Ölü bir beldeyi diriltelim diye ve yarattığımız hayvanlara ve birçok insana içirelim diye.
Diyanet Vakfı
48, 49. Rüzgarları rahmetinin önünde müjdeci olarak gönderen Odur. Biz, ölü toprağa can vermek, yarattığımız nice hayvanlara ve nice insanlara su vermek için gökten tertemiz su indirdik.
Kurtubi Tefsiri
Onunla ölü bir beldeyi canlandıralım; yarattığımız nice hayvanat ve insanı onunla sulayalım diye.
“Onunla” yani yağmur ile
“Ölü bir beldeyi” kuraklığı, suyunun çekilmişliği ve bitki bitirmemiş olması ile böyle olan bir yeri…”canlandıralım.” Ka’âb dedi ki: Yağmur yeryüzünün ruhudur. Allah orayı yağmur ile canlandırır.
Yüce Allah burada
“Ölü” diye buyurup, “(müennes için) ölü” diye buyurmamış olması “belde” ile “beled”in manasının aynı oluşundan dolayıdır. Bu açıklamayı ez-Zeccâc yapmıştır. “Beled” ile belli bir yeri kastettiği de söylenmiştir.
“Yarattığımız nice hayvanat ve insanı onunla sulayalım diye” âyetindeki
“Onunla sulayalım diye” âyeti genel olarak “nûn” harfi ötreli okunmuştur. Ömer b. el-Hattâb ile el-Mufaddal’ın rivâyetine göre Âsım ile el-A’meş ise “nûn” harfini üstün olarak; diye okumuşlardır.
“Yarattığımız nice hayvanat ve insanı…” yani pek çok insanı sulayalım, diye… “İnsanlar”ın tekili şeklindedir. Bu da “el-kurkûr”un çoğulunun “karakîr” ile “karakir” şeklinde gelmesi gibidir. el-Ahfeş, el-Müberred ve el-Ferrâ’nın iki görüşünden birisine göre bu böyledir. el-Ferrâ’nın başka bir görüşü de şudur: Bunun tekili “insan”dır. Sonra sondaki “nun”, “ya”ya değiştirilerek bunun yerine çoğul olarak; denilir. Aslı ise şeklindedir. Bu da “sirhân” ve “serahîn” ile “bustan” ve “besatîn” gibidir. Araplar bu kelimelerde “ya”‘yı, “nun”un yerine getirmişlerdir. Bu açıklamaya göre “serahî” ve “besatî” demek câiz olmalıdır. Aralarında herhangi bir fark yoktur.
el-Ferrâ” dedi ki: Lamu’l-fiil ile aynu’l-fiil arasında bulunan ye’nin şeddesiz okunması mümkündür. Buna göre; “İnsanlar” denilir. Nitekim “karakîr” ve “karakir” gibi. “Çok” denilerek bunun yerine “Çoklar” denilmeyiş sebebi “faîl” vezni ile bazan çokluğun anlatılmak istenmesidir. Yüce Allah’ın:
“Onlar ne iyi arkadaştırlar” (en-Nisa, 4/69) âyetinde olduğu gibi.