Ezidi Dinî ve Kültürel Varlıklarının Yok Edilmesi
Ağustos 2014 saldırıları sırasında ve sonrasında DEAŞ, çok sayıda Ezidi dinî ve kültürel mekânını yıktı veya tahrip etti.
Çeşitli kuruluşların verilerine göre DEAŞ, Irak’ta tapınaklar, heykeller, mezar taşları, mezarlar ve türbeler de dâhil olmak üzere en az 68 Ezidi dinî mekânını yok etti.
Aşağıda özetlendiği üzere UNITAD, DEAŞ’ın 3 Ağustos 2014 ile 12 Temmuz 2015 tarihleri arasında Şengal’de en az 12 Ezidi tapınağını veya türbesini yıktığı iddialarına ilişkin ilk delilleri topladı. UNITAD’ın bu konudaki bulgularının daha kapsamlı değerlendirmesi ayrı bir raporda ele alınmaktadır.
3 Ağustos 2014 – Şengal Dağlarının Güney ve Orta Kesimindeki Yıkımlar
3 Ağustos 2014 tarihinde veya bu tarihler civarında DEAŞ, Şengal Dağlarının güney-orta tarafında bulunan en az üç tapınağı veya türbeyi yıktı.
Yıkılan mekânlar İsmail Bek Türbesi (Eze Türbesi olarak da bilinir), Şeyh Mahmade Behteny Tapınağı (Rambusi Tapınağı olarak da bilinir) ve Seyyide Zeynep Türbesi’ydi.
15 Ağustos 2014 – Şengal ve Başika-Bahzani Bölgesindeki Yıkımlar
15 Ağustos 2014 tarihinde veya bu tarihler civarında DEAŞ’ın Şengal’de bulunan en az iki türbeyi yıktığı bildirildi. Bunlar Şeyh Abdülkadir Türbesi ve Şeyh Hasan Türbesi’ydi.
Aynı dönemde DEAŞ, Başika-Bahzani bölgesinde en az 16 tapınağı veya türbeyi yıktı.
24 Ağustos 2014 – Şeyh Mend Tapınağı’nın Yıkılması
24 Ağustos 2014 tarihinde veya bu tarihler civarında DEAŞ, Şengal Dağlarının eteklerindeki Cedali köyünde bulunan en az bir tapınağı yıktı. Bu yapı Şeyh Mend Tapınağı’ydı.
14–16 Ekim 2014 – Solah Köyündeki Türbelerin Yıkılması
14–16 Ekim 2014 tarihleri arasında veya bu tarihler civarında DEAŞ, Şengal Dağlarının güneydoğu tarafındaki Solah köyünde birbirine yakın bulunan en az iki türbeyi yıktı.
Bunlar Amadin Türbesi ve Mahma Raşan Türbesi’ydi.
23–24 Ekim 2014 – Şengal Dağlarının Güneybatısındaki Yıkımlar
23–24 Ekim 2014 tarihlerinde veya bu tarihler civarında DEAŞ, Şengal Dağlarının güneybatı tarafında birbirine yakın bulunan üç türbeyi daha yıktı.
Bunlar Melik Fahreddin Türbesi, Şeyh Abdülkadir Türbesi ve Şeyh Abdülaziz Türbesi’ydi.
12 Temmuz 2015 – Gabara’daki Şeyh Hasan Tapınağı’nın Yıkılması
12 Temmuz 2015 tarihinde DEAŞ, Gabara’da bulunan Şeyh Hasan Tapınağı’nı (Şeyh Hasan Türbesi olarak da bilinir) yıktı.
Raporun bu kısmında, DEAŞ tarafından yıkılan kültürel miras alanlarını gösteren UNITAD kaynaklı bir harita bulunmaktadır.
DEAŞ’ın Mülklere El Koymak İçin Kurduğu Sistem
DEAŞ, Ezidilere ait kişisel mülkleri hukuka aykırı biçimde ele geçirmek veya kendisine mal etmek ve bunları kaydetmek ya da muhasebeleştirmek için bir sistem oluşturmuştu.
Bu kişisel mülkler arasında para, mücevherler, cep telefonları, araçlar, büyükbaş hayvanlar ve tarım ürünleri bulunuyordu.
Şengal Saldırısından Önce Ezidi Çiftçilerin Kaçırılması
DEAŞ, Şengal’e saldırmadan önce Şengal’deki bazı Ezidi çiftçileri kaçırdı ve onların kişisel mülklerine el koydu.
Saldırı Sırasında Silahlara ve Değerli Eşyalara El Konulması
Şengal saldırısı sırasında DEAŞ mensupları, Ezidilere ait silahlara ve kaçmaya çalışırken yanlarında taşıdıkları bütün kişisel mülklere sistematik biçimde el koydu.
Ezidi aileler esir alındıkları anda cep telefonları, paraları, altınları ve diğer mücevherleri de dâhil olmak üzere değerli eşyaları ellerinden alındı.
DEAŞ, parasal değerlerinin yanı sıra, Ezidilerin esaret sırasında yardım istemelerini engellemek amacıyla cep telefonlarına el koymaya özellikle öncelik verdi.
Bu durum, DEAŞ’ın Ekim 2015’te yayımladığı ve sebayaların telefon, internet veya başka herhangi bir iletişim aracını kullanmasını yasaklayan belgeyle de desteklenmektedir.
Kaçan Ezidilerin Evlerinin Yağmalanması
DEAŞ, kaçan Ezidilerin evlerini de aktif biçimde yağmaladı.
DEAŞ mensupları, saldırıdan sonra ele geçirdikleri Ezidi köylerindeki evleri basmaya devam etti.
Esaret altında tutulan Ezidiler, üzerlerinde kişisel eşya bulunup bulunmadığını belirlemek amacıyla DEAŞ mensupları tarafından sürekli kontrol ediliyordu.
Ganimetlerin Toplanması ve Dağıtılmasına İlişkin Örgütlü Sistem
Baac’ın DEAŞ işgali altında olduğu dönemde orada yaşayan Araplar, hayatta kalanların kişisel eşyalarının yağmalanmasına ilişkin ifadelerini doğrulamaktadır.
Bu kişiler ayrıca yağmalanan malların toplanması, dağıtılması ve muhasebeleştirilmesi için örgütlü bir sistemin bulunduğuna tanıklık etmiştir.
Bu durum, DEAŞ’ın iç belgeleri ve propaganda materyalleriyle de doğrulanmaktadır.
Beytülmal’e Aktarılan Paralar
DEAŞ’ın Ezidilerden aldığı malları toplama ve kaydetme sistemi, diğer delillerin yanı sıra aşağıdaki iç muhasebe belgeleriyle de ortaya konulmaktadır.
İlk belge, Ezidilerden alınan paraların DEAŞ’ın Beytülmal olarak adlandırılan Hazine Dairesine gönderildiğini gösteren bir muhasebe defteridir.
İkinci belge, Ninova Vilayeti İslam Polisi emirine sunulmuş bir öneridir. Bu öneride, sahipleri Kuzey Irak’tan olanlara, Ezidilere veya mürtet olarak nitelendirilen kişilere ait araçlar da dâhil olmak üzere otomobillere nasıl işlem yapılması gerektiği ele alınmaktadır.
Üçüncü belge ise Musul Bölümü Zekât Dairesinden Beytülmal’e gönderilmiş, gelen paralara ilişkin ayrıntıları içeren bir genelgedir.
Genelgede el konulan paralar arasında iki ayrı kalem bulunmaktadır:
| Muhasebe kaydındaki açıklama | Tutar |
| Ezidi tahıl parası olarak belirtilen el konulmuş para | 83.668.750 Irak dinarı |
| Ezidi tahıl parası olarak belirtilen el konulmuş para | 1.703.000 Irak dinarı |
Genelgede üç parça altından da söz edilmektedir. Ancak bu altınların kaynağı belirtilmemiştir.
Yağmalanan Malların Zekât Adı Altında Dağıtılması
DEAŞ, zekât dağıtımına ilişkin propaganda görüntüleri de yayımladı.
Bu görüntülerde, Bilec/Kayrevan bölgesinde klima, su deposu, yiyecek, çiftlik hayvanları ve elektrikli ev aletleri gibi kişisel eşyaların dağıtıldığını gösterdiği ileri sürülen çok sayıda fotoğraf bulunuyordu.
DEAŞ’ın Ezidi evlerinden eşyalara el koyduğu ve Baac’taki destekçilerine zekât dağıttığı yönündeki deliller dikkate alındığında, bu fotoğraflarda görülen eşyaların da el konulmuş mallar olması mümkündür.
Söz konusu malların Bilec/Kayrevan yakınlarındaki bölgelerden alınmış olması da mümkündür.