Irzını koruyan kadını da an; biz ona ruhumuzdan üfledik. Onu ve oğlunu âlemler için bir ayet kıldık.
Diyanet Vakfı
Irzını iffetle korumuş olanı (Meryemi de an.) Biz ona ruhumuzdan üfledik; onu ve oğlunu cümle alem için bir ibret kıldık.
Kurtubi Tefsiri
Irzını koruyan o kızı da (an). Biz ona ruhumuzdan üfledik. Onu ve oğlunu âlemlere bir ibret kıldık.
“Irzını koruyan o kızı da” yani iffetini koruyan Meryem’i de an. Peygamberlerden olmamakla birlikte onun anılması Îsa (aleyhisselâm)ın anılmasında bir eksiklik kalmasın diyedir. Bundan dolayı: “Onu ve oğlunu âlemlere bir ibret kıldık” diye buyurmuş, “İki ibret (âyet)” diye buyurulmamıştır. Yani onların ikisinin hali, durumu ve kıssaları âlemler için bir ibrettir.
ez-Zeccâc dedi ki: İkisinde de âyet oluş, aynıdır. Çünkü annesi onu erkeksiz dünyaya getirdi.
Sîbeveyh’in usulüne göre ifadenin takdiri şöyledir: Biz onu (annesini) da âlemlere bir ibret kıldık, oğlunu da âlemlere bir ibret kıldık. Sonra oğlu ile ilgili bu takdir hazfedilmiştir.
el-Ferrâ”nın görüşüne göre de ifade; Biz onu âlemlere bir ibret kıldık, oğlunu da (aynı şekilde ibret kıldık), takdirindedir. (Bu yönüyle) şanı yüce Allah’ın:
“Halbuki daha doğru olan Allah’ı ve Rasûlünü hoşnut etmeleridir.” (et-Tevbe, 9/62) âyetine benzemektedir.
Denildiğine göre; onun âyetlerinden (ibret verici özelliklerinden) birisi mabede hizmet etmek üzere adanması kabul edilen ilk hanımdır. Yüce Allah onu kullarından hiçbir kimseye göndermediği özel bir rızıkla rızıklandırmıştır. Meryem (aleyhisselâm)ın hiçbir meme almadığı da söylenmiştir.
Irzını koruyan o kız iffetini koruyan ve hayasızlıktan uzak kalan demektir. Ayet-i kerîmede geçen “el-ferc: ırz”ın, gömleğinin açık yakası olduğu’ da söylenmiştir. Yani onun elbisesine şüphe bulaşmamıştır. Bu da elbiseleri tertemiz, tahir demektir. Gömleğin fercleri (açık yerleri) dört tanedir. Kollar, yaka kısmı ve aşağısı.
es-Süheylî dedi ki: Sakın hatırına bundan başka bir şey gelmemelidir. Çünkü bu oldukça incelikli, kinayeli bir anlatımdır. Çünkü Kur’ân en yüce anlatımlı, en nezih anlatımlı, lâfız itibariyle en ölçülü, işaretleri itibariyle en İncelikli, cahil kimsenin vehminin hatırından geçirmek isteyeceğinden oldukça uzak, ibaresi itibariyle en güzel bir kitaptır. Özellikle “üfleme” her türlü eksiklikten uzak (el-Kuddûs)un emriyle Ruhu’l-Kudus tarafından yapılmıştır. Burada el-Kuds’u, el-Kuddus’a izafe et ve o tertemiz ve kutsal kızı yalan zanlardan ve gerçek olmayan vesveselerden tenzih et.
“Biz ona ruhumuzdan üfledik” Yani Cebrâîl’e emrettik, o da gömleğinin içine üfledi. Bu üfleme ile karnında Mesih Îsa varoldu. Buna dair açıklamalar daha önceden en-Nisâ Sûresi (4/lf 1. âyet, 3. başlık ve devamında) İle Meryem Sûresi’nde (19/16. âyet ve devamının tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır. Tekrarlamanın anlamı yoktur.
“Bir ibret” (anlamı verilen âyet) alâmet, insanlar için hayret edilecek bir Özellik, Îsa’nın peygamberliğine bir belge, dilediğimizi yapmaya gücümüzün yettiğine dair bir delil
“kıldık” demektir.