim. Sen de böyle yap. Yol boyunca karşılaştığın mali görevlilere öyle davran ki korkuya kapılmasınlar ve kötü zan beslemesinler.”
“Bu bölge halkının ümitlerini artır, korkularını gider ve arzularını gerçekleştirmeye çalış. Allah’ı, halifesini ve sana emanet edilen halkı memnun edecek şekilde hareket et. Bu benim ahdim ve kendi elimle yazdığım mektubumdur. Buna Allah’ı, meleklerini ve gök ehline şahit tutarım. Şahit olarak Allah yeter. Bu mektubu Müminlerin Emîri kendi eliyle, yanında Allah ve meleklerinden başka kimse yokken yazmıştır.”
Bundan sonra Hârûnürreşîd, Harthame’nin Ali b. Îsâ’ya yardım için gönderildiğini bildiren mektubun yazılmasını emretti ve bu durum halka böyle duyuruldu. Hammaweyh’ten gelen mektuplarda, Râfi‘ b. Leys’in ne halifeye karşı isyan ettiği ne de Abbâsîlerin siyah alametini terk ettiği, yalnızca Ali b. Îsâ’nın azledilmesini istediği bildiriliyordu.
Bu yıl Harthame b. A‘yen’in Horasan valiliğine gitmek üzere yola çıkışı gerçekleşti.