Yahut: “Bizden önce babalarımız ortak koşmuştu, biz de onlardan sonra gelen bir nesildik. Batıl işleyenlerin yaptıkları yüzünden bizi helâk mı edeceksin?”
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ev tekulu (yahut demeyesiniz diye) innema eşreke abauna min kablu (atalarımız daha önce şirk koşmuştu) ve kunna zurriyyeten min badihim (biz de onlardan sonra gelen bir nesildik) e fe tuhlikuna bima fealel mubtilun (batıl iş yapanların yaptıkları yüzünden bizi helak eder misin)
Mukatil Tefsiri
“Yahut dememeniz için”; yani şöyle dememeniz için: “Daha önce atalarımız şirk koşmuş ve ahdi bozmuştu, biz de onların ardından gelen bir nesildik”; biz de onlara ve yollarına uyduk. Böylece: “Batıla sapanların yaptıkları yüzünden bizi helak mı edeceksin?” dememeniz için. Yani bizi, tevhidi yalanlayan batılcıların, yani atalarımızın yaptıkları sebebiyle azaba mı uğratacaksın? Nitekim: “Biz atalarımızı bir ümmet üzerinde bulduk ve onların izlerine uymaktayız” denilmiştir. (Zuhruf 23)
Sonra onları, fal oklarının dökülmesi gibi döktü. Beyaz olanlar için: Bunlar rahmetimle cennettedir; bunlar sağ ehli ve uğurlu olanlardır, dedi. Siyah olanlar için ise: Bunlar ateş içindir, aldırmam; bunlar sol ehli ve uğursuz olanlardır, dedi. Sonra hepsini tekrar Âdem’in sulbüne geri koydu.
Kabir ehli, Allah ahit ehlinin tamamını erkeklerin sulplerinden ve kadınların rahimlerinden çıkarıncaya kadar tutulmuşlardır; sonra kıyamet kopacaktır. İşte: “Andolsun, Allah onların hepsini saymış ve onları birer birer saymıştır” ayeti bunun hakkındadır. (Meryem 94)
Onlardan küçük yaşta ölen kimse, Rabbini tanıması sebebiyle cennete girer. Akıl çağına ulaşanlardan ise Rabbini tanıması ve O’na itaat etmesi hususunda ayrıca ahit alınır. Akıl çağına ulaştığında iman etmeyen kimseye ilk ahdi hiçbir fayda sağlamaz; ancak ilk ahit ve sözleşme onların aleyhine bir delil olur. İlk ahdi bozanlar hakkında da: “Onların çoğunda bir ahde bağlılık bulmadık; aksine onların çoğunu yoldan çıkmış bulduk” buyurulmuştur. (A‘râf 102) Yani Âdemoğullarının çoğunda vefa bulmadık; onları itaatsiz bulduk.
Taberi Tefsiri
Yüce Allah şöyle buyuruyor: Ey Allah’ın Rabbiniz olduğunu kabul edenler, kıyamet günü: “Biz bundan habersizdik; bunu bilmiyorduk ve bundan gafildik” dememeniz yahut: “Bizden önce babalarımız ortak koşmuştu, biz de onlardan sonra gelen bir nesildik”; yani onların yoluna uyduk, “Babalarımızdan ortak koşanların ortak koşması ve bizim de gerçeği bilmeden onların yoluna uymamız sebebiyle bizi helâk mı edeceksin?” dememeniz için üzerinize şahit olduk. “Batıl işleyenlerin yaptıkları yüzünden” sözüyle, Allah’tan başka bir ilâh bulunduğunu ileri sürerek batıla düşenlerin yaptıkları kastedilmektedir.
Kıraat âlimleri bu ifadenin okunmasında ihtilaf etmişlerdir. Mekke ve Basra kıraat âlimlerinden bazıları bunu, üçüncü şahıstan haber verme anlamında, “onların söylememesi için” şeklinde okumuşlardır. Medine ve Kûfe kıraat âlimlerinin geneli ise bunu, şahitlerin kendilerine karşı şahitlik edilenlere hitabı olarak, “sizin söylememeniz için” şeklinde okumuşlardır. Bu hususta doğru olan, her iki okuyuşun da anlam bakımından sahih ve yorum bakımından birbiriyle uyumlu olduğudur; ifadeleri farklı olsa da anlamları aynıdır. Çünkü Araplar bir sözü aktarırken bu tür ifade değişikliklerini kullanırlar. Nitekim Allah’ın “Onu insanlara mutlaka açıklayacaksınız” buyruğu da hem muhataplara hitap eden hem de onlar hakkında haber veren biçimde okunmuştur. Bunun benzerlerini daha önce, tekrarına ihtiyaç bırakmayacak şekilde açıklamıştık.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…