Hani Musa kavmine, “Allah size bir sığır kesmenizi emrediyor” demişti. Onlar, “Bizi alaya mı alıyorsun?” dediler. Musa, “Cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım” dedi.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve (ve) iz (hani) kâle (demişti) Mûsâ (Musa) li-kavmihî (kavmine) innallâhe (şüphesiz Allah) ye’murukum (size emrediyor) en (ki) tezbehû (kesmeniz) bakaraten (bir inek) kâlû (dediler) e-tettehizunâ (bizimle alay mı ediyorsun) huzuvan (alay konusu) kâle (dedi) e‘ûzu (sığınırım) billâhi (Allah’a) en (olmaktan) ekûne (olayım) mine (olanlardan) l-câhilîn (cahiller)
Mukatil Tefsiri
“Hani Musa kavmine demişti ki: ‘Allah size bir sığır kesmenizi emrediyor.’” Bu olay, boğulmadan önce Mısır diyarında olmuştu. İsrailoğulları içinde iki kardeş vardı; mirasına konmak için geceleyin amcaoğullarını öldürdüler. Sonra cesedi taşıyıp iki köyün arasına bıraktılar.
İbn Abbas’tan rivayet edildiğine göre iki köyün arası ölçüldü ve eşit bulundu. Sabah olunca köy halkı yakalandı. Onlar: “Vallahi onu biz öldürmedik, katilini de bilmiyoruz.” dediler. Bunun üzerine: “Ey Musa! Eğer peygambersen Rabbine dua et de katili bize bildirsin.” dediler. Musa Rabbine dua etti. Cebrail gelip ona bir sığır kesmelerini emretti. Musa da onlara: “Allah size bir sığır kesmenizi emrediyor; sonra onun bir parçasıyla ölüyü vuracaksınız, o da dirilip size katilini haber verecek.” dedi. Öldürülen kişinin adı Âmil idi. Onlar Musa’nın kendileriyle alay ettiğini sandılar ve: “Biz senden katili bize bildirmeni istiyoruz, sen ise bize bir sığır kesmemizi emrediyorsun.” dediler. İşte onların şu sözü bunun hakkındadır: “Bizimle alay mı ediyorsun?” Musa da: “Cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım.” dedi. (Bakara 67) Yani alay edenlerden olmaktan Allah’a sığınırım. Bunun üzerine Musa’nın bu konuda bilgi sahibi olduğunu anladılar.
Taberi Tefsiri
Bu ayet, Allah’ın İsrailoğulları’nı, önceki nesillerinin Allah’ın peygamberlerine itaati terk etmeleri ve kendilerinden alınan misakı bozmaları sebebiyle kınadığı ayetlerdendir. Allah onlara, Musa’nın kavmine söylediği şu sözü hatırlatmaktadır: “Allah size bir sığır kesmenizi emrediyor.”
Burada Musa’nın kavmi İsrailoğullarıdır. Bu olay, aralarında öldürülmüş bir kişi hakkında anlaşmazlığa düştüklerinde meydana gelmiştir. Öldürülen kişinin kim tarafından öldürüldüğü bilinmiyordu. Bunun üzerine meseleyi Musa’ya götürdüler. Allah da Musa’ya, onlara bir sığır kesmelerini emretmesini vahyetti.
Onlar ise, “Bizi alaya mı alıyorsun?” dediler. Çünkü öldürülmüş bir kişi hakkında soru sorarken, Musa’nın onlara sığır kesmelerini emretmesini bir oyun ve alay zannettiler.
“Hüzüv” yani alay; oyun, küçümseme ve eğlenme anlamına gelir. Şairin şu sözü de bu anlamdadır:
“Ümmü Taysale benimle alay etti;
‘Onu yoksul ve hiçbir şeyi olmayan biri görüyorum’ dedi.”
Yani benimle eğlendi ve beni küçümsedi.
Allah’ın peygamberlerinin, Allah adına bildirdikleri emir ve yasaklarda alay etmeleri veya oyun oynamaları mümkün değildir. Buna rağmen İsrailoğulları, Musa’nın Allah’ın emrini kendilerine bildirmesini ciddiye almadılar ve onun kendileriyle eğlendiğini düşündüler.
Musa ise onların bu kötü zannına karşılık, “Cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım” dedi. Yani Allah adına yalan söyleyen, batıl söz nakleden, Allah’ın hükümleriyle alay eden kimselerden olmaktan Allah’a sığınırım, demektir.
Musa’nın onlara “Allah size bir sığır kesmenizi emrediyor” demesinin sebebi hakkında çeşitli rivayetler aktarılmıştır.
Ubeyde’den rivayet edildiğine göre İsrailoğulları arasında zengin fakat çocuğu olmayan bir adam vardı. Velisi onu öldürdü, sonra cesedini başka bir kabileye attı. Bunun üzerine kabileler birbirini suçladı ve neredeyse savaş çıkacaktı. Akıl sahipleri, “İçinizde Allah’ın peygamberi varken birbirinizle mi savaşıyorsunuz?” dediler. Sonra Musa’ya geldiler. Musa da Allah’ın emriyle onlara bir sığır kesmelerini söyledi.
Ebu’l-Âliye’den gelen rivayette ise, öldürülen kişinin zengin olduğu, mirasçısının onu öldürüp cesedini yol kenarına attığı anlatılır. Daha sonra Musa’ya gelerek katilin bulunmasını istedi. Musa Allah’a dua etti. Bunun üzerine Allah, onlara sığır kesmelerini emretti.
Suddi’nin rivayetinde ise, öldürülen adamın yeğeni tarafından öldürüldüğü anlatılır. Çünkü amcası kızını ona vermemişti. Yeğeni onu öldürüp malını almak, kızını nikâhlamak ve diyetini yemek istemişti. Sonra ağlayıp sızlayarak katilin bulunmasını istedi. Musa da Allah’ın emriyle onlara sığır kesmelerini söyledi.
Bütün rivayetler, Musa’nın sığır kesmelerini emretmesinin sebebinin öldürülen kişinin kim tarafından öldürüldüğünü ortaya çıkarmak olduğunu göstermektedir.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…