Bu yıl Hişâm b. ‘Abdülmelik, ‘Umar b. Hubeyre’yi Irak ve ona bağlı doğu eyaletlerinin valiliğinden azletti. Bu görevlerin tamamını Şevval ayında (Mart 724) Hâlid b. Abdullah el-Kasrî’ye verdi.
Muhammed b. Sâlim el-Cumahî – ‘Abdülkāhir b. es-Serî‘ – ‘Umar b. Yezîd b. Umeyr el-Useyyidî’nin rivayetine göre: Hişâm b. ‘Abdülmelik’in huzuruna girdim. Hâlid b. Abdullah el-Kasrî de oradaydı ve Yemenlilerin bağlılığını hatırlatıyordu. Bunun üzerine ellerimi çırparak şöyle dedim:
“Vallahi, bundan daha büyük bir hata ve bundan daha anlamsız bir söz görmedim. Vallahi, İslam’da hiçbir fitne Yemenliler olmadan başlamamıştır. Müminlerin emiri Osman’ı öldürenler onlardı. Müminlerin emiri Abdülmelik’e karşı çıkanlar da onlardı. Kılıçlarımız hâlâ el-Muhallab ailesinin kanıyla ıslaktır.”
Sonra kalktım. Orada bulunan Mervân ailesinden bir adam beni takip ederek şöyle dedi:
“Ey Temîm oğullarından kardeş! Sözlerin beni alevlendirdi. Dediğini duydum. Müminlerin emiri Hâlid’i Irak’a vali tayin etti. Artık orası senin için uygun bir yer değil.”
‘Abdürrezzâk – Hammâd b. Sa‘îd es-San‘ânî – Ziyâd b. Ubeydullah’ın rivayetine göre: Şam’a gittim ve borç aldım. Bir gün Hişâm’ın kapısında bulunuyordum. Bir adam onun huzurundan çıktı ve bana, “Nerelisin ey genç?” diye sordu. Yemenli olduğumu söyledim. Kim olduğumu sorunca Ziyâd b. Ubeydullah b. Abdülmeden olduğumu söyledim.
Gülümsedi ve şöyle dedi:
“Kalk ve ordugâha git. Arkadaşlarıma, Müminlerin emirinin benden razı olduğunu, yola çıkmamı emrettiğini ve bana bir görev verdiğini söyle.”
Ben de, “Sen kimsin?” dedim.
“Ben Hâlid b. Abdullah el-Kasrî’yim,” dedi ve ekledi:
“Onlara söyle, bana ait başörtüsünü ve sarı atımı sana versinler.”
Biraz ilerledikten sonra beni çağırdı ve dedi ki:
“Ey genç! Bir gün benim Irak valisi olduğumu duyarsan bana katıl.”
Ordugâha gidip söylediklerini ilettim. Bazıları beni kucakladı, bazıları başımı öptü. Ardından, başörtüsünü ve sarı atı da verdiler. O andan sonra ordugâhta benden daha iyi giyinen ve benden daha iyi bineğe sahip kimse yoktu.
Kısa süre sonra “Hâlid Irak valisi oldu” denildi. Bu durum beni endişelendirdi. Bir subay bana, “Seni üzgün görüyorum” dedi. Ben de durumumu anlattım. O şöyle dedi:
“Bir anlaşma yapalım. Sen git. Eğer başarılı olursan gelirlerin bana kalsın; olmazsa geri dön ve ben sana geri vereyim.”
Kabul ettim ve yola çıktım.
Kûfe’ye vardığımda en iyi elbiselerimi giydim. Halk mescitte toplandı. İçeri girip selam verdim. Oradan ayrıldığımda elimde altı yüz dinar ve çeşitli mallar vardı.
Sonra Hâlid’in yanına gidip gelmeye başladım. Bir gün bana, “Yazı yazabilir misin?” diye sordu. “Okuyabilirim ama yazamam” dedim. Bunun üzerine başına vurdu ve şöyle dedi:
“Eyvah! Senin için düşündüğüm şeylerin onda dokuzu gitti, sadece onda biri kaldı; ama o da çok değerli.”
Ben, “Bu değerli şey bir köle fiyatına değer mi?” dedim.
“Ne demek istiyorsun?” dedi.
“Yazı bilen bir köle al ve bana gönder, bana öğretsin” dedim.
Beni yaşlı buldu ama yine de bir köle aldı ve bana gönderdi. On beş gün içinde yazmayı ve okumayı öğrendim.
Bir gün bana bir mektup verdi ve okumamı istedi. Okudum. Bu, Rey valisinden gelen bir mektuptu. Bunun üzerine Hâlid, “Git, seni oraya vali tayin ettim” dedi.
Rey’e gittim. Oradaki vergi sorumlusu beni kandırmaya çalıştı ve rüşvet teklif etti. Görevimin aslında sadece iaşe işleri olduğunu anlayınca Hâlid’e yazdım. O da bana rüşveti kabul etmemi ve aldatıldığımı bilmemi söyledi.
Bir süre sonra geri çağrıldım ve döndüğümde beni güvenlik kuvvetlerinin başına getirdi.
Valiler
Bu yıl Medine, Mekke ve Tâif’in valisi ‘Abdülvâhid b. Abdullah en-Nasrî idi.
Kûfe kadılığı el-Hüseyin b. el-Hasan el-Kindî’ye, Basra kadılığı ise Mûsâ b. Enes’e verilmişti.
Ayrıca bazılarına göre Hişâm, Hâlid b. Abdullah el-Kasrî’yi Irak ve Horasan’a 106 yılında tayin etmiş, 105 yılında ise bu görevde ‘Umar b. Hubeyre bulunmuştur.