Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında Allah’ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ya eyyuhe’llezine amenu (ey iman edenler), iza nudiye (çağrı yapıldığı zaman) li’s-salati (namaza) min yevmi’l-cumuati (cuma gününde), fes’av (hemen yönelin) ila zikri’llahi (Allah’ın zikrine) ve zeru’l-bey’ (ve alışverişi bırakın). Zalikum (işte bu) hayrun (daha hayırlıdır) lekum (sizin için), in kuntum ta’lemun (eğer bilirseniz).
Mukatil Tefsiri
“Namaz için çağrı yapıldığı zaman” yani namaza ezan okunduğu zaman. Buradaki “cuma gününden” ifadesindeki “min” edatı fazladır. Ayetin anlamı, imam minbere oturduğu zaman namaza çağrı yapıldığında şeklindedir.
“Allah’ın zikrine koşun” yani farz olan namaza gidin.
“Alışverişi bırakın.” “Bu sizin için daha hayırlıdır” yani namaz, alışveriş ve ticaretten sizin için daha hayırlıdır.
“Eğer bilirseniz.” (Cuma 9)
Taberi Tefsiri
Yüce Allah, kendisine ve Resulüne iman eden kullarına hitap ederek şöyle buyurmaktadır: “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında…” Buradaki çağrı, imamın hutbe okumak üzere minbere oturduğu sırada yapılan cuma namazı çağrısıdır.
“Allah’ın zikrine koşun” buyruğunun anlamı, Allah’ın zikrine yönelin, ona gidin ve onun için amel edin demektir. Buradaki “koşmak”tan maksat yürüyerek koşmak değildir; amel etmek ve yönelmektir. Tefsir âlimleri de bu şekilde açıklamıştır.
Şurahbîl b. Müslim, “Allah’ın zikrine koşun” ayeti hakkında, “Amel etmek için koşun; burada kastedilen yürüyüşte koşmak değildir” demiştir.
Katâde ise şöyle demiştir: “Ey Âdemoğlu! Buradaki koşma, kalbin ve amelinle yönelmen, yani ona gitmendir.”
İbrahim en-Nehaî’den rivayet edildiğine göre, Übey b. Ka‘b’ın bu ayeti “Allah’ın zikrine gidin” şeklinde okuduğu Ömer’e söylenmiş, Ömer de: “O bizim en iyi okuyucumuz ve neshedilenleri en iyi bilenimizdir; fakat bu ayetin anlamı ‘gidin’ şeklindedir” demiştir.
Abdullah b. Ömer, Ömer b. Hattâb’ın bu ayeti daima “Allah’ın zikrine gidin” şeklinde okuduğunu rivayet etmiştir.
Abdullah b. Mesud da şöyle demiştir: “Eğer ayeti ‘koşun’ şeklinde okusaydım, ridâm düşene kadar koşardım. Fakat onun anlamı ‘Allah’ın zikrine gidin’ şeklindedir.” Kendisi de ayeti bu şekilde okurdu.
İkrime, “Allah’ın zikrine koşun” ifadesindeki koşmanın amel etmek anlamında olduğunu söylemiştir.
İbn Zeyd ise şöyle demiştir: “Birinci ezanı işittiğiniz zaman ona icabet edin, ağır davranmayın ve gecikmeyin. Peygamber döneminde cuma günü iki çağrı vardı: Biri imam minbere oturduğunda yapılan ezan, diğeri ise namaz için kamet getirilmesiydi. Sonradan insanların ortaya çıkardığı çağrı bunların dışındadır. İmam minbere oturduğunda yapılan çağrıyı işiten kimse için alışveriş helâl olmaz. Çünkü Allah, ‘Allah’ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın’ buyurmuştur. Allah bu sırada özellikle alışverişi yasaklamış, namaz bittikten sonra ise tekrar izin vermiştir. Buradaki koşma, namaza yönelmek ve ona süratle gitmektir.”
Dahhâk da, “Koşma amel etmektir” demiş ve bunun delili olarak “Şüphesiz sizin çalışmalarınız çeşit çeşittir” (Leyl 4) ayetini zikretmiştir.
“Alışverişi bırakın” buyruğu ise, hutbe için çağrı yapıldığı sırada alışveriş ve ticareti terk edin anlamındadır.
Dahhâk şöyle demiştir: “Güneş zeval vaktine geldiğinde alışveriş ve ticaret haram olur.”
Süddî de, cuma günü ezan okunduğu halde Bakî‘u’z-Zübeyr denilen yerde oturup alışveriş yapmaya devam eden bazı kimseler bulunduğunu, bunun üzerine bu ayetin indirildiğini söylemiştir.
Allah’ın müminlere yönelmelerini emrettiği “zikir” hakkında da bazı âlimler bunun hutbe sırasında imamın yaptığı öğüt ve nasihat olduğunu söylemişlerdir.
Mücâhid, “Kararlı emir hutbe sırasındaki zikirdedir” demiştir.
Saîd b. Müseyyeb ise, “Allah’ın zikrine koşun” ifadesinin imamın hutbedeki öğüdü anlamına geldiğini söylemiştir.
“Bu sizin için daha hayırlıdır” buyruğunun anlamı şudur: Cuma günü namaza çağrıldığınızda Allah’ın zikrine yönelmeniz ve alışverişi bırakmanız, o vakitte alışveriş ve ticaretle meşgul olmanızdan daha hayırlıdır; eğer kendi yararınızı ve zararınızı biliyorsanız bunu anlarsınız.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…