İbn Münzir şöyle demiştir: Kendisinden ilim hıfzettiğimiz her bir ilim adamı, fıtır sadakasının farz olduğu hususunda icmâ etmiştir. İshak ise: “Bu, ilim adamları nezdinde icmâ gibidir” demiştir.
İbn Ömer’in rivayet ettiğine göre, o şöyle demiştir:
“Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem), Ramazan’da fıtır sadakasını Müslümanların hür, köle, erkek, kadın her birisi üzerine hurmadan bir sâ’ ya da arpadan bir sâ’ olarak verilmesini ve bunun insanların bayram namazına gitmeden önce eda edilmesini emretmiştir.”
Buhârî ve Müslim ittifak etmiştir.
Ebû Saîd el-Hudrî’den nakledildiğine göre o şöyle demiştir:
“Biz fıtır sadakasını her çeşit yiyeceklerden bir sâ’ olarak çıkarırdık: Arpadan bir sâ’ veya hurmadan bir sâ’ veyahut ekıt (yağı alınmamış kuru yoğurt)’tan bir sâ’ veyahut da kuru üzümden bir sâ’ olarak.”
Yüce Allah şöyle buyurmuştur:
“Şüphesiz arınan kişi kurtulmuştur.” (A’lâ suresi: 14)
Buradaki “tezkiye (arınan)” ifadesiyle kastedilenin fıtır sadakası olduğu söylenmiştir.
Bu sadakanın “fıtır”a izafe edilmiş olmasının nedeni, bunun Ramazan ayında vacip olmasından kaynaklanmaktadır. Bundan maksat da beden ve candan dolayı sadakanın verilmiş olmasıdır ve bunun maldan verilmesi daha evlâdır.
Geçen delillerin genel anlamına göre fıtır sadakası, küçük-büyük, erkek-kadın her Müslüman hakkında verilmesi vaciptir. Hür olsun köle olsun, kâfire ise vacip değildir. el-Muvaffak şöyle demiştir: Onlar (alimler) arasında, hür ve buluğa ermiş kimse hakkında fıtır sadakasının vacipliği konusunda bir ihtilaf bilmiyoruz.
İmamımız Ahmed b. Hanbel, İmam Mâlik, İmam Şâfiî ve Ebû Sevr ise şöyle demişlerdir:
“Aynı şekilde köle ve yine küçüğe de fıtır sadakası vacip değildir. Çünkü Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem): ‘(…) fıtır sadakasını Müslümanların hür, köle, erkek, kadın her birisi üzerine (…)’ emretmiştir.”
Sevrî ve Rey ashabı ise şöyle der: Müslüman olan bir efendi, zimmî olan kölesinin yerine fıtır sadakasını çıkartıp verir. Ebû Hanîfe ise şöyle demiştir: Mürted olmuş olan küçük oğlunun yerine bu sadakayı verir.
Nitekim rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
“Fıtır sadakası, küçük-büyük, erkek-kadın, Yahudi ya da Hristiyan, hür veya köle olan herkese yarım sâ’ buğday olarak verilir.”
el-Muvaffak şöyle demiştir:
Biz, onların öne sürdükleri bu hadisi bilmediğimiz gibi, hadis divanlarını (kitaplarını) derleyen ve Sünen eserlerini cem eden ilim adamları da bunu zikretmemişlerdir. Bu, İbn Abbas’ın sözüdür ve buna muhalif düşmektedir. Nitekim kendisi, onların ileri sürdükleri hadisin de râvisidir.