Ayakların yıkanması hem bize ve hem de tüm cumhura göre farzdır. Çünkü Nafi, İbn Amir, Kisâî ve Hafs kıraatine göre ayet, “erculekum (ve ayaklarınızı yıkayınız)” şeklinde fetha ile gelmiş ve “ellere” kelimesine atfedilmiştir.
Diğer kıraatlere göre ise yanında cer harfi gelmiş olması nedeniyle (ve erculikum) olarak esre şeklinde gelmiştir. Yüce Allah’ın şu buyruğunda olduğu gibi:
“Ben, size (gelecek) elem verici bir günün azabından korkuyorum.” (Hud Suresi: 26)
Burada “azâbe yevmin elîm” şeklinde gelmiştir.
Şöyle denilmiştir:
“Ayakların durumu suyun israf edildiği mahal olabileceğinden dolayı, bundan men edildiği için ayetteki bu ifadenin meshetmeye atfedilmesi söz konusu olmuştur. Bu ise meshetmek anlamında değil, tam tersine yıkamaktaki vacip miktarıyla yetinmesine dikkatleri çekmek içindir.”
Sonra: “ayaklarınızı da…” şeklinde buyurmuştur. Böylece bu ayetin meshetmek anlamına gelmiş olduğunu sanan kimsenin bu algısı kaldırılmış olmaktadır. Çünkü dinde meshetmenin sınırı tam olarak konmamıştır.
Bunun yanında Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in (ayaklarını yıkadığına dair) uygulaması da vardır ve şöyle buyurmuştur:
“Sonra kişi Allah’ın emrettiği gibi topuklarına kadar ayaklarını yıkar.”
Hz. Ömer (radıyallahu anh)’tan rivayete göre; adamın birisi abdest aldı ve ayak topuklarında bir tırnak ucu yer kadar yıkanmamış bir yer bıraktı. Bunu gören Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem):
“Git güzelce abdestini al.” buyurdu. Adam geri döndü ve (abdest alıp) namazını kıldı.
Şöyle de buyurmuştur:
“Topukları cehennemde yanacakların vay haline!”
Buhari ve Müslim rivayet etmişlerdir.
Yine Müslim’in, Ebu Hureyre’den yaptığı rivayete göre ise Allah’ın Elçisi (sallallahu aleyhi ve sellem) topuklarını yıkamayan bir adam görünce ona bunu söylemiştir.
Tüm bu rivayetlerin hepsi ayakların yıkamanın vacip olduğuna delalet eder. Öyleyse meshetmenin ayakları kapsamadığı ortada, zaten ökçeler şeklinde kayıtlanmış olması da yıkanmasını istediğini göstermektedir.
Buna göre anlaşılan şu ki, Yüce Allah ayakların meshedilmesini değil, bizzat yıkanmasını emretmiş olmaktadır. Elleri yıkarken dirsekleri yıkamak nasıl gerekliyse, ayaklar yıkanırken de topukların yıkanması gereklidir.