De ki: “Ben kendim için Allah’ın dilediği dışında ne bir fayda sağlayabilirim ne de bir zararı savabilirim. Eğer gaybı bilseydim, elbette daha çok hayır elde ederdim ve bana kötülük dokunmazdı. Ben sadece inanan bir topluluğu uyaran ve müjdeleyiciyim.”
Diyanet Vakfı
De ki: «Ben, Allahın dilediğinden başka kendime herhangi bir fayda veya zarar verecek güce sahip değilim. Eğer ben gaybı bilseydim elbette daha çok hayır yapmak isterdim ve bana hiçbir fenalık dokunmazdı. Ben sadece inanan bir kavim için bir uyarıcı ve müjdeleyiciyim.»
Kurtubi Tefsiri
De ki: “Ben kendim için Allah’ın dilediğinden başka ne bir fayda sağlayabilirim, ne de bir zarar. Eğer, gaybı bilseydim elbette daha çok hayır yapardım. Bana hiçbir fenalık dokunmamıştır. Ben, ancak bir uyarıcı ve îman eden bir topluluğu müjdeleyenim.”
Yüce Allah’ın:
“De ki: Ben, kendim için… ne bir fayda sağlayabilirim, ne de bir zarar.” Yani, kendim için herhangi bir fayda sağlamak imkânına da sahip değilim, herhangi bir zaran önlemek imkânına da sahip değilim. Nasıl olur da kıyâmetin kopacağı saatin bilgisine sahip olabilirim ki?
Şöyle de açıklanmıştır: Ben kendimi hidayete iletmek imkanına da sahip değilim, dalâleti önlemek imkanına da sahip değilim.
“Allah’ın dilediğinden başka” anlamındaki istisna dolayısıyla nasb mahallindedir, Yani: Allah’ın dilediği kadar kendime fayda sağlayabilirim ve O’nun bana imkan verdiğine göre ben kötülüğü önleyebilirim. Sîbeveyh şu mısraı nakletmektedir:
“(Bu zaman) insanlara neyi istiyorsa yapabiliyor.”
“Eğer gaybı bilseydim, elbette daha çok hayır yapardım.” Yani, eğer yüce Allah’ın bana bildirmeden Önce neyi istediğini bilmiş olsaydım, şüphesiz onu yapardım.
Şöyle de açıklanmıştır: Eğer ben, Savaşta ne zaman zafere ulaşacağımı bilmiş olsaydım, o vakit Savaşır ve böylelikle yenik düşürülmezdim.
İbn Abbâs da şöyle açıklamıştır: Eğer ben hangi yılın veriminin kıt olacağını bilseydim, bolluk zamanından bana yetecek kadarını hazırlardım.
Anlamın şöyle olduğu da söylenmiştir: Eğer ben hangi malın ticarette çok satılacağını bilmiş olsaydım, o malı alıcısının olmadığı zamanlarda satın alırdım.
Bir başka görüşe göre de anlam şöyledir: Eğer ben ne zaman öleceğimi bilseydim, çokça salih amel işlerdim. Bu açıklama da el-Hasen ve İbn Cüreye’den nakledilmiştir.
Bir diğer açıklamaya göre: Şayet ben gaybı bilmiş olsaydım, gayba dair bana ne sorulursa onu cevaplandırırdım.
Bütün bu açıklamalar bu âyet ile murad edilmiştir. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.
“Bana hiç bir fenalık dokunmamıştır. Ben ancak bir uyarıcı ve îman eden bir topluluğu müjdeleyenim” anlamındaki âyet, yeni bir cümle (istinaf)’dır. Yani, bende delilik yoktur, Çünkü onlar Hazret-i Peygamberin deli olduğunu söylemişlerdi.
Bu âyetin önceki âyet ile alakalı olduğu (istinaf olmadığı) da söylenmiştir. Yani: Eğer ben gaybı bilmiş olsaydım, bana hiçbir kötülük dokunmaz ve ben kendimi o kötülüklere karşı korurdum. Bu anlama yüce Allah’ın:
“Ben ancak bir uyarıcı ve îman eden bir topluluğu müjdeleyenim” âyeti de delil teşkil etmektedir.