Demirli olan aletlerle avlamak

Ok ve her türlü demirli aletlerle avlamak ihtilafsız caizdir ve bu Yüce Allah’ın: “Avlanın…” (Maide Suresi: 2) ayetinin mutlak hükmüne dahildir. Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurur: “Sen okunla ele geçirdiğin avın üzerine besmele çekerek ye!”
Bu konuda –eğitilmiş olma dışında– itibar edilecek tüm şartlar, avlayan hayvan konusundaki şartlarla aynıdır. Ok gönderileceği vakit besmele çekilmesine itibar edilir, atılan alet mızrak ise fırlatıldığında ve vurmalı bir alet ise avı vurduğu esnada besmele çekilmesine itibar edilir. Çünkü bu eylem o avcıdan sâdır olmuştur. Bunun yanında besmele biraz öncesinde çekilmiş olursa, bu da caiz olur; tıpkı ibadetlerde niyet etmeyi zikretmesi gibidir.
Avı kasdetmesine itibar edilir, buna göre eğer (gelişi güzel) bir hedefe atar da bir ava isabet edecek olursa ya da ava atma kasdı olmaksızın boş bir yere atmak ister de bir ava gelip onu öldürecek olursa, bu av helal olmaz. Şayet bir avı kasdeder ve ona (atıp) hem ona hem de başkasına da isabet etmiş olursa ikisi de helal olur. Bu noktada avlayan tıpkı okun durumuna benzer. İmam Ahmed bu konulara dair görüş belirtmiştir. Zira Yüce Allah’ın: “Hayvanların sizin için yakaladıklarından da yeyin…” (Maide Suresi: 4) buyruğu ile Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in: “Köpeğini besmele çekerek salıverdiğin zaman senin için avladığı o avdan ye!” hadisinin genel manası buna işaret etmektedir. Bu, Sevri, Ebu Hanife ve İmam Şafii’nin görüşünü oluşturur. Yalnız İmam Şafii şöyle demiştir: Şayet köpeğini ava doğru salmış olur da başkası onu yolundan almış olursa, av helal olur; yolundan çevirmiş olursa bu hususta ise iki görüş gelmiştir.
İmam Malik der ki: Köpeğini aynı avın üzerine gönderecek olur da onu başkası alacak olursa, bu av mübah olmaz. Çünkü avcı sadece büyük avlar için o köpeğini göndermeyi kasdetmiş olduğundan, bu durumda biz küçük avlardan bunu ayırıveririz; çünkü bu takdirde o –şayet alınacak olursa– mübah olur.
Şöyle cevap verilmiştir: Bir defa av aletini avın üzerine yollamış olursa, bu takdirde avladığı helal olur; tıpkı büyük avların üzerine yollamış gibidir ve bu durumda küçük olanlarla ayrılmasıyla bunu İmam Malik’e göre alabilir ya da bu durum, yolunun üzerinde bulunan avı alacak olmasıyla İmam Şafii’ye göredir. Çünkü avlanan eğitimli hayvanın sadece bir tane avı yakalaması başkasını ise yakalamaması mümkün değildir, aksi takdirde itibarını yitirir.