"Enter"a basıp içeriğe geçin

Filter by Kategoriler

Bu bölümde, raporun beşinci ile dokuzuncu bölümleri arasında açıklanan eylemlerin ve olayların hukuki nitelendirilmesi ele alınmaktadır.

Aşağıdaki incelemede uygulanan maddi hukuk, uluslararası teamül hukukunun bir parçası olduğu kabul edilen uluslararası ceza hukukudur. Bu nedenle uluslararası teamül hukukunu uygulayan uluslararası ceza mahkemelerinin ve karma mahkemelerin içtihatlarına öncelik verilmektedir. Bunlar arasında eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Sierra Leone Özel Mahkemesi bulunmaktadır.

Gerekli görülen durumlarda, uygulanacak hukuktaki önemli farklılıkları ortaya koymak ve Roma Statüsü’nü kendi iç hukukuna dâhil etmiş ülkelerde yürütülen ilgili soruşturmaları desteklemek amacıyla Uluslararası Ceza Mahkemesinin Roma Statüsü’ne de başvurulacaktır.

Aynı Eylem Nedeniyle Birden Fazla Suçtan Sorumluluk

Bu rapor, aynı eylem nedeniyle birden fazla suç isnadında bulunulmasını da değerlendirmektedir. Bu yaklaşım, hem Birleşmiş Milletlerle bağlantılı uluslararası ceza mahkemelerinde hem de Uluslararası Ceza Mahkemesinde yerleşmiş bir ilkedir.

Bu mahkemelerin hukukuna göre, aynı eylemden dolayı birden fazla suçtan mahkûmiyet mümkündür. Bunun için ilgili suç hükümlerinin her birinin diğerinde bulunmayan, maddi bakımdan farklı bir unsur içermesi gerekir. Bir unsurun diğerinden maddi bakımdan farklı sayılabilmesi, diğer suç bakımından ispatlanması gerekmeyen bir olgunun ispatını zorunlu kılmasına bağlıdır.

İncelenen suçların ve sorumluluk biçimlerinin hukuki şartları aşağıda ortaya konulmaktadır. Bu şartlar, yalnızca hukuki değerlendirmenin gerektirdiği durumlarda daha ayrıntılı açıklanmaktadır.

İkinci bölümde belirtildiği üzere ön hukuki bulgular, inanmak için makul gerekçeler bulunması şeklindeki delil standardına göre oluşturulmaktadır.

Savaş Suçları ve İnsanlığa Karşı Suçların İncelenmesi

Raporun 10.2. bölümünde savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar bakımından geçerli hukuki şartlar, yani bağlamsal unsurlar ele alınmaktadır.

10.3. bölümde ise insanlığa karşı suç veya savaş suçu oluşturan belirli fiillerin hukuki unsurları açıklanmaktadır.

Öldürme gibi bazı suçlar, insanlığa karşı suç veya savaş suçu olarak değerlendirilmelerine bakılmaksızın aynı ya da birbirine çok benzeyen unsurlara sahiptir. Diğer bazı suçlar ise yalnızca savaş suçu veya yalnızca insanlığa karşı suç olarak tanımlanmaktadır.

Unsurları örtüşen suçlar birlikte, yalnızca kendilerine özgü unsurları bulunan suçlar ise ayrı ayrı incelenmektedir.

Beşinci ile dokuzuncu bölümler arasında tespit edilen olgulara dayanıldığında, DEAŞ’ın Ağustos 2014’te Şengal’e düzenlediği saldırı sırasında ve bu saldırının sonucunda çok sayıda savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlediği anlaşılmaktadır.

Ezidilere Karşı Soykırım İşlendiğine İlişkin Hukuki Değerlendirme

Savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar için geçerli ön şartlara tabi olmayan, ayrı bir suç niteliğindeki soykırım, raporun 10.4. bölümünde ele alınmaktadır.

Üçüncü ile sekizinci bölümler arasında tespit edilen olgular, 10.4.5. bölümde açıklandığı üzere soykırım suçunun maddi unsurlarına karşılık gelmektedir.

Bu fiiller, 10.4.4. bölümde ele alındığı üzere, ulusal, etnik, ırksal veya dinî bir grubu, grup olarak tamamen veya kısmen yok etme kastıyla işlenmiştir. Burada hedef alınan grup, dinî bir topluluk olarak Ezidilerdir.

Mevcut delillere dayanıldığında, DEAŞ’ın Şengal saldırısı sırasında savaş suçları ve insanlığa karşı suçların yanı sıra Ezidilere karşı grup olarak soykırım işlediğine inanmak için makul gerekçeler bulunmaktadır.

Bu değerlendirme aşağıda daha ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır.

Savaş Suçlarının Bağlamsal Unsurları

Uluslararası nitelikte olmayan bir silahlı çatışma bağlamında işlenen savaş suçlarının bağlamsal şartları şunlardır:

  • Bir devletin topraklarında devlet makamları ile örgütlü silahlı gruplar arasında veya bu grupların kendi aralarında belirli bir yoğunluğa ulaşmış silahlı çatışmanın bulunması.
  • Suçu oluşturan fiil ile silahlı çatışma arasında bağlantı bulunması.
  • Failin silahlı çatışmanın varlığından haberdar olması.

Bütün suçların, uluslararası insancıl hukuk tarafından korunan kişilere karşı işlenmiş olması gerekir.

Çatışmalara aktif biçimde katılmayan kişiler, silahlarını bırakmış silahlı kuvvetler mensupları ve hastalık, yaralanma, alıkonulma veya başka herhangi bir nedenle savaş dışı kalmış kişiler, 1949 Cenevre Sözleşmelerinin ortak üçüncü maddesi kapsamında korunmaktadır.

Ortak üçüncü madde, uluslararası teamül hukukunun bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Failin, mağdurların çatışmalara aktif biçimde katılmayan kişiler olduğunu bilmesi veya bilmesi gerekmesi şarttır.

UNITAD’ın Irak’taki silahlı çatışmanın niteliğine ilişkin raporunda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere bu şartlar, Irak’ta en geç 4 Ocak 2014 tarihinden itibaren karşılanmıştır.

Sivil Nüfusa Yönelik Yaygın veya Sistematik Saldırı

Uluslararası teamül hukukuna göre insanlığa karşı suçların bağlamsal şartları şunlardır:

  • Herhangi bir sivil nüfusa yönelik yaygın veya sistematik bir saldırının bulunması.
  • Suçu oluşturan fiil ile saldırı arasında bağlantı bulunması.
  • Failin saldırıdan haberdar olması.

DEAŞ’ın Irak’taki Sivil Nüfusa Yönelik Saldırıları

UNITAD daha önce, DEAŞ mensuplarının yaklaşık 9 Haziran 2014 tarihinden en az Aralık 2017’ye kadar Irak’taki sivil nüfusa yönelik yaygın ve sistematik bir saldırı yürüttüğüne inanmak için makul gerekçeler bulunduğunu tespit etmiştir.

Bu saldırılar, çok sayıda mağdura karşı çeşitli suç fiillerinin işlenmesini içeriyordu.

DEAŞ bu dönemde özellikle Irak’ın kuzeybatısındaki Ninova, Selahaddin, Enbar ve Kerkük vilayetlerinde yaşayan sivil nüfusu hedef aldı.

Örgüt özellikle Ezidileri, Şii Müslümanları, Hristiyanları, Kakai topluluğunu, Türkmenleri, Şebekleri ve kendi İslam yorumuna uymadığını düşündüğü Sünni Müslümanları hedef alıyordu.

2014 Yılının İlk Altı Ayında Ölen ve Yaralanan Siviller

Birleşmiş Milletler Irak Yardım Misyonu, 2014 yılının ilk altı ayında Irak genelinde en az 5.576 sivilin öldürüldüğünü ve 11.666 sivilin yaralandığını bildirdi.

En fazla can kaybına ve yaralanmaya çeşitli el yapımı patlayıcı düzenekler ve araçlara yerleştirilmiş patlayıcı düzenekler neden oldu.

BM Irak Yardım Misyonu verileri – Ocak–Haziran 2014

Öldürülen siviller: 5.576

Yaralanan siviller: 11.666

Saldırı türü Ölen Yaralanan
El yapımı patlayıcılar 1.828 En az 5.677
Araçlara yerleştirilen patlayıcılar 669 2.288
İntihar saldırıları 393 1.066

Şengal Saldırısının İnsanlığa Karşı Suç Niteliği

3 Ağustos 2014 tarihinde başlayan Şengal saldırısı, sivil nüfusa yönelik yaygın veya sistematik saldırının bir parçasını oluşturuyordu.

Bu tarihten itibaren ve sonraki yıllar boyunca DEAŞ savaşçıları, Ezidilere karşı sürekli olarak çok sayıda suç işledi.

Bu suçlar arasında öldürme, tecavüz, cinsel şiddet, işkence, hapis, cinsel kölelik, zorla fuhuş, zorla hamile bırakma, diğer insanlık dışı fiiller, zulüm, sınır dışı etme ve zorla nakletme bulunuyordu.

Bunun yanında DEAŞ liderleri, Ezidileri kâfirler ve şeytana tapanlar olarak nitelendirerek onlara zulmedilmesi ve öldürülmeleri yönünde açık çağrılarda bulundu.

Ağustos 2014’ten itibaren Ezidi nüfusuna karşı işlenen suçlar bakımından, insanlığa karşı suçların işlenmesi için gerekli olan sivil nüfusa yönelik yaygın veya sistematik saldırı şartı karşılanmıştır.

Öldürme Suçu

Öldürme, hem insanlığa karşı suç hem de savaş suçu oluşturabilir. Her iki suç bakımından da hukuki unsurlar aynıdır.

Öldürme, başka bir kişinin hukuken geçerli bir gerekçe veya mazeret bulunmaksızın öldürülmesi ya da ölümüne neden olunmasıdır.

Bu suç, öldürme kastıyla veya failin ölüme yol açabileceğini makul olarak bilmesi gereken ağır bedensel zarar verme kastıyla işlenebilir.

Ölüm, mağdurun cesedinin bulunmasıyla veya mevcut koşullar altında ulaşılabilecek tek makul sonucun ölüm olması şartıyla dolaylı deliller aracılığıyla ispatlanabilir.

İnsanlığa karşı suç ve savaş suçu olarak öldürmeye ilişkin deliller, raporun altıncı bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Toplu Öldürme Suçunun Maddi Unsurları

Toplu öldürme suçunun maddi unsuru, geniş ölçekte insan öldürülmesidir.

Toplu öldürmeyi birden fazla öldürme suçundan ayıran özellik, kitlesel öldürme içermesidir.

Kitlesel öldürme bir katliam biçiminde gerçekleşebilir. Ancak bir fiilin toplu öldürme olarak nitelendirilmesi için belirlenmiş kesin bir mağdur sayısı bulunmamaktadır.

Öldürmelerin toplu öldürme suçunu oluşturacak ölçüde geniş çaplı olup olmadığı her olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Bu değerlendirmede öldürmelerin gerçekleştiği zaman ve yer, mağdurların nasıl seçildiği, nasıl hedef alındıkları ve öldürmelerin tek tek kişilerden ziyade toplu bir gruba yönelip yönelmediği dikkate alınabilir.

Yaşam Koşulları Oluşturularak Toplu Öldürme

Katliam, toplu öldürme suçunun tek biçimi değildir.

Bu suç, failin eylemleri veya ihmalleri yoluyla başkalarının kitlesel biçimde öldürülmesine yol açan yaşam koşullarının oluşturulması suretiyle de işlenebilir.

Bu durumda failin öldürme kastıyla hareket etmesi veya ölüm sonucunun meydana gelmesi bakımından pervasız ya da ağır ihmalkâr davranması söz konusu olabilir.

Roma Statüsü, toplu öldürmenin bu biçimi bakımından başkalarının kitlesel biçimde öldürülmesine yol açan koşullar ifadesi yerine, bir nüfusun bir bölümünün yok edilmesini sağlamak üzere tasarlanmış koşullar ifadesini kullanmaktadır.

Bu iki tanım önemli yönlerden birbirinden ayrılmaktadır.

Nüfusun en azından bir bölümüne yönelen ve bu kişilerin ölümüne neden olan fiiller, mağdurlar hemen öldürülmemiş olsalar bile toplu öldürme suçunu oluşturabilir.

İnsanlığa karşı suç olarak toplu öldürmeye ilişkin deliller raporun altıncı bölümünde ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.

İnsanlığa Karşı Suç ve Savaş Suçu Olarak Cinsel Şiddet

Bu bölümde tecavüz, cinsel kölelik, zorla fuhuş, zorla hamile bırakma, zorla kısırlaştırma ve benzer ağırlıktaki diğer cinsel şiddet biçimleri ele alınmaktadır.

Tecavüz, Cenevre Sözleşmelerinin ortak üçüncü maddesinde yasaklanan fiiller arasında açıkça sayılmamış olsa da günümüzde bu madde kapsamında bir savaş suçu olarak kabul edilmektedir.

Tecavüzün insanlığa karşı suç niteliği de yerleşik biçimde kabul edilmiştir.

Roma Statüsü, hem savaş suçu hem de insanlığa karşı suç olarak çeşitli ek cinsel şiddet biçimlerini düzenlemektedir.

Bu fiillerin tamamı, ortak üçüncü maddede yer alan insanca muamele yükümlülüğü ile insan onuruna yönelik saldırıların, zalimane muamelenin ve işkencenin yasaklanması kapsamına girmektedir.

Bu özel suçların birçoğu, uluslararası teamül hukukunun çeşitli kaynaklarında da kabul edilmiştir. Bu kaynaklar, mevcut uluslararası teamül hukukunu açıklayan belgeler olarak değerlendirilebilir.

Bunun olası tek istisnası zorla hamile bırakma suçudur. Bu suçun Roma Statüsü’ne dâhil edilmesinden önce uluslararası teamül hukukunda açık bir geçmişi bulunmamaktadır.

Uluslararası Ceza Mahkemesine Göre Tecavüzün Hukuki Tanımı

Uluslararası Ceza Mahkemesinin Suçların Unsurları belgesinde yer alan ve bu yönüyle uluslararası teamül hukukunu yansıttığı kabul edilebilecek tecavüz tanımı şöyledir:

Birinci unsur: Failin, mağdurun veya failin vücudunun herhangi bir bölümüne cinsel organla ya da mağdurun anal veya genital açıklığına herhangi bir nesneyle veya vücudun başka bir bölümüyle, ne kadar hafif olursa olsun, nüfuz edilmesi sonucunu doğuran bir davranışla kişinin vücut bütünlüğüne müdahale etmesi.

İkinci unsur: Bu müdahalenin zor kullanılarak, zor kullanma tehdidiyle veya baskı yoluyla gerçekleştirilmesi. Bu baskı; şiddet korkusu, zorlama, alıkonulma, psikolojik baskı veya yetkinin kötüye kullanılması nedeniyle ortaya çıkabilir. Müdahale, mağdura veya başka bir kişiye karşı uygulanabileceği gibi zorlayıcı bir ortamdan yararlanılarak da gerçekleştirilebilir. Ayrıca fiilin gerçek anlamda rıza gösterme yeteneği bulunmayan bir kişiye karşı işlenmesi de bu unsur kapsamındadır.

Tecavüz Suçunda Zorlayıcı Koşulların Belirlenmesi

Zorlayıcı koşullar, fiziksel güç kullanıldığının gösterilmesiyle ispatlanabileceği gibi, silahlı çatışmanın varlığından veya sivil nüfus arasında düşman silahlı güçlerin bulunmasından da çıkarılabilir.

Suçun işlenmesine katılan kişilerin sayısı, suçun çatışma sırasında veya hemen sonrasında işlenmesi ya da başka suçlarla birlikte gerçekleştirilmesi gibi ek etkenler de zorlayıcı bir ortam oluşturabilir.

Cinsel Kölelik Suçunun Hukuki Tanımı

Cinsel kölelik suçunun oluşması için failin, bir veya birden fazla kişi üzerinde mülkiyet hakkına bağlı yetkilerin tamamını veya bir kısmını kullanmış olması gerekir.

Bu yetkiler, kişilerin satın alınması, satılması, ödünç verilmesi, takas edilmesi veya benzer biçimde özgürlüklerinden mahrum bırakılması yoluyla kullanılabilir.

Ayrıca failin, söz konusu kişi veya kişileri cinsel nitelikte bir veya birden fazla eylemde bulunmaya zorlamış olması gerekir.

Ntaganda davasına bakan Yargılama Dairesi, Kunarac davasındaki Temyiz Dairesinin genel köleleştirme suçuna ilişkin görüşünü benimseyerek mülkiyet ilişkisinin mutlaka ticari bir işlem gerektirmediğini belirtmiştir.

Mülkiyet yetkilerinin kullanılıp kullanılmadığı, çeşitli olgular temelinde değerlendirilir. Bu olgular arasında mağdurun hareketlerinin kontrol edilmesi, bulunduğu fiziksel ortamın niteliği, psikolojik kontrol, kaçmayı önlemek veya caydırmak amacıyla alınan önlemler, güç kullanılması veya güç kullanma tehdidi, diğer fiziksel veya zihinsel baskı biçimleri, bu durumun süresi, kişi üzerinde münhasır hak iddia edilmesi, zalimane muamele ve istismara maruz bırakılması, cinselliğinin kontrol edilmesi, zorla çalıştırılması ve mağdurun savunmasızlığı bulunmaktadır.

Örneğin bir kişinin fiziksel olarak kapalı bir yerde tutulmaması, üzerinde mülkiyet yetkileri kullanılmadığı anlamına gelmez. Gidebileceği başka bir yer bulunmadığı ve hayatından korktuğu için bulunduğu yeri terk edemeyen bir kişi bakımından da bu yetkilerin kullanıldığı sonucuna varılabilir.

Zorla Fuhuş Suçunun Hukuki Tanımı

Zorla fuhuş, bir veya birden fazla kişinin güç kullanılarak, güç kullanma tehdidiyle veya baskı yoluyla cinsel nitelikte bir veya birden fazla eylemde bulunmaya zorlanmasıdır.

Bu baskı; şiddet korkusu, zorlama, alıkonulma, psikolojik baskı veya yetkinin kötüye kullanılması yoluyla mağdura ya da başka bir kişiye karşı uygulanabilir.

Suç, zorlayıcı bir ortamdan veya kişinin gerçek anlamda rıza gösteremeyecek durumda olmasından yararlanılarak da işlenebilir.

Ayrıca failin veya başka bir kişinin, bu cinsel eylemler karşılığında ya da bu eylemlerle bağlantılı olarak parasal veya başka bir menfaat elde etmiş olması veya elde etmeyi beklemesi gerekir.

Zorla Hamile Bırakma Suçunun Hukuki Tanımı

Zorla hamile bırakma, bir veya birden fazla kadının zorla hamile bırakıldıktan sonra, herhangi bir nüfusun etnik bileşimini etkilemek veya uluslararası hukukun diğer ağır ihlallerini gerçekleştirmek kastıyla alıkonulmasıdır.

Zorla Kısırlaştırma Suçunun Hukuki Tanımı

Zorla kısırlaştırma, bir veya birden fazla kişinin biyolojik üreme yeteneğinden mahrum bırakılmasıdır.

Bu fiilin zorla kısırlaştırma suçunu oluşturması için uygulamanın ilgili kişinin tıbbi tedavisi veya hastane tedavisi bakımından haklı bir gerekçeye dayanmaması ve kişinin gerçek rızasıyla gerçekleştirilmemiş olması gerekir.

Benzer Ağırlıktaki Diğer Cinsel Şiddet Biçimleri

Diğer cinsel şiddet biçimleri, bir veya birden fazla kişiye karşı cinsel nitelikte bir eylem gerçekleştirilmesini veya bu kişilerin böyle bir eylemde bulunmaya zorlanmasını kapsar.

Bu fiiller güç kullanılarak, güç kullanma tehdidiyle veya baskı yoluyla işlenebilir. Baskı; şiddet korkusu, zorlama, alıkonulma, psikolojik baskı veya yetkinin kötüye kullanılması nedeniyle ortaya çıkabilir.

Fiiller mağdura veya başka bir kişiye karşı gerçekleştirilebileceği gibi zorlayıcı bir ortamdan ya da mağdurun gerçek anlamda rıza gösterememesinden yararlanılarak da işlenebilir.

Bu suç kapsamında değerlendirilen cinsel şiddetin, dört Cenevre Sözleşmesinin ortak üçüncü maddesinin ağır ihlalleriyle karşılaştırılabilir ağırlıkta olması gerekir.

İnsanlığa karşı suç ve savaş suçu olarak tecavüz, cinsel kölelik, zorla fuhuş, zorla hamile bırakma, zorla kısırlaştırma ve benzer ağırlıktaki diğer cinsel şiddet biçimlerine ilişkin deliller, raporun yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Köleleştirme Suçunun Uluslararası Hukuktaki Yeri

Köleleştirme, uluslararası teamül hukukunda yerleşmiş bir insanlığa karşı suçtur.

Roma Statüsü’ne göre köleleştirme, bir kişi üzerinde mülkiyet hakkına bağlı yetkilerin tamamının veya bir kısmının kullanılmasıdır. Bu tanım, özellikle kadınların ve çocukların ticareti sırasında söz konusu yetkilerin kullanılmasını da kapsamaktadır.

Uluslararası Ceza Mahkemesinin Suçların Unsurları belgesi, bu yetkilerin kullanılmasına örnek olarak bir veya birden fazla kişinin satın alınmasını, satılmasını, ödünç verilmesini, takas edilmesini veya benzer biçimde özgürlüğünden mahrum bırakılmasını göstermektedir.

Köleleştirmenin Belirlenmesinde Kullanılan Ölçütler

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, köleleştirmenin varlığını gösteren çeşitli belirtiler belirlemiştir.

Bu belirtiler arasında kişinin hareketlerinin kontrol edilmesi veya kısıtlanması ve genel olarak kaçmasını önlemek ya da caydırmak amacıyla önlemler alınması; bulunduğu fiziksel ortamın kontrol edilmesi; psikolojik kontrol veya baskı uygulanması; güç kullanılması, güç kullanma tehdidi veya zorlama; mülkiyet hakkına bağlı yetkilerin kullanılma süresi; kişi üzerinde münhasır hak iddia edilmesi; zalimane muamele ve istismara maruz bırakılması; cinselliğinin kontrol edilmesi; zorla çalıştırılması veya kölelik benzeri bir statüye sokulması; kişinin savunmasızlığı ve bu yetkilerin kullanıldığı sosyoekonomik koşullar bulunmaktadır.

Uluslararası Mahkeme Kararlarında Köleleştirme Örnekleri

Bosna-Hersek’te alıkonulan, tecavüze uğrayan ve tecavüz edilmesi amacıyla askerlere kiralanan veya satılan Müslüman kadınlar ve kız çocukları bakımından köleleştirme suçunun işlendiği tespit edilmiştir.

Benzer şekilde Sierra Leone’de kaçırılan ve elmas madenlerinde zorla çalıştırılan siviller bakımından da köleleştirme suçunun oluştuğu kabul edilmiştir.

Köleleştirme suçunun oluşması için ne ticari bir işlemin gerçekleştirilmesi ne de kötü muamelenin varlığı zorunludur.

Kaçırılan kadınların ve kız çocuklarının silahlı bir grubun askerleri arasında dağıtılması da hem köleleştirme hem de cinsel kölelik suçlarının belirlenmesi bakımından ilgili bir olgu olarak değerlendirilmiştir.

Köleleştirme ve Cinsel Kölelik Arasındaki İlişki

Köleleştirme, cinsel kölelikle yakından ilişkilidir. Cinsel kölelik daha önce 10.3.3. bölümde ele alınmıştır.

Cinsel eylemler, köleleştirmenin varlığına işaret edebilir. Ayrıca cinsel kölelik fiilleri, köleleştirme suçundan mahkûmiyete de yol açabilir.

İnsanlığa karşı suç olarak köleleştirmeye ilişkin deliller, raporun yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

İnsanlığa Karşı Suç ve Savaş Suçu Olarak İşkence

İşkence, belirli bir sonuç veya amaca ulaşmak için bir kişiye fiziksel ya da zihinsel bakımdan ağır acı veya ıstırap verilmesidir.

Bu amaçlar arasında bilgi veya itiraf elde etmek, mağduru ya da üçüncü bir kişiyi cezalandırmak, korkutmak veya zorlamak ya da herhangi bir nedenle mağdura veya üçüncü bir kişiye karşı ayrımcılık yapmak bulunabilir.

İşkence, bir eylem veya ihmal yoluyla gerçekleştirilebilir ve kasten işlenmiş olması gerekir.

İşkence Suçunda Amaç Unsuru

Roma Statüsü, işkencenin insanlığa karşı suç olarak düzenlenen biçimi bakımından belirli bir amaç bulunması şartını kaldırmıştır. Ancak savaş suçu olarak işkence bakımından bu şartı kaldırmamıştır.

Bununla birlikte Roma Statüsü’ndeki bu yaklaşımın uluslararası teamül hukukunu kesin olarak yansıttığı söylenemez.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, İşkenceye Karşı Sözleşme’de de yer alan amaç unsurunun uluslararası teamül hukukunu yansıttığının kabul edilebileceğini açıkça belirtmiştir.

Savaş Suçu Olarak Zalimane Muamele

Savaş suçu olarak zalimane muamele, bir kişiye ciddi veya ağır fiziksel ya da zihinsel acı, ıstırap veya yaralanma verilmesidir.

Köleleştirme, cinsel kölelik ve tecavüz suçlarını ortaya koyan olgular ve deliller, işkence ve zalimane muamele suçlamalarını da destekleyebilir.

Tecavüz ve işkence suçlarının birlikte isnat edilmesi hukuken mümkündür.

Sakat Bırakma Suçunun Hukuki Tanımı

Sakat bırakma suçu, bir veya birden fazla kişinin sakat bırakılmasına neden olunmasıdır.

Bu fiil özellikle kişinin kalıcı biçimde biçimsizleştirilmesi, bir organının veya uzvunun işlevinin kalıcı olarak ortadan kaldırılması ya da bir organının veya uzvunun alınması yoluyla gerçekleştirilebilir.

İnsanlığa karşı suç ve savaş suçu olarak işkenceye, ayrıca savaş suçu olarak zalimane muameleye ve sakat bırakmaya ilişkin deliller, raporun yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

İnsanlığa Karşı Suç Olarak Hukuka Aykırı Hapsetme

İnsanlığa karşı suç olarak hapsetme, uluslararası teamül hukukunda yerleşmiş bir suçtur.

Bu suç, bir kişinin özgürlüğünden keyfî biçimde, başka bir ifadeyle herhangi bir hukuki dayanak bulunmaksızın ve kasten mahrum bırakılmasından oluşur.

Suçun unsurları şunlardır:

  • Bir kişinin özgürlüğünden mahrum bırakılması.
  • Özgürlükten mahrum bırakmanın keyfî olması, yani hukuki bir dayanağının bulunmaması.
  • Failin kişiyi keyfî biçimde özgürlüğünden mahrum bırakma kastıyla hareket etmesi.

Zorla Kaybetme Suçunun Uluslararası Hukuktaki Tanımı

Zorla kaybetme, diğer insanlık dışı fiillerin bir biçimi ve zulüm uygulamanın bir yöntemi olarak kabul edilmiştir.

Ayrıca çeşitli uluslararası hukuki belgelerde insanlığa karşı suç olarak tanınmıştır.

Bu suç, bir devletin veya siyasi örgütün izni, desteği ya da göz yummasıyla hareket eden kişiler tarafından işlenebilir.

Zorla kaybetme, bir kişinin özgürlüğünden mahrum bırakılmasıyla sonuçlanan bir eylem veya ihmalin ardından, bu özgürlükten mahrum bırakmanın kabul edilmemesi ya da kişinin akıbeti veya bulunduğu yer hakkında bilgi verilmesinin reddedilmesi şeklinde gerçekleşir.

Bu bağlamda özgürlükten mahrum bırakma, kişinin iradesine aykırı olarak herhangi bir yerde özgürlüğünün elinden alınmasının bütün biçimlerini kapsar.

Zorla Kaybetmenin Devam Eden Bir Suç Olması

Zorla kaybetme, devam eden bir suç olarak kabul edilmektedir.

Failler kaybedilen kişinin veya kişilerin akıbetini ve bulunduğu yeri gizlemeye devam ettiği ve bu hususlar açıklığa kavuşmadığı sürece suç devam eder.

Bu anlamda failin aşağıdaki durumlardan birinde bulunması gerekir:

Bir kişinin özgürlüğünden kasten mahrum bırakmış olması ve bu özgürlükten mahrum bırakmanın daha sonra kabul edilmeyeceğinin veya mağdurun akıbeti ya da bulunduğu yer hakkında bilgi verilmeyeceğinin bilmesi gerekir.

Suç, failin ilgili kişinin akıbeti veya bulunduğu yer hakkında bilgi vermeyi kasten reddetmesi ve bu reddin, kişinin özgürlüğünden mahrum bırakılmasından sonra gerçekleştiğinin veya bununla birlikte meydana geldiğinin farkında olması durumunda da oluşabilir.

İnsanlığa karşı suç olarak hapsetme veya fiziksel özgürlükten başka biçimlerde ağır şekilde mahrum bırakma ile zorla kaybetme suçlarına ilişkin deliller, raporun altıncı, yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Zorla kaybetmenin insanlığa karşı suç olarak değerlendirilmesi, bu bağlamda DEAŞ’ın siyasi bir örgüt olarak kabul edilmesi varsayımına dayanmaktadır.

Savaş Suçu Olarak Sivilleri Terörize Etme

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, temel amacı sivil nüfus arasında korku ve dehşet yaymak olan şiddet eylemlerini veya şiddet tehditlerini uluslararası teamül hukuku kapsamında savaş suçu olarak tanımlamıştır.

Bu tespit, Cenevre Sözleşmelerine Ek I ve II Numaralı Protokollerde yer alan yasaklara ve bu tür eylemleri suç sayan yaygın uluslararası ve ulusal uygulamalara dayanmaktadır.

Suçun Oluşması İçin Gereken Şartlar

Bu suçun unsurları şunlardır:

  • Sivil nüfusa veya çatışmalara doğrudan katılmayan sivillere yönelik, sivil nüfus açısından ağır sonuçlar doğuran şiddet eylemleri veya tehditlerinin bulunması.
  • Failin, sivil nüfusu veya çatışmalara doğrudan katılmayan sivilleri bilerek ve isteyerek bu şiddet eylemlerinin hedefi hâline getirmesi.
  • Söz konusu eylemlerin temel amacının sivil nüfus arasında korku ve dehşet yaymak olması.

Fiziksel Yaralanma Olmadan da Suçun Oluşabilmesi

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinin Temyiz Dairesi, bu suçun oluşması için bedende veya sağlıkta ciddi yaralanma meydana gelmesinin zorunlu olmadığını özellikle açıklamıştır.

Bununla birlikte eylemlerin sonuçlarının en azından ağır nitelikte olması gerekir.

Örneğin yaygın travma ve psikolojik zarar, suçun ilk unsurunu karşılayacak ağırlıkta bir sonuç olarak değerlendirilebilir.

Temel amacı korku ve dehşet yaymak olan şiddet eylemleri veya tehditlerinin savaş suçu oluşturduğuna ilişkin deliller, raporun beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Diğer İnsanlık Dışı Fiillerin Hukuki Tanımı

Kasten büyük acıya veya bedensel ya da zihinsel veya fiziksel sağlıkta ciddi yaralanmaya neden olan, benzer nitelikteki diğer insanlık dışı fiiller, uluslararası teamül hukukunda yerleşmiş bir insanlığa karşı suçtur.

Bu suç, kasten ağır zihinsel veya fiziksel acı ya da ıstırap verilmesini, yaralanmaya neden olunmasını veya insan onuruna yönelik ağır bir saldırı gerçekleştirilmesini kapsar.

Söz konusu davranışın uluslararası hukukta ayrıca ve açıkça suç olarak tanımlanmış olması zorunlu değildir.

Fiilin Ağırlığının Değerlendirilmesi

Bir eylemin veya ihmalin diğer insanlık dışı fiiller kapsamında değerlendirilebilmesi için niteliği ve ağırlığı bakımından insanlığa karşı suçlar arasında açıkça sayılan diğer suçlara benzemesi gerekir.

Bu değerlendirme, davranışın mağdurlar üzerindeki etkisinin her olayın koşullarına göre incelenmesini ve davranışın açıkça sayılan insanlığa karşı suçlarla karşılaştırılabilir olup olmadığının belirlenmesini gerektirir.

Değerlendirme sırasında eylemin veya ihmalin niteliği, gerçekleştiği koşullar ve mağdurun kişisel durumu dikkate alınabilir.

Mağdurun çektiği acının uzun süreli etkiler bırakması zorunlu değildir. Bununla birlikte böyle etkilerin bulunması, ilgili eylemin veya ihmalin ağırlığının belirlenmesinde önem taşıyabilir.

Zorla Evlendirmenin İnsanlığa Karşı Suç Niteliği

Sierra Leone Özel Mahkemesinin Temyiz Dairesi, zorla evlendirme fiillerinin köleleştirme, hapsetme, işkence, tecavüz, cinsel kölelik ve cinsel şiddet de dâhil olmak üzere insanlığa karşı suçlar arasında sayılan çeşitli suçlarla benzer ağırlıkta olduğunu tespit etmiştir.

Mahkeme, suçun unsurlarını şu şekilde tanımlamıştır:

Failin kendi sözleri veya davranışlarıyla ya da eylemlerinden sorumlu olduğu başka bir kişinin sözleri veya davranışlarıyla, bir kişiyi güç kullanarak, güç kullanma tehdidiyle veya baskı yoluyla evlilik ilişkisi içindeki eş rolünü üstlenmeye zorlaması ve bunun ağır acıya veya fiziksel ya da psikolojik yaralanmaya neden olması.

Zorla Evlendirme ile Cinsel Kölelik Arasındaki Fark

Sierra Leone Özel Mahkemesinin Temyiz Dairesi, cinsel kölelikten farklı olarak zorla evlendirmenin, sözde koca ile sözde eş arasında yalnızca birbirlerine ait olmayı gerektiren bir ilişki içerdiğini açıklamıştır.

Bu münhasır ilişkinin ihlal edilmesi, mağdur açısından cezalandırıcı sonuçlar doğurabilir.

Bu farklılıklar, zorla evlendirmenin esas olarak cinsel nitelikte bir suç olmadığını göstermektedir.

Evlilikte Özgür ve Tam Rıza Şartı

Bu değerlendirme, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile de desteklenmektedir.

Bildirgeye göre evlilik, yalnızca evlenecek kişilerin özgür ve tam rızasıyla gerçekleştirilebilir.

Mağdura İradesi Dışında Evlilik Statüsü Dayatılması

Zorla evlendirme suçunun temel unsuru ve suçu oluşturan fiil, mağdurun iradesine bakılmaksızın kendisine evlilik statüsünün dayatılmasıdır.

Bu durum, mağdura zorla kabul ettirilen evlilik birliğinin münhasırlığı da dâhil olmak üzere evlilikle bağlantılı yükümlülüklerin dayatılmasını ve bunun sonucunda ortaya çıkan toplumsal damgalanmayı kapsar.

Uluslararası Ceza Mahkemesi, zorla evlendirmenin hukuka aykırılığının ötesinde, mağdurun fiziksel ve psikolojik iyilik hâlini ciddi biçimde etkileyebilecek dinî, toplumsal ve ahlaki sonuçları olabileceğini belirtmiştir.

Mağdur, rızası bulunmamasına rağmen kendisini başka bir kişiye bağlanmış veya onunla birleşmiş olarak görebilir.

Zorla Evlendirmenin Tecavüz ve Köleleştirmeden Bağımsız Bir Suç Olması

Uluslararası Ceza Mahkemesi, cinsel kölelik, köleleştirme ve tecavüz suçlarının zorla evlendirmeden bağımsız olarak var olabileceğini de kabul etmiştir.

Yargılama Dairesi, zorla evlendirmeyi oluşturan davranışların ve bunların mağdurlar üzerindeki etkilerinin diğer suçlar tarafından bütünüyle karşılanmadığını belirtmiştir.

Cinsel kölelik suçu, failin mağdurun cinsel özerkliğini kısıtlamasını veya kontrol etmesini cezalandırırken, diğer insanlık dışı fiil olarak zorla evlendirme, failin mağdura evlilik ilişkisini dayatmasını cezalandırır.

Bu nedenle zorla evlendirme suçunun oluşması için, köleleştirme suçunun temel unsurlarından biri olan kişi üzerinde mülkiyet yetkilerinin kullanılması zorunlu değildir.

Benzer şekilde tecavüz suçu da mağdura evlilik statüsünün dayatılmasını tek başına cezalandırmaz.

Evlilik, çoğu zaman tekrarlanan tecavüzleri içeren bir durumu meşrulaştırmak için kullanıldığında mağdurlar, yalnızca tecavüze uğramanın yol açtığı travma ve damgalanmanın ötesinde zararlar yaşar.

Bir kişinin kendi dinî inancını bırakıp başka bir dine geçmeye zorlanması, insanlığa karşı suç kapsamında değerlendirilen insanlık dışı bir fiil olarak kabul edilmektedir.

1973 tarihli Uluslararası Suçlar Mahkemesi Kanunu’na göre faaliyet gösteren Bangladeş Uluslararası Suçlar Mahkemesi, Hinduların İslam’a geçirilmesini ve bu kapsamda kişilerin camiye gitmeye ve namaz kılmaya zorlanmasını, insanlığa karşı suçlar çerçevesinde insanlık dışı bir fiil olarak değerlendirmiştir.

Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi, cinsel şiddetin diğer insanlık dışı fiiller kapsamına girdiğini kabul etmiştir.

Mahkeme buna örnek olarak, bir failin milis mensuplarına bir kız öğrencinin kıyafetlerini çıkarttırmasını ve onu belediye idaresinin halka açık avlusunda, kalabalığın önünde çıplak şekilde jimnastik yapmaya zorlamalarını emretmesini göstermiştir.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, aşağıdaki şartların bulunması hâlinde dövmenin zalimane veya insanlık dışı muamele oluşturduğunu tespit etmiştir:

Dövmenin ağır zihinsel veya fiziksel acıya ya da yaralanmaya neden olması veya insan onuruna yönelik ağır bir saldırı oluşturması ve dövme fiilinin kasten gerçekleştirilmesi.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinin Temyiz Dairesi, taciz ve aşağılama da dâhil olmak üzere psikolojik istismarın, mahkemenin statüsünde sayılan diğer insanlığa karşı suçlarla aynı ağırlık düzeyine ulaşması ve zulüm suçunun genel şartlarının karşılanması hâlinde zulüm oluşturabileceğine hükmetmiştir.

Mağdurların sürekli olarak aşağılanmaya ve küçük düşürülmeye maruz bırakılması, zulüm suçunun temelini oluşturan bir fiil olarak psikolojik istismar sayılabilir.

Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi, çok sayıda kişinin en az beş gün boyunca suya erişimi olmaksızın açık bir alanda tutulmasının, herhangi bir ölüm meydana gelmese bile insanlık dışı bir fiil oluşturduğunu kabul etmiştir.

İnsanlığa karşı suç oluşturan diğer insanlık dışı fiillerin işlendiğine ilişkin deliller, raporun yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Siyasi, Irksal ve Dinî Nedenlerle Zulüm

Uluslararası ceza mahkemelerinin statüleri, siyasi, ırksal ve dinî nedenlerle zulüm uygulanmasını yasaklamaktadır.

Bu fiil, uzun süredir uluslararası teamül hukukunda yerleşmiş bir suçtur.

Zulüm, fiilen ayrımcılık oluşturan ve uluslararası teamül hukuku veya antlaşma hukukunda tanınmış temel bir hakkı ortadan kaldıran ya da ihlal eden eylem veya ihmaldir.

Bu fiilin kasten ve siyasi, ırksal veya dinî nedenlerle ayrımcılık yapmaya yönelik özel kastla gerçekleştirilmesi gerekir.

Zulüm Suçunun Oluşması İçin Fiillerin Başlı Başına Uluslararası Suç Olması Gerekmez

Zulüm suçunu oluşturan ayrımcı fiillerin, kendi başlarına uluslararası hukuk kapsamında suç teşkil etmesi zorunlu değildir.

Bununla birlikte isnat edilen fiillerin, insanlığa karşı suçlar arasında açıkça sayılan suçlarla aynı ağırlık düzeyinde olması gerekir.

Mahkeme kararlarında aşağıdaki fiiller yoluyla zulüm uygulandığı iddiaları bakımından bu ağırlık şartının karşılandığı kabul edilmiştir:

  • Taciz, aşağılama ve psikolojik istismar.
  • Dövme ile fiziksel ve psikolojik istismar da dâhil olmak üzere ağır bedensel ve zihinsel zarara neden olan insanlık dışı veya zalimane muamele.
  • Sivillerin terörize edilmesi.
  • Kişilerin kaybedilmesi.
  • İnsanlık dışı koşullarda alıkonulma.
  • Zorla çalıştırma.
  • Evlerin yıkılması.
  • Mülklerin tahrip edilmesi ve yağmalanması.
  • Paraya el konulması.
  • Din, hayır işleri, eğitim, sanat ve bilim amacıyla kullanılan kurumların, tarihî anıtların ve sanat ya da bilim eserlerinin yok edilmesi.

Temel Hakların İhlali Yoluyla Zulüm

Uluslararası teamül hukukunda tanınan temel bir hakkın ortadan kaldırılmasını veya ihlal edilmesini oluşturan diğer bütün fiiller de zulüm suçu kapsamında değerlendirilebilir.

Din özgürlüğü ile özgür iradeyle evlenme hakkının ihlal edilmesi dikkate alındığında, zorla din değiştirme ve zorla evlendirme fiillerinin ayrımcılığa yönelik özel kastla gerçekleştirilmeleri durumunda zulüm suçunu oluşturduğu konusunda kuşku bulunmamaktadır.

Zulüm suçu, başka bir insanlığa karşı suçun veya savaş suçunun işlenmesi yoluyla gerçekleştirilmiş olarak isnat edilebilir ve uygulamada sıklıkla bu şekilde isnat edilmektedir.

Zulüm suçu ile bu suça temel oluşturan savaş suçu veya insanlığa karşı suçtan birlikte mahkûmiyet kararı verilmesi mümkündür. Bunun nedeni, suçların farklı unsurlara sahip olması ve özellikle zulüm suçunun ek olarak ayrımcılığa yönelik özel kast gerektirmesidir.

Benzer şekilde zulüm ve soykırım suçları da birlikte isnat edilebilir.

Cinsiyetin Zulüm Suçunda Ayrımcılık Nedeni Olarak Kabul Edilmesi

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, uluslararası teamül hukukunda zulmün dayanması gereken nedenlerin kesin ve sınırlı bir listesinin bulunmadığını, uluslararası belgelerde çeşitli nedenlerin sayıldığını belirtmiştir.

Bu nedenle eski Yugoslavya ve Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemelerinin statülerinde zulüm nedenlerinin ırk, din ve siyasetle sınırlandırılması, uluslararası teamül hukukunun kapsamını belirleyen bir hüküm olarak görülmemelidir.

Cinsiyet de Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesinde, Roma Statüsü’nde ve Fransa, Finlandiya, Almanya, Malta ile Güney Afrika’nın uluslararası suçlara ilişkin mevzuatında, bir grubun tanımlanması ve hedef alınması bakımından esas alınabilecek bir neden olarak kabul edilmiştir.

DEAŞ’ın Ezidileri Din ve Cinsiyet Temelinde Hedef Alması

Altıncı, yedinci ve sekizinci bölümlerde açıklandığı üzere DEAŞ, bu raporda ele alınan insanlığa karşı suçları Ezidilere karşı din ve cinsiyetin kesişen nedenlerine dayanan ayrımcı ve zulmedici bir biçimde işledi.

Bu suçlar öldürme, toplu öldürme, zorla nakletme ve sınır dışı etme, köleleştirme ve bununla bağlantılı cinsel kölelik ile köle ticareti, tecavüz ve işkenceydi.

DEAŞ açısından din, Ezidileri hedef alınacak bir grup olarak tanımlayan temel etkendi. Cinsiyet ve yaş ise Ezidilerin hangi suçlara maruz bırakılacağını belirliyordu.

Ezidi Kadınların ve Kız Çocuklarının Cinsiyetleri Nedeniyle Köleleştirilmesi

Bu nedenle Ezidi kadınlar ve ergenliğe ulaşmış kız çocukları, DEAŞ savaşçılarının mülkü olarak kabul edildi.

DEAŞ savaşçıları bu kadınlara ve kız çocuklarına tecavüz etti. Ayrıca onları zorla jinekolojik muayeneye tabi tutma ve zorla doğum kontrolü uygulama gibi diğer cinsel şiddet biçimlerine maruz bıraktı.

Kadınlar ve kız çocukları bunun yanında dövülmeye, işkenceye, zorla evlendirilmeye ve zorla çalıştırılmaya maruz kaldı.

DEAŞ, Ezidi kadınların ve kız çocuklarının köleleştirilmesini, cinsel köleliğe maruz bırakılmasını ve onlara yönelik diğer cinsel ve cinsiyete dayalı şiddet biçimlerini onaylayan ve teşvik eden çok sayıda belge yayımladı.

Ezidi Erkeklerin ve Erkek Çocuklarının İnfaz Edilmesi

Altıncı bölümde açıklandığı üzere DEAŞ, 3 Ağustos 2014 tarihinden itibaren İslam’a geçmeyi reddeden Ezidi erkekleri ve on iki yaşından büyük erkek çocuklarını sistematik biçimde infaz etti.

Buna karşılık Ezidi kadınlar, kız çocukları ve daha küçük yaştaki erkek çocukları da zorla İslam’a geçirilmelerine rağmen bunu reddettikleri için infaz edilmiyordu.

16 Ağustos 2014 tarihinde, DEAŞ Koço’da kadınları ve çocukları birbirinden ayırırken Solah’ta kırk yaşından büyük seksen kadını ve bazı ergenlik çağındaki erkek çocuklarını da infaz etti.

Ezidi Çocukların Yaşlarına ve Cinsiyetlerine Göre Ailelerinden Ayrılması

Ezidi erkek ve kız çocukları, cinsiyetlerine ve yaşlarına göre aşamalı biçimde ailelerinden ayrıldı.

Dokuz yaşından küçük Ezidi erkek çocukları anneleriyle birlikte kalırken dokuz ile on üç yaş arasındaki erkek çocukları dinî ve askerî eğitime götürülüyordu.

On üç yaşından büyük Ezidi erkek çocukları ise çoğu zaman öldürülüyordu.

Dokuz yaş ve üzerindeki Ezidi kız çocukları, esir alınmalarından sonraki birkaç gün içinde annelerinden ve kardeşlerinden ayrılıyor, başka alıkoyma merkezlerine götürülüyor ve sebaya olarak DEAŞ mensuplarına dağıtılıyordu.

Din ve Cinsiyete Dayalı Zulmün Delilleri

İnsanlığa karşı suç olarak dinî nedenlere dayalı zulme ilişkin ayrıntılı deliller, raporun soykırıma ilişkin bölümü de dâhil olmak üzere çeşitli bölümlerde ele alınmaktadır.

Altıncı, yedinci ve sekizinci bölümlerde ortaya konulan olgular, DEAŞ ideolojisi doğrultusunda erkeklere, kadınlara, kız çocuklarına ve erkek çocuklarına cinsiyetlerine göre farklı muamele edildiğini de göstermektedir.

Sınır Dışı Etme ve Zorla Nakletmenin Hukuki Tanımı

Zorla nakletme ve sınır dışı etme suçları şu unsurlardan oluşur:

  • Kişilerin sınır dışı edilerek veya başka baskı yöntemleriyle zorla yerlerinden edilmesi.
  • Bu kişilerin hukuken bulunma hakkına sahip oldukları bir bölgeden çıkarılması.
  • Yerinden edilmenin uluslararası hukuk tarafından izin verilen bir gerekçeye dayanmaması.

Sınır dışı etme suçunun oluşması için ayrıca yerinden edilmenin iki devlet arasındaki hukuken tanınmış bir sınırın veya belirli koşullarda fiilen mevcut olan bir sınırın ötesine gerçekleşmesi gerekir.

Zorla nakletme, uluslararası teamül hukukunda uzun süredir diğer insanlık dışı fiiller kapsamında kabul edilmektedir.

Günümüzde ise sınır dışı etme ile birlikte düzenlenen, açıkça tanımlanmış bir insanlığa karşı suç olarak kabul edilmektedir.

Yerinden Edilmede Gerçek Bir Seçme Özgürlüğünün Bulunmaması

Sınır dışı etme ve zorla nakletme suçlarının ortak temel unsuru, kişilerin sınır dışı edilme veya başka baskı yöntemleri sonucunda yerlerinden edilmesi ve bu süreçte gerçek bir seçme özgürlüğüne sahip olmamasıdır.

Zorla ifadesi yalnızca fiziksel güç kullanılmasıyla sınırlı değildir.

Güç kullanma tehdidi, şiddet korkusu, zorlama, alıkonulma, psikolojik baskı veya mağdura karşı yetkinin kötüye kullanılması da bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ayrıca suçun manevi unsurunun oluşması için failin mağduru kalıcı biçimde başka bir yere nakletme kastıyla hareket etmesi zorunlu değildir.

Şengal Saldırısı Sırasında Ezidilerin Kitlesel Olarak Yerlerinden Edilmesi

3 Ağustos 2014 tarihinde başlayan Şengal saldırısı sırasında sınır dışı etme ve zorla nakletme suçları çok büyük ölçekte işlendi.

Altıncı, yedinci ve sekizinci bölümlerde ele alınan çok sayıdaki suç niteliğindeki baskı eylemi sonucunda, çok büyük sayıda Ezidi sivil hukuken yaşadıkları yerleri terk ederek Kürdistan’ın diğer bölgelerine veya Suriye’ye kaçtı.

Bu kişilerin birçoğu bugün de yerinden edilmiş durumdadır.

Ezidilerin Telafer ve Musul’a Zorla Götürülmesi

Kendi köylerinde alıkonulduktan sonra Telafer’e, Musul’a ve Irak’taki diğer yerlere götürülen binlerce Ezidiye karşı insanlığa karşı suç olarak zorla nakletme fiili işlendi.

Bunun yanında DEAŞ tarafından Irak’tan Suriye’ye götürülen Ezidi erkeklere, kadınlara ve çocuklara karşı sınır dışı etme suçu işlendi. Çünkü bu kişiler uluslararası bir sınırı geçmeye zorlandı.

Her iki durumda da söz konusu kişilerin seçme özgürlüğü bulunmuyordu ve bu yolculuğu yapmaya zorlanmışlardı.

İnsanlığa karşı suç olarak sınır dışı etme ve zorla nakletmeye ilişkin deliller, raporun altıncı, yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

İnsan Onuruna Yönelik Ağır Aşağılama ve Küçük Düşürme

Cenevre Sözleşmelerinin ortak üçüncü maddesi, insan onuruna yönelik saldırıları yasaklamaktadır.

Bu yasak, günümüzde uluslararası teamül hukuku kapsamında yerleşmiş bir suç olarak kabul edilmektedir.

Uluslararası ceza mahkemeleri, suçun maddi unsurunu genel olarak ağır aşağılanmaya, küçük düşürülmeye veya başka biçimde insan onuruna yönelik ağır bir saldırıya neden olduğu kabul edilecek bir eylem ya da ihmal olarak tanımlamıştır.

İnsan Onuruna Yönelik Saldırı Sayılan Fiiller

Bu şartı karşılayan belirli fiillerin listesi, mahkeme içtihatlarında sınırlı tutulmamıştır.

Bugüne kadar bu kapsamda kabul edilen fiiller arasında tecavüz, cinsel şiddet, zorla fuhuş, cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırılar, insanların canlı kalkan olarak kullanılması, alıkonulan kişilerin kıyafetlerinin içine dışkılamaya zorlanması, acı vermek amacıyla elektrikli cihaz kullanılması, zorla ensest ilişkiye sokulma, cesetlerin tuvalet çukurlarına gömülmesi, bakımlarından sorumlu kişilerin öldürülmesinin ardından bebeklerin bakımsız bırakılması ve ceninlerin rahimden çıkarılması bulunmaktadır.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, tecavüzle birlikte gerçekleştirilen istismar ve aşağılamanın ayrıca insan onuruna ve cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırılar oluşturduğunu kabul etmiştir.

Sierra Leone Özel Mahkemesinin bir Yargılama Dairesi ise kadınların ve kız çocuklarının, cinsel köleliğin evlilik ilişkisi biçimindeki bir türü olan orman eşleri olarak kaçırılmasının mağdurlar açısından aşağılayıcı ve küçük düşürücü olduğunu, dolayısıyla insan onuruna yönelik saldırı yasağı kapsamına girdiğini belirtmiştir.

Suçun Manevi Unsuru

Uluslararası ceza mahkemelerinin içtihatlarında hâkim olan görüşe göre failin eylemi kasten gerçekleştirmesinin yanı sıra, eyleminin veya ihmalinin ağır aşağılanmaya, küçük düşürülmeye ya da insan onuruna yönelik başka bir ağır saldırıya neden olabileceğinin en azından farkında olması gerekir.

Failin bu sonucun kesinlikle meydana geleceğini bilmesi zorunlu değildir.

İnsan onuruna yönelik saldırıların savaş suçu oluşturduğuna ilişkin deliller, raporun yedinci ve sekizinci bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Sivillere Saldırmanın Uluslararası Hukukta Yasaklanması

Silahlı çatışmalarda sivillere saldırılmasına yönelik genel yasak, uluslararası teamül hukukunda yerleşmiş bir ilkedir.

Bu yasak, modern uluslararası insancıl hukukun temel taşı olarak nitelendirilmiştir.

Siviller hiçbir zaman saldırının hedefi hâline getirilmemelidir. Bununla birlikte siviller, çatışmalara katıldıkları süre boyunca bu korumayı kaybedebilir.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, söz konusu yasağın ceza hukuku niteliği taşıdığını kabul etmiş ve suçun unsurlarını şu şekilde belirlemiştir:

  • Sivil nüfusa veya çatışmalara doğrudan katılmayan sivillere yönelik, sivil nüfus içinde ölüme veya bedensel ya da sağlık bakımından ciddi yaralanmaya neden olan şiddet eylemlerinin gerçekleştirilmesi.
  • Failin, sivil nüfusu veya çatışmalara doğrudan katılmayan sivilleri bilerek ve isteyerek bu şiddet eylemlerinin hedefi hâline getirmesi.

Bu tanım Roma Statüsü’nde de düzenlenmiştir.

Çatışma Eylemi ile Sonradan Gerçekleştirilen Öldürmeler Arasındaki Fark

Uluslararası teamül hukuku bakımından şiddet eylemleri ifadesi, bir tür muharebe eylemini ifade etmektedir.

Bu nedenle muharebe eyleminin sona ermesinden sonra meydana gelen öldürmeler, söz konusu suçun kapsamına girmez. Burada muharebe eyleminin sona ermesi, silahlı çatışma durumunun bütünüyle sona ermesiyle aynı anlama gelmemektedir.

Uluslararası teamül hukuku bakımından, sivil nüfusa yöneltilen şiddet eylemlerinin bu savaş suçunu oluşturabilmesi için sivillerin yaralanması, öldürülmesi veya başka bir sonucun meydana gelmesinin zorunlu olup olmadığı konusunda bazı tereddütler bulunmaktadır.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinde hâkim görüşün böyle bir sonucun meydana gelmesini gerekli gördüğü anlaşılmaktadır. Bununla birlikte bu konu hukuki tartışmalara açık olmaya devam etmektedir.

Sivil nüfusa veya çatışmalara katılmayan sivillere kasten saldırı düzenlenmesi suçuna ilişkin deliller, raporun beşinci bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Çocukların Silahlı Kuvvetlere veya Silahlı Gruplara Alınmasının Savaş Suçu Olması

On beş yaşından küçük çocukların zorla silah altına alınmasının, silahlı kuvvetlere veya gruplara katılmalarının ya da çatışmalarda kullanılmalarının yasaklanmasının 2014 yılı itibarıyla uluslararası teamül hukukunda kabul edildiği görüşünü destekleyen açık hukuki dayanaklar bulunmaktadır.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin onayıyla 2000 yılında kabul edilen Sierra Leone Özel Mahkemesi Statüsü’nün dördüncü maddesi, uluslararası insancıl hukukun diğer ağır ihlalleri arasında şu suçu düzenlemiştir:

On beş yaşından küçük çocukların silahlı kuvvetlere veya gruplara zorla alınması, kaydedilmesi ya da çatışmalara aktif biçimde katılmak üzere kullanılması.

Sierra Leone Özel Mahkemesinin Temyiz Dairesi, 2008 yılında bu fiilin uluslararası teamül hukuku kapsamında bireysel cezai sorumluluk doğuran bir suç olduğuna hükmetmiştir.

Zorla Silah Altına Alma ve Silahlı Gruba Kaydetme Arasındaki Fark

Silahlı bir gruba kaydetme, bir kişinin askerî bir kuruluşun üye listesine alınması olarak tanımlanmıştır.

Zorla silah altına alma ise kişinin mecburi olarak askerî hizmete alınması anlamına gelmektedir.

Bu hükmün açık ve olağan anlamı, on beş yaşından küçük bir erkek veya kız çocuğunun zorla ya da gönüllü olarak silahlı bir gruba dâhil edilmesini yasaklamasıdır.

Zorla katılım, zorla silah altına alma; gönüllü katılım ise silahlı gruba kaydedilme kapsamında değerlendirilmektedir.

Zorunlu Askerî Eğitimin Silahlı Gruba Katılımın Delili Olması

Önceden mevcut ulusal yasalara göre askerî hizmete alınmanın gerçekleştiği düzenli ulusal silahlı kuvvetlerin aksine, silahlı gruplarda bir kişinin tam olarak hangi anda gruba katılmış sayılacağını belirlemek daha zor olabilir.

Bununla birlikte zorunlu askerî eğitimden geçirilen bir dönem, yalnızca silahlı gruba katılmaya hazırlık yapılmadığını, çocuğun gerçekten gruba alındığını gösteren yeterli bir belirti olarak kabul edilebilir.

Bu suçların maddi unsuru, çocuğun milis grubunun bir parçası olarak kabul edilmesini sağlayan her türlü davranıştan oluşur.

Ayrıca bu davranışın, failin çocuğun on beş yaşından küçük olduğunu bilmesiyle gerçekleştirilmiş olması gerekir.

Çocukların Çatışmalarda Aktif Biçimde Kullanılması

Bir çocuğun çatışmalara aktif biçimde katılmak üzere kullanılması, zorla silah altına alma veya silahlı gruba kaydetmeden ayrı bir suçtur.

Çatışmalara aktif biçimde katılma ifadesi, on beş yaşından küçük çocukların kullanılmasına ilişkin suçların kapsadığı faaliyet ve rollerin geniş biçimde yorumlanmasını gerektirir.

Bu yasak kapsamındaki faaliyetler arasında bilgi toplama, emirleri iletme, mühimmat ve yiyecek taşıma veya sabotaj eylemleri gerçekleştirme bulunmaktadır.

On beş yaşından küçük çocukların silahlı kuvvetlere veya gruplara alınması ya da çatışmalarda aktif biçimde kullanılması suçuna ilişkin deliller, raporun sekizinci bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Kültürel Mirasın Yok Edilmesinin Savaş Suçu Olması

Din, hayır işleri, eğitim, sanat ve bilim amacıyla kullanılan kurumların, tarihî anıtların ve sanat ya da bilim eserlerinin yok edilmesi veya kasten tahrip edilmesi savaş suçu oluşturabilir.

Kültürel mirasa el konulması, kültürel mirasın yok edilmesi veya tahrip edilmesi, uluslararası teamül hukukunda yerleşmiş bir suçtur.

Bu suç, eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nde, Irak Yüksek Ceza Mahkemesi Statüsü’nde ve Roma Statüsü’nde düzenlenmiştir.

Statülerde farklı ifadeler kullanılmasına rağmen suç, askerî bir gerekçe bulunmaksızın kültürel veya tarihî varlıklara yönelik, genellikle el koyma, yok etme veya tahrip etme biçiminde gerçekleşen saldırılarla işlenmektedir.

Ayrıca eylemlerin ilgili mülke zarar verme veya onu yok etme kastıyla gerçekleştirilmesi gerekir.

Kültürel Varlıklara Yönelik Saldırının Hukuki Unsurları

Suçun oluşması için aşağıdaki unsurların bulunması gerekir:

  • Koruma altındaki bir kültürel varlığın zarar görmesine veya yok edilmesine neden olan bir eylemin gerçekleştirilmesi.
  • Zarar verilen veya yok edilen varlığın, kendisine yönelik düşmanca eylemlerin gerçekleştirildiği sırada askerî amaçlarla kullanılmıyor olması.
  • Eylemin ilgili varlığa zarar verme veya onu yok etme kastıyla gerçekleştirilmesi.

Bu yasakların tarihsel kökeni, zarar verme veya yok etme fiilinin çatışmalar sırasında gerçekleşmesi gerektiğine işaret etmektedir. Bununla birlikte bu görüşe katılmayan hukuki değerlendirmeler de bulunmaktadır.

Kültürel Miras Kapsamına Giren Taşınır ve Taşınmaz Varlıklar

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinin Temyiz Dairesi, kültürel varlık kavramının eğitim binalarını da kapsayıp kapsamadığını değerlendirirken 1954 tarihli Silahlı Çatışma Hâlinde Kültürel Varlıkların Korunmasına Dair Sözleşme’nin birinci maddesindeki tanıma başvurmuştur.

Sözleşmeye göre kültürel varlık terimi, kökeni veya mülkiyeti ne olursa olsun aşağıdaki varlıkları kapsamaktadır.

Taşınır ve Taşınmaz Kültürel Varlıklar

Her halkın kültürel mirası bakımından büyük önem taşıyan taşınır veya taşınmaz varlıklar bu kapsamdadır.

Bunlar arasında dinî veya laik nitelikteki mimari, sanatsal ya da tarihî anıtlar; arkeolojik alanlar; bir bütün olarak tarihî veya sanatsal önem taşıyan bina toplulukları; sanat eserleri; el yazmaları; kitaplar; sanatsal, tarihî veya arkeolojik değeri bulunan diğer nesneler; bilimsel koleksiyonlar ve önemli kitap, arşiv ya da bu varlıkların kopyalarından oluşan koleksiyonlar bulunmaktadır.

Kültürel Varlıkların Korunduğu ve Sergilendiği Binalar

Temel ve fiilî amacı yukarıda tanımlanan taşınır kültürel varlıkları korumak veya sergilemek olan binalar da kültürel varlık kapsamındadır.

Bunlar arasında müzeler, büyük kütüphaneler, arşiv depoları ve silahlı çatışma durumunda taşınır kültürel varlıkların korunması amacıyla hazırlanmış sığınaklar bulunmaktadır.

Dinî, hayır amaçlı, eğitimsel, sanatsal ve bilimsel kurumların, tarihî anıtların ve sanat ya da bilim eserlerinin yok edilmesi veya kasten tahrip edilmesi suçuna ilişkin deliller, raporun dokuzuncu bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Yağmalama Suçunun Uluslararası Hukuktaki Tanımı

Uluslararası Askerî Mahkemenin yetkisini düzenleyen Nürnberg Şartı’nda ve eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nde yargılama yetkisi tanınan yağmalama suçu, silahlı çatışma sırasında mülke hukuka aykırı biçimde el konulmasının ve uluslararası ceza hukuku kapsamında bireysel cezai sorumluluk doğuran bütün biçimlerini kapsamaktadır.

Bu tanım, geleneksel olarak yağma şeklinde nitelendirilen eylemleri de içermektedir.

Kişisel kazanç amacıyla hırsızlık yapılması veya işgal edilmiş toprakların sistematik ekonomik sömürüsü çerçevesinde mülklere örgütlü biçimde el konulması da bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Yağmalama Suçunda Ağır Sonuç Şartı

Yağmalama suçu, mağdur açısından ağır sonuçlar doğurduğunda oluşmaktadır.

Bu durum, her olayın kendi koşullarına göre değerlendirilir ve malların parasal değeri de dikkate alınabilir.

Bununla birlikte çok sayıda kişiye ait mülklere el konulduğu durumlarda, her bir mağdur açısından ayrı ayrı ağır sonuçlar ortaya çıkmasa bile fiilin gerekli ağırlık düzeyine ulaştığı kabul edilebilir.

Bu ağırlık ölçütü, Dördüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 147. maddesinde ağır ihlal olarak tanımlanan mülklerin geniş çapta yok edilmesi ve bunlara el konulması hükmüyle örtüşmektedir.

Uluslararası silahlı çatışmalarda uygulanan aynı yasak dikkate alındığında, yok etme fiili de yağmalama kavramı kapsamında değerlendirilebilir.

Yağma ve Yağmalama Kavramlarının Birbirine Eşdeğer Olması

Günümüzde yağma kavramı, esas itibarıyla yağmalama ile eş anlamlı biçimde tanımlanmaktadır.

Dördüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 33. maddesi de yağmayı yasaklamaktadır.

Yağma, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesinin yargılama yetkisine giren suçlar arasında da sayılmıştır.

Roma Statüsü, saldırıyla ele geçirilmiş olsa bile bir kasabanın veya yerleşim yerinin yağmalanmasını Uluslararası Ceza Mahkemesinin yargılama yetkisine dâhil etmektedir.

Ancak Uluslararası Ceza Mahkemesinin Suçların Unsurları belgesi, yağmalanan mülkün kişisel kullanım amacıyla ele geçirilmiş olması şartını da eklemektedir.

Bu son şartın uluslararası teamül hukukunda sağlam bir dayanağı bulunduğu görülmemektedir.

Bunun yanında Uluslararası Ceza Mahkemesinin yağma tanımında, fiilin geniş çaplı olması gerektiğine ilişkin açık bir unsur bulunmamaktadır.

Buna karşılık eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, uluslararası teamül hukuku bakımından bu tür bir genişlik şartının varlığını kabul etmiştir.

Savaş suçu olarak yağma ve yağmalamaya ilişkin deliller, raporun dokuzuncu bölümünde daha ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Köle Ticaretinin Uluslararası Hukukta Yasaklanması

Uluslararası Kızılhaç Komitesi tarafından uluslararası teamül hukuku kuralı olarak tanımlanan köle ticareti yasağı, bir kişiyi köle durumuna düşürme kastıyla yakalama, edinme veya elden çıkarma işlemlerinin tamamını kapsamaktadır.

Bu yasak ayrıca satmak veya takas etmek amacıyla köle edinilmesini, bu amaçla edinilmiş bir kölenin satış veya takas yoluyla elden çıkarılmasını ve genel olarak kölelerin ticaretine veya taşınmasına ilişkin her türlü fiili kapsamaktadır.

Köle ticareti, köleleştirme ve cinsel kölelik suçlarından önce gelen bir aşama olabilir.

Bununla birlikte bu suçların her biri farklı hukuki unsurlara sahiptir. Dolayısıyla birbirlerinden ayrı suçlar olarak soruşturulmaları ve kovuşturulmaları mümkündür.

Nürnberg Şartı’nda Köle Olarak Çalıştırılmak Üzere Sürgün Etme

Nürnberg Şartı’nın 6. maddesinin (b) bendi, kişilerin köle olarak çalıştırılmak üzere sürgün edilmesini açıkça ayrı bir savaş suçu olarak düzenlemiştir.

Uluslararası Askerî Mahkemenin kararında, Nürnberg Şartı’nın 6. maddesinin (b) bendinde yer alan köle olarak çalıştırılmak üzere sürgün etme savaş suçu ile 6. maddesinin (c) bendinde insanlığa karşı suç olarak düzenlenen sürgün etme ve köleleştirme suçları arasındaki fark ayrıntılı biçimde açıklanmamıştır.

Bunun yerine mahkeme, köle işçiliği programının veya politikasının yönetilmesine ve uygulanmasına katılmaları nedeniyle çeşitli sanıkların sorumluluğunu tespit etmiştir.

Uluslararası Ceza Mahkemelerinde Köle Ticaretinin Ayrı Bir Suç Olarak Düzenlenmesi

Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesinin statüleri, köle ticaretini açıkça ayrı bir suç olarak saymamaktadır.

Bununla birlikte eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün üçüncü maddesi ve Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün dördüncü maddesi kapsamında köle ticareti suçunun kovuşturulmasının mümkün olduğu ileri sürülebilir. Çünkü bu hükümler, savaş hukukunun ve teamüllerinin açıkça sayılmamış ihlallerinin de kovuşturulmasına imkân tanımaktadır.

Roma Statüsü’nün taslak metinlerinden birinde de uluslararası nitelikte olmayan silahlı çatışmalarda köleliğin ve köle ticaretinin bütün biçimleri savaş suçu olarak düzenlenmişti.

Ancak sonraki hazırlık belgelerinde ve Roma Statüsü’nün nihai metninde köle ticaretine yer verilmedi. Bu eksiklik yoğun biçimde eleştirildi.

Köle Ticaretinin Maddi ve Manevi Unsurları

Köle ticaretinin ayrı bir suç olarak manevi unsuru, bir kişiyi köle durumuna düşürme veya hâlihazırda köleleştirilmiş bir kişiyi başka bir kölelik durumuna nakletme kastıdır.

Köle ticareti, köleleştirmeden farklı olarak, kişiler üzerinde mülkiyet hakkına bağlı yetkilerden herhangi birinin fiilen kullanılmasını gerektirmez.

Köle ticaretinin maddi unsuru, bir kişinin köle durumuna düşürülmesine veya yeniden köleleştirilmesine yol açabilecek çeşitli fiilleri kapsamaktadır.

Olası bir savaş suçu ve insanlığa karşı suç olarak köle ticaretine ilişkin deliller, raporun yedinci ve sekizinci bölümlerinde daha ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Ezidilere Karşı Soykırım İşlendiğine İlişkin Bulgular

Mevcut delillere dayanıldığında, DEAŞ’ın en geç 3 Ağustos 2014 tarihinden itibaren Ezidi dinî grubuna karşı soykırım işlediğine inanmak için makul gerekçeler bulunmaktadır.

Raporun beşinci ile dokuzuncu bölümlerinde açıklanan, Şengal Ezidilerine karşı işlenen suçlar, bu topluluğu fiziksel ve biyolojik olarak yok etme kastıyla gerçekleştirilmiştir.

Bu suçların dört özelliği, söz konusu kastın güçlü göstergelerini oluşturmaktadır.

DEAŞ’ın Soykırım Kastını Gösteren Dört Temel Özellik

Ezidi Erkeklerin Din Değiştirmeye veya Ölüme Zorlanması

DEAŞ, bütün Ezidi erkeklerin din değiştirmesi gerektiğini, aksi hâlde öldürüleceklerini ve ailelerinin köleleştirileceğini açıkça ilan etti. Örgüt, ilan ettiği bu politikayı katı biçimde uyguladı.

Şengal’deki Bütün Ezidi Nüfusunun Hedef Alınması

DEAŞ, Şengal’deki Ezidi nüfusunun tamamını hedef aldı.

Bu durum, sivillerin kaçmasını engelleme girişimlerinden, kaçmaya çalışan sivillerin hedef alınmasından ve Şengal Dağları’nın kuşatılarak abluka altına alınmasından anlaşılmaktadır.

Ezidi Erkeklerin ve Doğurganlık Çağındaki Kadınların Birbirinden Ayrılması

DEAŞ, köleleştirme sistemi aracılığıyla esir aldığı Ezidi erkekleri ve doğurganlık çağındaki kadınları birbirinden ayırdı.

Esir alınan erkeklerin ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarının infaz edilmesi de bu ayrıştırmanın bir parçasını oluşturdu.

Ezidi Kadınların ve Kız Çocuklarının Üreme Kapasitelerinin Hedef Alınması

DEAŞ, Ezidi kadınları ve kız çocuklarını köleleştirdi ve cinsel istismara maruz bıraktı.

Bu eylemlerin kapsamı, Ezidi kadınların ve kız çocuklarının kendi toplulukları içinde çocuk sahibi olabilme kapasitelerini yok etme kastını ortaya koyacak düzeydeydi.

Soykırım Suçunu Oluşturan Diğer Eylemler

Beşinci ile dokuzuncu bölümler arasında açıklanan suçların birçoğu, gerekli özel kastla işlendikleri takdirde soykırım suçunun maddi unsurlarını oluşturmaktadır.

Bu suçlar arasında öldürme ve ağır bedensel veya zihinsel zarara neden olma bulunmaktadır.

Bunların yanında DEAŞ, Şengal Ezidilerini fiziksel olarak yok etmeye yönelik yaşam koşulları dayattı, doğumları engellemeyi amaçlayan önlemler uyguladı ve Ezidi çocuklarını zorla başka bir gruba nakletti.

Bu fiiller aşağıda daha ayrıntılı olarak incelenmektedir.

Soykırımın Tamamlanması İçin Grubun Tamamen Yok Edilmesi Gerekmez

DEAŞ’ın Şengal Ezidilerini bir grup olarak fiilen veya tamamen yok etmeyi başaramamış olması, soykırım suçunun işlenmediği anlamına gelmez.

Örgütün fiziksel ve biyolojik olarak yok etmek amacıyla hedef aldığı Şengal Ezidilerinin kapsamı, grubun hedef alınan bölümünün önemli bir kısmını oluşturması şartını açıkça karşılamaktadır.

Bu fiiller, kısa bir zaman diliminde sınırlı sayıdaki kişiye karşı işlenmedi. Ayrıca örgütün politikasından bir sapma da değildi.

Tam tersine DEAŞ, Ezidileri ulaşabildiği her yerde takip etti.

Örgüt, politikasını son derece sistematik biçimde kurallara bağladı ve uyguladı. Bu politikayı dinî gerekçelerle kamuoyu önünde tekrar tekrar savundu.

DEAŞ mensupları, soykırım niteliğindeki suçlarını yıllar boyunca işlemeye devam etti.

Soykırımın Hukuki İncelemesinin Kapsamı

Soykırım suçunda manevi unsurun ispatlanmasının temel önemi ve önceki bölümlerde incelenen suçların birçoğunun soykırımın maddi unsurunu karşılaması nedeniyle bu bölüm dört temel konu etrafında düzenlenmiştir.

Bunlar uygulanacak hukuk, Ezidilerin korunan bir grup olduğunu gösteren deliller, soykırım kastının varlığını gösteren deliller ve işlenen çeşitli soykırım fiillerine ilişkin delillerdir.

Soykırımın Hukuki Tanımı

Soykırım, ulusal, etnik, ırksal veya dinî bir grubu, grup olarak tamamen veya kısmen yok etme kastıyla belirli fiillerin işlenmesidir.

Bu tanım, Soykırım Sözleşmesi’nin ikinci maddesinde, eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün dördüncü maddesinde, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün ikinci maddesinde ve Roma Statüsü’nün altıncı maddesinde yer almaktadır.

Soykırım Suçunu Oluşturan Beş Fiil

Soykırım aşağıdaki fiiller aracılığıyla işlenebilir:

  • Gruba mensup kişilerin öldürülmesi.
  • Gruba mensup kişilere ağır bedensel veya zihinsel zarar verilmesi.
  • Grubun tamamen veya kısmen fiziksel olarak yok edilmesini sağlayacak yaşam koşullarının kasten dayatılması.
  • Grup içinde doğumları engellemeye yönelik önlemlerin uygulanması.
  • Gruba mensup çocukların zorla başka bir gruba nakledilmesi.

Ancak maddi unsurlar olarak da adlandırılan bu fiillerin hiçbiri, soykırım kastıyla işlenmediği sürece soykırım suçunu oluşturmaz.

Gruba Mensup Kişilerin Öldürülmesi

Gruba mensup kişilerin öldürülmesi fiili, öldürme suçuyla aynı unsurlara sahiptir.

Bu fiilin maddi unsuru bakımından belirli bir sayısal eşik bulunmamaktadır.

Bununla birlikte öldürmelerin kapsamı, gerekli özel kastın varlığını gösteren önemli bir belirti olabilir.

Gruba Mensup Kişilere Ağır Bedensel veya Zihinsel Zarar Verilmesi

Ağır bedensel veya zihinsel zarar; işkenceyi, insanlık dışı veya aşağılayıcı muameleyi, tecavüz de dâhil olmak üzere cinsel şiddeti, dövmeyle birlikte gerçekleştirilen sorgulamaları, ölüm tehditlerini ve sağlığa zarar veren, bedensel biçim bozukluğuna veya ciddi yaralanmaya neden olan fiilleri kapsamaktadır.

Mahkeme içtihatlarında başlangıçta bazı tartışmalar yaşanmış olsa da eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, olayın koşullarına bağlı olarak zorla nakletmenin de Soykırım Sözleşmesi’nin ikinci maddesi kapsamında yasaklanan bir fiil oluşturacak derecede ağır zihinsel zarara neden olabileceğini kabul etmiştir.

Ağır Zihinsel Zararın Kapsamı

Ağır zihinsel zarar, özellikle yoğun korku veya dehşete neden olma, yıldırma veya tehdit yoluyla zihinsel yetilerde küçük ya da geçici bozulmaların ötesine geçen zararları ifade etmektedir.

Bununla birlikte zararın kalıcı bir bozukluğa yol açması zorunlu değildir.

Önceki mahkeme kararlarında hâkim olan yaklaşıma göre söz konusu fiillerin, grubun tamamen veya kısmen fiziksel ya da biyolojik olarak yok edilmesine de katkıda bulunması gerekir.

İnfaz Edilmek Üzere Götürülen Esirlerin Yaşadığı Zihinsel Zarar

Son derece kötü koşullarda tutulan ve infaz edilmek üzere götürülen esirler, infazlardan önce ağır zihinsel zarar görebilir. Bu durum, infazlardan sağ kurtulan kişiler için de geçerlidir.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinde görülen Srebrenitsa davalarında, öldürülmek üzere hedef alınan Bosnalı Müslüman erkeklerin her biri üç soykırım fiilinden ikisine maruz kalmıştı.

Bunlar ölümden önce yaşanan ıstırap, ölümün kendisi ve infazdan sağ kurtulan erkekler bakımından başarısız infaz girişiminin yol açtığı ıstıraptı.

Babaları, kocaları, oğulları ve diğer erkek akrabaları götürülerek infaz edilen kadınların ve kız çocuklarının yaşadığı zihinsel ıstırap da sonunda Karadžić davasının Yargılama Kararı’nda ağır zihinsel zarar olarak kabul edildi.

Yavaş Ölüme Yol Açan Yaşam Koşullarının Soykırım Suçu Oluşturması

Bir grubun tamamen veya kısmen fiziksel olarak yok edilmesini sağlayacak yaşam koşullarının dayatılması, grup mensuplarını hemen öldürmeyen ancak nihai olarak onların fiziksel yok oluşunu amaçlayan yöntemleri kapsamaktadır.

İnsanların yavaş yavaş ölmesine neden olmak üzere tasarlanmış önlemler, başarılı olup olmadıklarına bakılmaksızın bu tanımı karşılayabilir.

Bu tür fiiller genellikle yaşamın temel ihtiyaçlarının uzun bir süre boyunca kasten sağlanmaması veya insanların bu ihtiyaçlardan mahrum bırakılmasıyla ilgilidir.

Bu kapsamda yiyecek, tıbbi bakım, barınak veya giyecekten mahrum bırakma, hijyen koşullarının bulunmaması, insanların sistematik olarak evlerinden çıkarılması ve aşırı çalışma veya fiziksel zorlanma sonucunda tükenmeleri kabul edilmiştir.

Tecavüzün Fiziksel Yok Oluşa Yol Açan Yaşam Koşullarıyla İlişkisi

Uluslararası Adalet Divanı, Hırvatistan/Sırbistan davasında tecavüzün Soykırım Sözleşmesi’nin ikinci maddesinin (c) bendi kapsamına girebileceğini belirtmiştir.

Bununla birlikte Divan, önündeki somut davada söz konusu tecavüzlerin, grubun tamamen veya kısmen fiziksel olarak yok edilmesine yol açabilecek yaşam koşullarının dayatılması düzeyine ulaşacak ölçekte gerçekleştiğinin gösterilemediğini ifade etmiştir.

Soykırım Amacına Ulaşılmasının Zorunlu Olmaması

Yaşam koşullarının grubun fiziksel olarak yok edilmesini sağlayacak biçimde tasarlanmış olması şartı, bu amacın fiilen gerçekleşmesini gerektirmez.

Gerekli olan, önlemlerin grubun fiziksel olarak yok edilmesini amaçlayarak uygulanmasıdır.

Örneğin bir yerleşim yerindeki sivil nüfusun yaşam için gerekli temel ihtiyaçlara erişimini kesmek amacıyla uygulanan kuşatma, sivillerin fiziksel olarak yok edilmesi kastını gösteren sistematik hedef alma eylemleriyle birleştiğinde soykırımın maddi unsurunu oluşturabilir.

Doğumları Önlemeye Yönelik Tedbirlerin Hukuki Tanımı

Grup içinde doğumları engellemeye yönelik önlemlerin uygulanması bakımından, bu önlemlerin başarıya ulaşması zorunlu değildir.

Önlemlerin söz konusu amaca yönelik olması yeterlidir.

Bu fiiller açıkça cinsel organların sakatlanmasını, kısırlaştırma uygulamalarını, zorla doğum kontrolünü, kadınlarla erkeklerin birbirinden ayrılmasını ve evliliklerin yasaklanmasını kapsayabilir.

Bunun yanında, bir gruba mensup kadının başka bir gruptan bir erkek tarafından kasten hamile bırakılması ve doğacak çocuğun annesinin grubuna mensup olmamasının amaçlanması durumunda tecavüz de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Tecavüz ve Travma Yoluyla Doğumların Engellenmesi

Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesinin Akayesu davasındaki Yargılama Dairesi, tecavüze uğrayan kişinin daha sonra çocuk sahibi olmayı reddetmesi durumunda tecavüzün doğumları engellemeye yönelik bir önlem oluşturabileceğini belirtmiştir.

Benzer şekilde tehditler veya travma yoluyla bir grubun mensuplarının çocuk sahibi olmaktan vazgeçirilmesi de mümkündür.

Bir grubun kadın veya erkek mensuplarının kendi grupları içinde çocuk sahibi olma kapasitelerini engelleme, azaltma veya yok etme kastıyla gerçekleştirilen her türlü cinsel şiddet, köleleştirme veya diğer önlemler, soykırım suçunun bu maddi unsuru kapsamına girmektedir.

Çocukların Zorla Nakledilmesinin Grubun Biyolojik Devamlılığına Etkisi

Çocukların kendi gruplarından zorla alınarak başka bir gruba nakledilmesi, grubun gelecek kuşaklarının varlığını engelleyerek biyolojik yok oluşa neden olmaktadır.

Soykırımın bu biçiminin temelinde, çocuğun kendi grubuyla olan bağının ortadan kaldırılması değil, grubun sonraki kuşaklar aracılığıyla kendisini yenileme kapasitesinin engellenmesi bulunmaktadır.

Uluslararası Adalet Divanı, kadınların zorla hamile bırakılarak kendi grupları dışındaki başka bir grubun mensupları olarak yetiştirilecek çocuklar doğurmaya zorlanmasının da bu maddi unsurun şartlarını karşılayabileceğini belirtmiştir.

Soykırım İçin Özel Kastın Bulunması

Soykırım suçunun oluşması için failin yalnızca ayrımcılık yapma kastıyla hareket etmesi yeterli değildir. Failin, ulusal, etnik, ırksal veya dinî bir grubu tamamen ya da kısmen yok etmeye yönelik özel kastla (dolus specialis) hareket etmesi gerekir.

Fiziksel ve Biyolojik Yok Etme Kastı

Soykırım suçunda yok etme ifadesi, fiziksel veya biyolojik anlamda yok etmeyi amaçlamaktadır.

Bir grubun ulusal, dilsel, dinî, kültürel veya başka bir kimliğini ortadan kaldırarak grubun dağılmasını sağlama kastı, tek başına soykırım suçunun bu unsurunu karşılamaz.

Yok etme kavramına getirilen bu sınırlama, Uluslararası Adalet Divanı ve uluslararası ceza mahkemeleri tarafından tutarlı biçimde uygulanmıştır.

Bu yaklaşım, Soykırım Sözleşmesi’nin hazırlanma sürecinde de görülmektedir. Sözleşmenin taslak metninde kültürel soykırımı ayrı bir suç olarak düzenleyen hüküm, kapsamlı tartışmaların ardından çıkarılmıştır.

Dolayısıyla soykırım suçunun manevi unsuru, tanımlanmış fiillerin etnik nefretle işlenmesinden daha fazlasını gerektirir. Özel kast, grubun en azından önemli bir bölümünü fiziksel olarak veya biyolojik bakımdan yok etmeye yönelik olmalıdır.

Bununla birlikte yok etmenin derhâl gerçekleştirilmesinin amaçlanması zorunlu değildir. Ayrıca yok etme amacının fiilen gerçekleşmiş olması da gerekmez.

Grubun Üreme Yeteneğini Ortadan Kaldırma Kastı

Bir grubu zaman içinde yok etme kastı, grubun çocuk sahibi olma yeteneğinin zayıflatılması yoluyla biyolojik olarak yok edilmesini de kapsayabilir.

Bir gruba karşı yürütülen kısırlaştırma kampanyası, soykırım için gerekli özel kastın güçlü bir göstergesi olabilir.

Benzer şekilde grubun üreme kapasitesini etkilemeye yönelik girişimleri ortaya koyan diğer fiiller de bu kastın varlığına işaret edebilir.

Fiziksel ve Biyolojik Yok Etmenin Birlikte Amaçlanması

Bazı fiiller, bir grubun hem fiziksel hem de biyolojik olarak yok edilmesi kastını gösterebilir.

Srebrenitsa’daki Bosnalı Müslüman erkeklerin toplu olarak infaz edilmesi, bu iki yönlü kastın göstergesi olarak değerlendirilmiştir.

Öldürmeler, hedef alınan grubun fiziksel olarak yok edilmesine doğrudan katkıda bulunmakla kalmamış, Srebrenitsa Müslüman topluluğunun üreme ve gelecek kuşaklarını devam ettirme kapasitesi üzerinde de ağır sonuçlar doğurmuştur.

Bu sonuçlar, topluluğun zaman içinde tamamen ortadan kalkmasına yol açabilecek nitelikteydi.

Dolayısıyla bu eylemlerde ortaya çıkan kast, grubun hem fiziksel hem de biyolojik olarak yok edilmesiydi.

Grubun Tamamının Hedef Alınması Zorunlu Değildir

Soykırım kastının, grubun en azından önemli bir bölümünü yok etmeye yönelik olması gerekir.

Hedef alınan bölümün sayısal büyüklüğü, hem mutlak olarak hem de grubun toplam nüfusuna oranla değerlendirilir.

Bu değerlendirme, hedef alınan bölümün yeterince önemli olup olmadığının belirlenmesinde gerekli ve önemli bir başlangıç noktasıdır. Ancak her durumda incelemenin son aşaması değildir.

Önemlilik şartı, niteliksel bir değerlendirmeyi de gerektirir. Bu kapsamda faillerin faaliyet gösterdiği ve kontrol ettiği alan ile eylemlerinin ulaşabileceği yerlerin sınırları dikkate alınır.

Bir grubun dünyanın her köşesinde tamamen ortadan kaldırılmasının amaçlanması zorunlu değildir.

Failin faaliyet ve kontrol alanı değerlendirmeye katılmalıdır. Bu nedenle failin gruba ulaşma ve onu hedef alma imkânı, grubun önemli bir bölümünün hedef alınmış olması şartıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Soykırım Kastını Gösteren Davranışlar ve Koşullar

Fiillerin soykırım kastıyla işlenip işlenmediği değerlendirilirken birbirinden farklı çok sayıda olgu dikkate alınabilir.

Bu olgular arasında hedef alınan grubun büyüklüğü, fiilen gerçekleştirilen yok etmenin kapsamı, savaşçılarla sivillerin ve hiçbir zaman çatışmaya katılamayacak durumda bulunan kişilerin ayrım gözetilmeksizin öldürülmesi, grubu yok etmeye yönelik bir politikanın veya genel planın varlığı ve suçun maddi unsurlarını oluşturan fiillerin sistematik ve tekrarlanan niteliği bulunmaktadır.

Ayrıca gruba karşı sistematik biçimde yöneltilen diğer suç teşkil eden fiiller de dikkate alınabilir. Bunlar arasında ölümcül olmayan ayrımcı eylemler ile grubun sembollerinin ve kültürel mekânlarının hedef alınması yer almaktadır.

Grubu insanlıktan çıkaran aşağılayıcı ifadelerin kullanılması gibi açıklamalar ve olayların genel bağlamı da soykırım kastının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Zorla Nakletmenin Soykırım Kastına Delil Oluşturması

Zorla nakletme, tek başına bir grubu fiziksel veya biyolojik olarak yok etme kastını ortaya koymaz.

Bununla birlikte zorla nakletmenin gerçekleştirilme biçimi, böyle bir kastın varlığına işaret edebilir.

 

 

 

 

 

 

 

EZİDİLERİN DİNÎ BİR GRUP OLMASI VE BU NEDENLE HEDEF ALINMASI

Uluslararası Hukukta Dinî Grup Tanımı

Dinî grup, mensupları aynı dini, mezhebi veya ibadet biçimini paylaşan topluluk olarak tanımlanmıştır.

Ayrı bir dinî grubun varlığı belirlenirken inançlar ve uygulamalar dikkate alınabilir.

Bu grubun varlığı nesnel olarak tespit edilebileceği gibi, grubun kendi mensupları veya onu hedef alan failler tarafından öznel olarak da algılanabilir.

Ezidiliğin Ayrı Bir Din Olarak Tanınması

Ezidi dini, kendine özgü belirli inançları, uygulamaları ve öğretileri bulunan ayrı bir din olarak akademisyenler tarafından yaygın biçimde kabul edilmektedir.

Bu inançlar tanrısallığın, iyiliğin ve kötülüğün doğasına ilişkindir.

Ezidilik, İslam, Hristiyanlık ve Zerdüştlük de dâhil olmak üzere bağlantılı olduğu diğer dinlerden farklıdır.

Ezidiler Tanrı’yı Xweda (Huda) olarak adlandırmaktadır.

Başlarında Tavusi Melek olarak bilinen Melek Tavus’un bulunduğu yedi büyük melek, dünyayı gözetmekte ve Ezidi halkını korumaktadır.

İbadetler kutsal mekânlarda ve tapınaklarda gerçekleştirilmektedir.

Bu mekânlar arasında Kuzey Irak’ta bulunan ve Ezidilerin yaşamları boyunca en az bir kez ziyaret etmeleri gereken Laleş Tapınağı da bulunmaktadır.

Ezidilerde Dinî Otoriteler ve İbadet Uygulamaları

Dinî otoriteler, evlilik törenleri de dâhil olmak üzere dinî törenleri yönetmekte, dinî hükümler ve öğretiler ortaya koymakta ve topluluk yaşamında önemli bir rol üstlenmektedir.

Yiyeceklerin tüketilmesine ilişkin çeşitli uygulamalar zorunludur.

Bunlar arasında dinî kutlamalar için kesilen hayvanın kesim sırasında Laleş’e dönük olması şartı bulunmaktadır.

Ezidi dini, marul ve lahana yenmesini ve Müslümanlarda olduğu gibi domuz eti tüketilmesini yasaklamaktadır.

Dünyanın yaratılışı nedeniyle Tanrı’ya şükran göstermek amacıyla aralık ayında belirlenmiş üç gün boyunca oruç tutulması gerekmektedir.

Ezidi Olmanın Doğumla Kazanılması

Dördüncü bölümde açıklandığı üzere bir kişi, her iki ebeveyninin de Ezidi olması yoluyla Ezidi olarak doğmaktadır.

Ezidiliğe sonradan din değiştirerek katılmanın bir yolu bulunmamaktadır.

Bu durum, topluluğun kendi içinde sıkı bağlara sahip olmasının temel nedenlerinden biridir.

Ezidilerde Üç Toplumsal Sınıf

Ezidilikte evliliklere yalnızca aynı toplumsal sınıfın mensupları arasında izin verilmektedir.

Ezidi toplumu üç sınıftan oluşmaktadır.

Şeyhler: Yönetici sınıfı oluşturmaktadır.

Pirler: Dinî sınıfı oluşturmaktadır.

Müritler: Ezidi nüfusunun yaklaşık yüzde doksanını oluşturmaktadır. Bu kişiler, sınıf sistemi içindeki sıradan halk olarak tanımlanabilir.

Başka Din Mensuplarıyla Evlilik Yasağı

Başka dinî grupların mensuplarıyla evlilik veya herhangi bir cinsel ilişki kesin biçimde yasaklanmıştır.

Bu tür ilişkiler, kişinin Ezidi topluluğundan dışlanmasına neden olabilmektedir.

Geçmişte, Ezidi olmayan erkeklerle ilişki kurmak isteyen veya topluluk içindeki evlilikleri reddeden kadınların namus gerekçesiyle öldürüldüğü belgelenmiş vakalar bulunmaktadır.

DEAŞ’ın Ezidileri Mürtet veya Müşrik Olarak Sınıflandırması

DEAŞ, Ezidileri dinî bir grup olarak tanımladı ve bu nedenle hedef aldı.

Haziran 2014’ten önce DEAŞ’ın kendi dinî otoriteleri, Ezidilere nasıl muamele edilmesi gerektiğini belirlemek amacıyla onların mürtet mi yoksa müşrik mi sayılması gerektiğini inceledi.

Bu değerlendirmede mürtet, doğru inançtan sapmış Müslüman anlamında; müşrik ise yaklaşık olarak putperest veya çoktanrıcı anlamında kullanılıyordu.

DEAŞ, Ezidilerin ikinci gruba girdiğine karar verdi.

Örgüt bu kararını, Ezidilerin İslam öncesi cahiliye döneminden beri var oldukları, çevrelerindeki Müslüman nüfusun, dilin ve kültürün etkisiyle İslamileştikleri ancak İslam’ı hiçbir zaman kabul etmedikleri ve kabul ettiklerini de ileri sürmedikleri iddiasına dayandırdı.

DEAŞ Propagandasında Ezidi Dinine Yönelik Suçlamalar

DEAŞ’ın resmî internet sitelerinde Ağustos 2014 öncesinde, sırasında ve sonrasında yayımlanan veya dağıtılan propaganda materyallerinde Ezidi dini garip bir inanç veya şeytana tapınma olarak nitelendirildi.

Ezidilerin Dinî Nedenlerle İnfaz ve Köleleştirmeye Maruz Bırakılması

Ezidiler dinî nedenlerle hedef alındı.

DEAŞ savaşçıları, örgütün propagandasında kullanılan ifadeleri tekrarlayarak Ezidileri sık sık aşağıladı.

DEAŞ’ın eylemlerindeki dinî hedef alma niteliği, Ezidileri İslam’a geçmeye ikna etmek için sık sık girişimlerde bulunması ve bunu reddedenleri infaz etmekle tehdit etmesiyle de doğrulanmaktadır.

Kadınların köleleştirilmesi de dinî gerekçelerle meşrulaştırıldı.

DEAŞ’ın Dabık dergisinde yayımlanan Kıyametten Önce Köleliğin Yeniden Canlandırılması başlıklı uzun makale, o dönemde Ezidi kadınların ve çocukların yaygın ve sistematik biçimde köleleştirilmesine dinî bir gerekçe sunuyordu.

Saldırıların Coğrafi Dağılımı

DEAŞ’ın Ağustos 2014 başında gerçekleştirdiği saldırıların coğrafi dağılımı da ağırlıklı olarak Ezidilerin yaşadığı bölgelerle örtüşüyordu.

DEAŞ, Haziran 2014 itibarıyla Şengal’de çoğunlukla Arap ve Müslüman nüfusun yaşadığı bölgeleri ele geçirmişti.

Böylece ağırlıklı olarak Ezidilerin yaşadığı bölgeleri kuşatmış oldu.

Bu bölgelere yönelik saldırı, Ağustos 2014 başında Gir Zerik ve Şiba Şeyh Hıdır’dan başladı.

Ardından Şengal Dağları’nın eteklerinde bulunan, çoğunlukla Ezidilerin yaşadığı veya Ezidilerle diğer toplulukların birlikte yaşadığı diğer bütün köylere art arda yayıldı.

Ezidilerin Soykırım Hukuku Kapsamında Korunan Dinî Grup Olması

Bu nedenlerle Ezidiler, uluslararası hukuk bakımından dinî bir gruptur.

DEAŞ, en geç 3 Ağustos 2014 civarında Şengal’e yönelik saldırının başlamasından itibaren Ezidileri bu dinî kimlikleri nedeniyle hedef almıştır.

Soykırım Kastının Değerlendirilmesi

DEAŞ’ın Ağustos 2014’te Şengal’e düzenlediği saldırının dört özelliği, Ezidilerin dinî bir grup olarak en azından önemli bir bölümünü yok etme kastını ortaya koymaktadır.

İlk olarak DEAŞ, bütün Ezidi erkeklerin İslam’a geçmesi gerektiğini, aksi takdirde öldürüleceklerini ve ailelerinin köleleştirileceğini açıkça ilan etmiş, ardından bu politikayı katı biçimde uygulamıştır.

İkinci olarak DEAŞ, bu politikayı ulaşabildiği mümkün olduğunca çok sayıda Ezidiye uygulamaya çalışmıştır. Sivillerin kaçmasını engellemeye yönelik girişimleri, kaçmaya çalışanları öldürmesi ve Şengal Dağları’na sığınan kişileri öldürmek veya esir almak amacıyla dağları kuşatarak abluka altına alması bu durumu göstermektedir.

Üçüncü olarak DEAŞ, köleleştirme sistemi aracılığıyla esir aldığı Ezidi erkekleri ve doğurganlık çağındaki kadınları birbirinden ayırmıştır. Esir alınan erkeklerin ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarının infaz edilmesi de bu ayrıştırmanın bir parçasını oluşturmuştur.

Dördüncü olarak DEAŞ, Ezidi kadınları ve kız çocuklarını esir almış, birbirlerinden ayırmış ve köleleştirmiştir. Ayrıca bunların çoğunu cinsel istismara ve işkenceye maruz bırakmıştır. Bu eylemlerin kapsamı, Ezidi kadınların ve kız çocuklarının kendi toplulukları içinde çocuk sahibi olma kapasitelerini yok etme kastına işaret etmektedir.

Soykırım İçin Grubun Dünyadaki Bütün Mensuplarının Hedef Alınması Gerekmez

Daha önce açıklandığı üzere soykırım kastının ispatlanması için failin bir grubun dünyanın her köşesindeki bütün mensuplarını hedef aldığının gösterilmesi zorunlu değildir.

Grubun önemli bir bölümünün hedef alınması şartı temel önemini korumaktadır. Bununla birlikte bu şart, fail olduğu iddia edilen kişinin sahip olduğu imkânlar dikkate alınarak değerlendirilebilir.

Failin ulaşabildiği kişiler üzerinde gerçekleştirdiği eylemlerin sistematik niteliği, kastın belirlenmesinde özellikle açıklayıcı olabilir.

Küçük bir coğrafi bölgede bulunan bir grubun belirli bir bölümüne mensup bütün kişilerin öldürülmesi, mağdur sayısı daha az olsa bile, o bölgede bulunan grubun söz konusu bölümünü grup olarak yok etme kastıyla gerçekleştirilmişse soykırım oluşturabilir.

DEAŞ’ın Ulaşabildiği Bütün Ezidileri Hedef Alması

Deliller, DEAŞ’ın eline geçen bütün Ezidi erkeklere din değiştir veya öl politikasını, Ezidi kadınlara ve çocuklara ise köleleştirme politikasını uygulamaya çalıştığını göstermektedir.

DEAŞ, bu amaçla Şengal saldırısı sırasında esir aldığı Ezidilerin sayısını mümkün olduğunca artırmaya çalışmıştır.

Bunlar, Ezidileri tamamen veya kısmen yok etmeye yönelik kastın belirleyici göstergeleridir.

Ezidi Erkeklere Verilen Din Değiştirme veya Ölüm Ültimatomu

DEAŞ, 3 Ağustos 2014 tarihinden itibaren Şengal’deki köylerde Ezidi erkeklere ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarına bir ültimatom verdi.

Buna göre İslam’a geçmeleri gerekiyordu. Aksi hâlde öldürülecekler ve aileleri köleleştirilecekti.

Köylerde Zorla Din Değiştirme Uygulamaları

3 Ağustos 2014 civarında Şiba Şeyh Hıdır, Solah, Hardan, Hro Çiftliği, Zilili ve Şengal şehri gibi yerlerde erkeklere ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarına İslam’a geçmeleri veya öldürülmeleri seçenekleri sunuldu.

Din değiştirmeyi kabul edenler farklı yerlere götürüldü. Bu yerlerde de İslam’a geçmemeleri hâlinde öldürülecekleri yönünde tehdit edilmeye devam edildiler.

Zorla İslam’a geçirildikten sonra Müslümanların namazlarını kılmaları ve Kur’an okumaları istendi.

Koço’da Din Değiştirme Ültimatomu ve Toplu İnfazlar

6 Ağustos 2014 tarihinde DEAŞ, Koço ve El-Hatimiye köylerinin muhtarlarına bir ültimatom verdi.

Buna göre köylerdeki erkekler ve daha büyük yaştaki erkek çocukları üç gün içinde İslam’a geçmek zorundaydı. Aksi hâlde infaz edileceklerdi.

Din değiştirme talebinin yerine getirilmemesi ve El-Hatimiye köylülerinin kaçmasının ardından DEAŞ, 15 Ağustos 2014 tarihinde Koço’da dört yüzden fazla erkeği öldürdü.

Ezidilerin Din Değiştirmesini Gösteren Video

Din değiştirme seçeneği sunulan ve bunu kabul eden kişiler, aileleriyle birlikte Telafer, Koço ve Musul da dâhil olmak üzere farklı yerlere götürüldü.

Bu kişilerden çok sayıda Ezidi, DEAŞ tarafından hazırlanarak 20 Ağustos 2014 tarihinde kamuoyuna yayımlanan bir propaganda videosunda görülmektedir.

Videoda din değiştiren kişilerin bir otobüsten indikleri, ardından bir avluda oturarak konuşmacının verdiği vaazı dikkatle dinledikleri görülmektedir.

Konuşmacı vaazını şu sözlerle bitirmektedir:

Şu anda kâfirlerin hükmü altındasınız. Sizden iki iman şehadetini istiyoruz. Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın resulü olduğuna şehadet edeceksiniz. Bundan sonra Müslüman olacaksınız, bizim kardeşlerimiz olacaksınız, yerine getirmeniz gereken görevleriniz ve haklarınız olacak. Şimdi benden sonra tekrar edeceksiniz: Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in O’nun kulu ve resulü olduğuna şehadet ederim.

Videoda Din Değiştirenlerin Yemin Etmesi

Dinleyiciler daha sonra konuşmacının söylediği yemini tekrar etmektedir. Bazıları yemin ederken parmaklarını kaldırmaktadır.

DEAŞ’ın din değiştiren kişilerden bazılarıyla yaptığı röportajlarda, bu kişilerin din değiştirdikleri için minnettar oldukları izlenimi verilmeye çalışılmaktadır.

Video, din değiştir veya öl politikasından açıkça söz etmemektedir.

Bununla birlikte tanık anlatımları, bu olaya ve İslam’a geçmeyi reddetmeleri durumunda öldürüleceklerine ilişkin tehditlere değinmektedir.

Dabık Dergisinde Ezidilerin Köleleştirilmesinin Meşrulaştırılması

DEAŞ, söz konusu videonun ardından Ekim 2014’te Ezidi kadınların ve kız çocuklarının köleleştirilmesine yönelik politikasını açıkça kabul ederek savundu.

Örgüt, Ezidi erkeklerin öldürülmesini de dolaylı olarak meşrulaştırdı.

DEAŞ’ın İngilizce yayımlanan çevrim içi dergisi Dabıkta yer alan Kıyametten Önce Köleliğin Yeniden Canlandırılması başlıklı makalede şu ifadeler kullanıldı:

Şengal’in ele geçirilmesinden önce İslam Devleti’ndeki şeriat öğrencilerine Ezidileri araştırma görevi verildi. Amaç, bu gruba, mensuplarına ve ailelerine uygulanacak birçok İslami hüküm nedeniyle Ezidilerin başlangıçtan beri müşrik olan bir topluluk mu, yoksa başlangıçta Müslüman olup daha sonra dinden çıkan bir topluluk mu olduklarını belirlemekti.

Dabık, DEAŞ’ın Ezidilere müşrik olarak muamele edilmesi gerektiğine karar verdiğini bildirdi ve şu açıklamayı yaptı:

Yahudiler ve Hristiyanlardan farklı olarak cizye ödeme imkânı yoktu. Ayrıca kadınları köleleştirilebilirdi. Oysa fakihlerin çoğunluğuna göre mürtet kadınlar köleleştirilemez. Yakalanmalarının ardından Ezidi kadınlar ve çocuklar, Şengal operasyonlarına katılan İslam Devleti savaşçıları arasında şeriata göre paylaştırıldı.

Dabık Dergisinde Ezidi Erkeklerin Öldürülmesinin Savunulması

Aynı makale, İslam’a geçmeyen Ezidi erkeklerin ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarının öldürülmesini açıkça savunuyordu.

Makalede şu ifadeler yer aldı:

İslam Devleti, Ninova Vilayeti’ndeki Şengal bölgesini fethettiğinde, Irak ve Şam bölgelerinde uzun zamandır varlığını sürdüren putperest bir azınlık olan Ezidilerle karşılaştı. Allah’ın 1400 yıldan daha uzun bir süre önce Kılıç Ayeti’ni indirdiği dikkate alındığında, Ezidilerin günümüze kadar varlığını sürdürmesi Müslümanların sorgulaması gereken bir konudur. Çünkü kıyamet gününde bundan sorulacaklardır.

Makale daha sonra Kur’an’dan şu ayeti aktarmaktadır:

Haram aylar çıkınca müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün, onları yakalayın, kuşatın ve her gözetleme yerinde onları bekleyin. Eğer tövbe eder, namazı kılar ve zekâtı verirlerse yollarını serbest bırakın. Şüphesiz Allah bağışlayandır, merhamet edendir. (Tevbe 5)

Saldırı Günü DEAŞ Savaşçılarına Verilen Sözlü Fetva

Şengal saldırısının gerçekleştirildiği 3 Ağustos 2014 tarihinde DEAŞ savaşçıları bu politikadan haberdar edildi.

Bir DEAŞ komutanı, savaşçılarına sözlü fetva olarak nitelendirilen bir talimat verdi.

Bu talimata göre Ezidi erkekler Ehlikitap olmadıkları için öldürülebilir, kadınları ise haram olarak değerlendirilebilirdi.

Söz konusu politika, saldırı sırasında bölgedeki halk tarafından yaygın biçimde biliniyordu.

Kadınların ve kız çocuklarının köleleştirilmesi, DEAŞ kontrolündeki köylerin camilerinde açıkça meşrulaştırılıyordu.

Ezidilere Karşı Kullanılan Aşağılayıcı Dinî Söylem

Bu politika, DEAŞ’ın ve örgütün öncüllerinin Ezidi halkına ve dinine karşı kullandığı, onları insanlıktan çıkaran daha geniş kapsamlı söylemin bir parçasıydı.

Aşağıdaki örnekler bu söylemi göstermektedir.

Ezidilerin Yaşatılmasının Eleştirilmesi

2011 yılında Irak İslam Devleti’nin bir sözcüsü, Irak hükûmetini şeytana tapan Ezidilerin kanını koruduğu gerekçesiyle kınadı.

Ezidilerin Yok Edilmesinin Örgüte Katılma Gerekçesi Olarak Gösterilmesi

2013 yılında DEAŞ savaşçısı olduğu ileri sürülen bir kişi, internette yaptığı açıklamada Ezidilerin yok edilmesinin kendisini DEAŞ’a katılmaya yönelten nedenlerden biri olduğunu belirtti.

Haziran 2014 Tarihli İnfaz Videosunda Ezidilerin Hedef Gösterilmesi

DEAŞ’ın Haziran 2014’te yayımladığı bir infaz videosunda, bir DEAŞ savaşçısı Irak-Suriye sınırındaki sınır karakollarına yönelik operasyonlar sırasında esir alınan bir grup kişinin önünde konuşma yaptı.

Konuşmacı şunları söyledi:

Bunların bazıları Şii, bazıları mürtet, bazıları ise Ezidi. Ezidinin ne olduğunu bilmeyenler için söyleyeyim: Bunlar şeytana tapıyorlar, İblis’e, Şeytan’a tapıyorlar. Burada esirleri görüyorsunuz. Bunlar elimizdeki yüzlerce esirden yalnızca bir kısmı. Çoğu Şii ve Ezidi. Şu anda ellerini kaldıran kişiler Ezidi. Bunlar Lucifer’e tapıyorlar. Onun cennetten kovulduğunu söylüyorlar ve ona tapıyorlar. Bu kişiler Irak ile Şam arasındaki sınırda devriye geziyorlardı. Şehadet eylemi gerçekleştirmek isteyenlerle savaşan, onları yakalayan ve hiçbirinin Irak’a girmemesini sağlamaya çalışan kişiler bunlardı. Allah’a hamdolsun, her şehadet eylemcisi gönderdiğimizde geçmeyi başardılar.

Dabık Dergisinde Ezidilerin Şeytana Tapmakla Suçlanması

Dabık dergisinin üçüncü sayısında, DEAŞ’ın Haziran 2014 saldırıları sırasında elde ettiği toprak kazanımları anlatılırken şu ifadeler kullanıldı:

İlk fetih, Ninova Vilayeti’nin kuzeybatı bölgelerinde gerçekleşti: Şengal, Zummar, Rabia ve Vana. Bu bölgelerin çoğu Peşmerge tarafından tutuluyordu. Peşmerge, İslam Devleti’nin yaklaştığını duyunca kaçtı. Bu bölgelerin bazılarında şeytana tapan Ezidiler yaşıyordu. Allah’a hamdolsun, yüzlercesi Allah’a yöneldi, Müslüman olduklarını ilan etti ve küfürlerinden tövbe etti. Şirklerinde ısrar edenler ise mürtet Peşmergelerle birlikte kaçtı.

İnfaz Görüntülerinde Kur’an İfadelerinin Kullanılması

Dabık dergisinin üçüncü sayısında şeytana tapan Ezidilerden söz eden bir makalede kullanılan görsellerden biri, DEAŞ’ın 6 Ağustos 2014 tarihinde yayımladığı durağan görüntülerden oluşan bir videoda da yer almaktadır.

Video, sivillerin infazını gösterdiği anlaşılan en az üç fotoğraf içermektedir.

Bu fotoğrafların her birinde Onları bulduğunuz yerde öldürün ifadesi bulunmaktadır.

Fotoğraflardan birinde, kısa süre önce infaz edilmiş olduğu anlaşılan on üç sivilin yerde ölü olarak yattığı görülmektedir.

Ezidilerin Dinî İnançlarının Çarpıtılması

20 Ağustos 2014 tarihli din değiştirme videosu, Ezidiler hakkında şu açıklamaları içeren bir girişle başlamaktadır:

Ezidiler, başlangıçtan beri kâfir olan bir topluluktur. Ezidi dini putperest bir dindir. Ezidi topluluğunun mensuplarının uyguladığı inançlar ve ritüeller gariptir. Bunlar arasında lanetlenmiş Şeytan’ı kutsamaları ve ona tapmaları da vardır. Onun Allah’ın dünya üzerindeki temsilcisi ve yeryüzündeki Ezidilerin çobanı olduğunu ileri sürerler. Ezidilerin yere tükürmeleri ve tuvalette dışkılamaları yasaktır. Çünkü bunun Şeytan’a hakaret olduğunu düşünürler.

Aralık 2014 Tarihli Videoda Ezidilerin Kâfir Olarak Tanımlanması

Aralık 2014’te DEAŞ’a bağlı bir medya kuruluşu tarafından yayımlanan videoda Ezidi topluluğu kâfirler ve şeytana tapanlar olarak tanımlandı.

Şengal’deki Ezidi Türbesine Düzenlenen İntihar Saldırısı

Aynı ay DEAŞ, Kuzey Şengal’deki bir Ezidi türbesine yönelik intihar saldırısını gösteren bir video yayımladı.

Videoda savaşçıların küfür orduları ve Allah’ın düşmanları olarak nitelendirdikleri kişilerin Şengal’deki kaderinin ateş ve mezarlık olduğunu söyledikleri duyulmaktadır.

Zorla Din Değiştiren Ezidilerin Sonradan İnfaz Edilmesi

Din değiştir veya öl politikasının uygulanması, DEAŞ’ın Ağustos 2014’teki askerî ilerleyişinin çok sonrasında da devam etti.

Söz konusu saldırı sırasında esir alınan ve İslam’a geçen Ezidi erkekler ile daha büyük yaştaki erkek çocukları, daha sonra infaz edildi.

Bu öldürmeler, DEAŞ’ın kendi ölçütlerine göre din değiştirmeyen bütün Ezidileri fiziksel olarak yok etme kastını sürekli ve katı biçimde uyguladığını göstermektedir.

Ezidilerin Yalnızca Bölgelerinden Çıkarılmasıyla Yetinilmemesi

DEAŞ, Ezidilerin yaşadıkları bölgelerden çıkarılmasıyla yetinmedi.

Önceki bölümlerde daha ayrıntılı olarak açıklandığı üzere örgüt, Ezidi sivillerin kaçmasını engellemek amacıyla köyleri kuşattı, yol barikatları kurdu ve gerçeğe aykırı güvenceler verdi.

Ayrıca kaçan sivillere ateş açtı ve onları öldürdü.

DEAŞ, Şengal Dağları’na kaçan sivilleri esir almak veya öldürmek amacıyla kuşattı.

Çok sayıda Ezidi, DEAŞ tarafından kendi köylerinde kuşatıldığı için buralardan ayrılamadı. Diğerleri kaçarken hedef alındı ve yol üzerindeki kontrol noktalarında veya kavşaklarda durdurularak çoğu zaman esir alındı ya da öldürüldü. Bazıları dağlara ulaşmayı başardı ancak burada DEAŞ tarafından durduruldu. DEAŞ mensupları bu kişileri köylerine dönmeye ikna etti, esir aldı veya öldürdü.

Bu yöntem, 3 Ağustos 2014 tarihinden itibaren Şengal genelinde uygulandı ve herhangi bir kaçışı son derece zorlaştırdı. Bütün bu eylemler, DEAŞ’ın din değiştirmeyi reddeden kişiler arasından öldürebileceği veya köleleştirebileceği insan sayısını mümkün olduğunca artırmayı amaçladığını göstermektedir.

Koço’da Köyün Kuşatılması ve Toplu İnfazlar

Koço’ya düzenlenen saldırı ve ardından 15–16 Ağustos 2014 tarihlerinde yüzlerce erkeğin, daha büyük yaştaki erkek çocuklarının ve yaşlı kadınların infaz edilmesi de benzer bir amaca hizmet ediyordu.

DEAŞ mensupları, köylülerin kaçmasını engellemek için köyü kuşattı. Komşu köyden ailelerin kaçmasının ardından kuşatma daha da sıkılaştırıldı. DEAŞ daha sonra erkekleri, daha büyük yaştaki erkek çocuklarını ve yaşlı kadınları topluca infaz etti.

Dağlara Sığınan Ezidilerin Açlık ve Susuzlukla Karşı Karşıya Bırakılması

DEAŞ’ın mümkün olduğunca çok sayıda Ezidiyi zorla din değiştirme, ölüm veya köleleştirme politikasına maruz bırakma kastı, çok sayıda Ezidinin sığındığı Şengal Dağları’nı kuşatma girişiminde de görülmektedir.

Beşinci bölümde açıklandığı üzere dağlara sığınan çok sayıda Ezidi, özellikle de savunmasız durumdaki kişiler, yaralanma, susuzluk ve açlık nedeniyle ölüm tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.

20 Ağustos 2014 tarihinde, kuşatma devam ederken Şengal’in ele geçirilmesi operasyonuna katıldığı belirtilen bir DEAŞ komutanı, bir videoda şu açıklamayı yaptı:

Şengal’i fethetmeden önce ve Telafer’i fethetmeden önce Ezidileri İslam’a geçmeye çağırdık. Bunun karşılığında kendilerine güvenlik ve koruma sağlayacağımızı, elimizden geldiğince ihtiyaç duydukları her şeyi vereceğimizi söyledik. Ancak onlar reddetti ve bizimle savaştı. Bunu kendi gözlerinizle gördünüz. Şimdi dağlardalar. Ezidilere tavsiyemiz ve onlardan beklentimiz, dağlardan inmeleri ve İslam’a geçmeleridir. Birincisi, ahirette kendilerini cehennem ateşinden kurtarmaları için; ikincisi, dağlarda kalırlarsa açlık ve susuzluktan ölecekleri için.

DEAŞ’ın Ölüm Tehlikesini Bilmesine Rağmen Kuşatmayı Sürdürmesi

Komutanın konuşmasının yer aldığı videodan da anlaşıldığı üzere DEAŞ, dağlardaki insanların karşı karşıya bulunduğu koşulların farkındaydı.

Buna rağmen örgüt, Şengal Dağları’nın eteklerinde ulaşabildiği mümkün olduğunca geniş alanı kuşatarak ablukayı sürdürdü. Dağları işgal etmekle tehdit etti ve sığınmacıları havan ateşiyle hedef aldı.

Uzun Süreli Köleleştirme ve Ağır İstismarın Soykırım Kastını Göstermesi

Ezidi kadınların ve kız çocuklarının sistematik biçimde ve uzun süre köleleştirilmesi ile ağır istismara maruz bırakılması, DEAŞ’ın Şengal Ezidilerini biyolojik ve fiziksel olarak yok etme kastını göstermektedir.

DEAŞ’ın Ezidi kadınları ve kız çocuklarını köleleştirmesinin niteliği ve gerçekleşmiş olması, bu kişilerin Ezidi topluluğu içinde çocuk sahibi olma kapasitelerine zarar verme veya bu kapasiteyi ortadan kaldırma kastını ortaya koymaktadır.

DEAŞ, kontrolü altında tuttuğu Ezidi kadınları ve kız çocuklarını sistematik ve kasıtlı biçimde ailelerinden ayırdı, köleleştirdi, tecavüze uğrattı, cinsel köleliğe maruz bıraktı, ağır bedensel ve zihinsel zarar verdi, aç bıraktı ve öldürdü.

Erkeklerden ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarından ayrılmalarının ardından kadınlara ve kız çocuklarına uygulanan cinsel istismar ve kötü muamele öylesine ağırdı ki, din değiştir veya öl politikasıyla da uyumlu olarak, öngörülebilir sonucu bu kadınların kendi toplulukları içinde çocuk sahibi olma kapasitelerini engellemek veya zayıflatmaktı. Böylece gelecek Ezidi kuşaklarının varlığı da engellenmiş olacaktı.

DEAŞ’ın sebaya sistemi aracılığıyla resmen izin verdiği ve kolaylaştırdığı kötü muamelenin kapsamı ve ağırlığı, bazı durumlarda ölüme yol açacak düzeydeydi. Bu durum, fiziksel olarak yok etme kastını da göstermektedir.

Ezidi Kadınların Ailelerinden ve Eşlerinden Koparılması

DEAŞ, en başından itibaren Ezidi kadınları ve kız çocuklarını ailelerinden, topluluklarından ve kocalarından toplu hâlde ayırdı. Ardından mevcut aile ve evlilik ilişkilerini dikkate almadan onları köleleştirdi.

İslam’a geçen ve başlangıçta aile olarak birlikte yaşamalarına izin verilen evli Ezidi çiftler bile sonunda birbirlerinden ayrıldı. Ayrılmanın ardından kadınlar ve kız çocukları Irak veya Suriye’deki başka yerlere götürüldü ve cinsel köleliğe ve diğer suçlara maruz bırakıldı.

Bu ayrılıklar çoğu zaman son derece korkutucu koşullarda gerçekleştirildi.

DEAŞ, bu eylemlerin aile bağlarına ve ilişkilerine çoğu zaman onarılamaz biçimde zarar vereceğini ve Ezidi nüfusunun biyolojik olarak yok edilmesine katkıda bulunacak kalıcı psikolojik zararlara neden olacağını biliyordu veya bilmesi gerekiyordu.

Köle Kadınların Doğuracağı Çocukların Ezidi Sayılmaması

İkinci olarak DEAŞ, Ezidi kadınların ve kız çocuklarının köleleştirilmesini, Ezidileri ortadan kaldırmaya yönelik genel hedefinin bir parçası olarak açıkça meşrulaştırdı.

Bu nedenle DEAŞ, Dabık dergisinin dördüncü sayısında köle kız efendisini doğurur şeklindeki dinî ifadeye atıfta bulundu.

Bu ifade, köleleştirilen kadınların gelecekte doğuracağı çocukların Ezidi olmayacağını ve dolayısıyla Ezidi topluluğunun bir parçası olarak kabul edilmeyeceğini ima ediyordu.

Evli Ezidi Kadınların Esir Alınmasının Dinî Gerekçelerle Savunulması

Dabık dergisinin dokuzuncu sayısında, daha önce Ezidi erkeklerle evlilik ve aile ilişkisi içinde bulunan kadınların esir alınmasına dinî gerekçeler sunuldu.

Bu uygulama, Ezidileri yok etmeye yönelik daha geniş kapsamlı projenin bir parçası olarak gösterildi.

Zorla evlendirme, Ezidi kadınların ve kız çocuklarının yararına gerçekleştirilen soylu bir davranış olarak da teşvik edildi.

Bu gerekçeler dikkate alındığında Ezidi erkeklerin ve kadınların, çoğu zaman mevcut evlilik bağları gözetilmeksizin sistematik biçimde birbirlerinden ayrılmış olması şaşırtıcı değildir.

Cinsel Kölelikte Yaş ve Bekâretin Belirleyici Olması

Üçüncü olarak DEAŞ, doğurganlık çağındaki Ezidi kadınlara ve kız çocuklarına cinsel köle olarak özellikle değer verdi. Bu durum, örgütün üreme kapasitesini hedef aldığını göstermektedir.

DEAŞ tarafından doğurganlık çağında olduğu düşünülen kadınlar ve kız çocukları sistematik biçimde tecavüze ve cinsel köleliğe maruz bırakılırken daha yaşlı kadınlar esas olarak ev işlerinde çalıştırılmak üzere köleleştirildi.

Yaş ve bekâret durumu bazen fiziksel veya tıbbi olarak nitelendirilen muayenelerle belirleniyordu.

Henüz çocuk sahibi olmamış, dokuz yaşına kadar küçük yaştaki kız çocuklarının ve kadınların tecavüz için özellikle hedef alındığı anlaşılmaktadır.

Kadınların Kendi Topluluklarına Dönmelerinin Engellenmesi

Dördüncü olarak DEAŞ mensupları, Ezidi kadınları ve kız çocuklarını, kendi topluluklarına dönerek Ezidi erkeklerle yaşamamalarını ve çocuk sahibi olmamalarını sağlayacak ölçüde ideolojik baskıya ve telkine maruz bırakmaya çalıştı.

Bazıları Ezidilerin konuştuğu dili konuşma yeteneğini bile kaybetti.

Bu ideolojik baskı, direnme veya seçim yapma kapasiteleri çok sınırlı olan küçük yaştaki kız çocuklarına özellikle uygulandı.

Zorla Evlendirme ve Ezidi Toplumuna Yeniden Katılmanın Zorlaştırılması

Bu ideolojik baskı, Dabık dergisinin dokuzuncu sayısında resmen meşrulaştırılan zorla evlendirme uygulamasını da kapsıyordu.

DEAŞ mensupları, çoğu zaman en ağır fiziksel ve cinsel istismar biçimleriyle birlikte gerçekleştirilen zorla evlendirmelerin, bu kadınların yeniden Ezidi topluluğu içinde aile kurmayı seçebilmeleri önünde toplumsal, fiziksel ve psikososyal engeller oluşturacağını anlamamış olamazdı.

Kaçış Girişimlerinin Ağır Şiddetle Cezalandırılması

Beşinci olarak kaçmaya çalışan ancak başarılı olamayan kişilerin karşılaştığı sonuçlar son derece ağırdı.

Kaçmayı deneyip başarısız olan Ezidi kadınlar daha sonra fiziksel istismara maruz bırakılıyor, ölümle, aşırı fiziksel acıyla veya çocuklarından ayrılmakla tehdit ediliyordu.

Esirleri kurtarmaya çalışan kişiler yakalandıklarında öldürülüyordu. DEAŞ ayrıca kaçakçılık ve kurtarma ağlarını dağıtmak için aktif biçimde çalışıyordu.

Bazı Ezidi kadınların akrabaları tarafından fidye ödenmesinin ardından serbest bırakıldığı münferit olaylar yaşanmış olsa da DEAŞ’ın politikası bu kadınları kalıcı olarak köleleştirmekti.

Ezidi Kadınların Çocuk Sahibi Olma Kapasitelerinin Hedef Alınması

Altıncı olarak DEAŞ’ın gerçekleştirdiği cinsel istismar ve cinsel kölelik, kadınların ve kız çocuklarının gelecekte kendi toplulukları içinde çocuk sahibi olma kapasitelerinin önemsenmediğini gösterecek kadar ağırdı.

Yedinci ve sekizinci bölümlerde açıklandığı üzere Ezidi kadınlara ve kız çocuklarına, birçok durumda yıllar boyunca, hayal edilemeyecek derecede insanlık dışı muamele uygulandı.

Çok sayıda kadın ve kız çocuğu tekrarlanan tecavüzlere, toplu tecavüzlere, dövülmeye ve aç bırakılmaya maruz kaldı. Ayrıca aile üyeleri de dâhil olmak üzere sevdikleri kişilerin istismarına tanık olmaya zorlandı.

Dokuz yaşındaki kız çocukları bile tecavüze uğradı.

İntihar girişimleri veya kaçma girişimleri yaygındı. Bu girişimler çoğu zaman yaşamı tehdit eden ağır dayaklarla sonuçlanıyordu.

Hayatta kalan kişiler, Ezidi topluluğu içinde yeniden istikrarlı bir ilişki kurabilmelerinin ve Ezidi çocuklar sahibi olmayı seçebilmelerinin önünde ağır fiziksel, psikolojik veya toplumsal engellerle karşılaştı. Birçoğu bu engellerle karşılaşmaya devam etmektedir.

Bu eylemler ve kaçınılmaz sonuçları, Ezidi kadınların ve kız çocuklarının kendi dinî grupları içinde çocuk doğurmalarını engelleyerek Şengal Ezidilerini biyolojik olarak yok etme kastını göstermektedir.

Hamileliklerin Ezidi Kadınların Topluluklarına Dönüşünü Zorlaştırması

Yedinci olarak sistematik tecavüzün kaçınılmaz bir sonucu olan hamilelikler, Ezidi kadınların ve kız çocuklarının topluluklarına dönmeleri ve kendi toplulukları içinde çocuk sahibi olma tercihlerini kullanabilmeleri önünde başka engeller oluşturdu.

Hamilelik nedeniyle üreme kapasitesinin belirli bir süre boyunca başkalarının kontrolüne geçirilmesine ek olarak DEAŞ, bu çocukların Ezidi olarak kabul edilmeyeceğini ve Ezidi sayılmayacağını da biliyordu.

DEAŞ, tecavüzlerin ve zorla evlendirmelerin hamileliklerle sonuçlanacağını ve bu hamileliklerin kadınları Ezidi topluluğundan kalıcı biçimde uzaklaştırarak topluluğun biyolojik olarak yok edilmesine katkıda bulunabileceğini anlamamış olamazdı.

Köleleştirmenin Ölümle Sonuçlanması

Sekizinci olarak altıncı, yedinci ve sekizinci bölümlerde ayrıntılı biçimde açıklandığı üzere kadınlara ve kız çocuklarına uygulanan muamele, çoğu zaman onların fiziksel olarak hayatta kalmalarını tehdit edecek kadar kötüydü.

Bu durum, DEAŞ’ın köleleştirdiği kişilerin sözde refahını sağlamaya yönelik yayımladığı kurallara rağmen kadınların ve kız çocuklarının köleleştirilmesi sırasında yaşandı.

Bazı kadınlar esaret altında öldü veya öldürüldü.

Çocukların Zorla Nakledilmesi ve İslam’a Geçirilmesi

Sekizinci bölümde açıklandığı üzere çocuklar sistematik biçimde ve zor kullanılarak Ezidi ailelerinden alındı, İslam’a geçirildi ve sıklıkla askerî hizmet için eğitildi.

Ezidi kadınlarda olduğu gibi bu çocuklara da gelecekte Ezidi topluluğu içinde çocuk sahibi olmamalarını amaçlayan önlemler uygulandı.

Bu eylemler, Ezidileri biyolojik olarak yok etme kastının başka bir göstergesidir.

Öldürülen ve Kaçırılan Ezidilerin Sayısı

Yukarıda altıncı bölümde belirtildiği üzere DEAŞ’ın Şengal saldırısı sırasında öldürülen Ezidilerin toplam sayısı kesin olarak doğrulanamamıştır. Bununla birlikte bu sayının 1.434 ile 3.100 arasında olduğu tahmin edilmektedir.

DEAŞ tarafından kaçırılan Ezidilerin toplam sayısının yaklaşık 6.800 olduğu tahmin edilmektedir.

2019 yılında bu kişilerin yaklaşık üçte birinin hâlâ esaret altında olduğu veya kayıp bulunduğu düşünülüyordu.

2022 yılı itibarıyla 2.693 Ezidinin akıbeti hâlâ bilinmiyordu.

Dolayısıyla fiziksel veya biyolojik yok etmeye maruz bırakılan kişilerin toplam sayısı yaklaşık 10.000 Ezidiydi.

Bununla birlikte soykırım kastının belirlenmesinde esas alınan ölçüt, mağdur edilen kişilerin sayısı değil, hedef alınan grubun kapsamıdır.

DEAŞ’ın açıklamaları ve eylemleri, örgütün esir almayı başardığı kişilerden çok daha büyük bir grubu hedef aldığını göstermektedir.

DEAŞ’ın davranışları ve resmî açıklamaları, Şengal’deki bütün Ezidileri esir almayı ve ardından öldürmeyi veya köleleştirmeyi amaçladığını ortaya koymaktadır.

DEAŞ, Ezidileri zorla yerlerinden etti, kaçarken hedef aldı, mümkün olduğunca çok sayıda kişiyi esir almaya çalıştı, Şengal Dağları’nı kuşattı ve dağlara sığınan bütün Ezidileri ele geçirmek istediğini açıkça ifade etti.

Hedef alınan grubun çok sayıda mensubu ölümden kaçmayı başarmış olsa da fidye karşılığında gerçekleşen ve örgütün politikasına aykırı münferit serbest bırakmalar dışında DEAŞ’ın Ezidi esirlerini gönüllü olarak serbest bıraktığını gösteren çok az delil bulunmaktadır.

DEAŞ’ın Fiziksel ve Biyolojik Yok Etme Fırsatlarını Kullanması

Yukarıda açıklanan olaylar, DEAŞ’ın hedef aldığı gruba fiziksel ve biyolojik yok etme fiilleri uygulamak için karşısına çıkan her fırsatı değerlendirdiğini de göstermektedir.

DEAŞ, Ezidileri dinî bir grup olarak ortadan kaldırmayı amaçladığını açıkça kabul etti. Gerektiğinde bunu fiziksel ve biyolojik yok etme yoluyla gerçekleştirmeyi hedefledi ve bu eylemlerine dinî gerekçeler sundu.

Din Değiştirmenin Ölümden Kurtulma Seçeneği Olarak Sunulması

Ezidilerin din değiştirerek fiziksel olarak yok edilmekten kurtulabilecek olmaları, DEAŞ’ın kastının niteliğini değiştirmemektedir.

Çünkü DEAŞ, amacına ulaşmak için toplu öldürmelere ve toplu köleleştirmeye başvurmuştur. Örgüt yalnızca bu yöntemleri kullanmaya hazır olmakla kalmamış, aynı zamanda bunları çok geniş ölçekte uygulamıştır. Bu durum, örgütün soykırım kastını yansıtmaktadır.

Dolayısıyla DEAŞ, Ezidileri dinî bir grup olarak fiziksel ve biyolojik biçimde yok etmek için eline geçen fırsatları değerlendirmiş, bunu mümkün olduğunca sistematik ve kapsamlı biçimde, hedeflerine ulaşmak için gerekli gördüğü ölçüde gerçekleştirmiştir.

Sistematik Öldürme, Köleleştirme ve İstismarın Soykırım Kastını Göstermesi

Ezidilere karşı gerçekleştirilen çok sayıdaki sistematik öldürme ve köleleştirme fiili ile psikolojik ve fiziksel istismar, kendi toplulukları içinde evlenen Ezidilerin cinsiyet ve yaşlarına göre sistematik biçimde birbirlerinden ayrılmasıyla birlikte değerlendirildiğinde, onların fiziksel ve biyolojik olarak yok edilmesini amaçlayan bir kastın bulunduğunu göstermektedir.

Şengal Ezidileri, Ezidi topluluğunun bütünü içinde soykırım kastının varlığını ortaya koymaya yetecek derecede önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu durum, özellikle DEAŞ’ın açıkça ilan ettiği politikalar ve bu politikaları mümkün olduğunca çok sayıda Ezidiye uygulamak için gösterdiği yoğun çabayla birlikte değerlendirildiğinde daha da belirginleşmektedir.

DEAŞ’ın Ezidi sorununa yönelik nihai çözümünü gerçekleştirememiş olması, soykırım işlendiği sonucuna varılmasını engellemez.

Tam tersine DEAŞ’ın sistematik öldürme, tecavüz, çocukları başka gruplara nakletme, köleleştirme ve diğer aşırı ve yaygın istismar biçimleri, eylemlerinin soykırım kastıyla gerçekleştirildiği sonucuna varmak için makul gerekçeler oluşturmaktadır.

DEAŞ’ın Ezidi Nüfusuna Karşı İşlediği Fiiller

DEAŞ, Ezidi nüfusuna karşı aşağıdaki fiilleri gerçekleştirmiştir:

  • Özellikle Şiba Şeyh Hıdır, Koço, Keni, Solah, Hamadan, Hardan Kavşağı, Şengal şehri, Hro Çiftliği, Hanasor, Zumani, Zilili, Şeyh Mend Tapınağı ve Telafer’de veya bu yerlerin çevresinde Ezidi sivillerin topluca infaz edilmesi.
  • Kaçmaya çalışan Ezidi sivillerin öldürülmesi.
  • Şengal Dağları’na kaçan Ezidileri öldürmek veya esir almak amacıyla dağların kuşatılması.
  • Ezidi kadınların ve kız çocuklarının uzun süre köleleştirilmesi ve ağır istismara maruz bırakılması sonucunda ağır bedensel veya zihinsel zarar görmeleri, hatta ölmeleri.
  • Ezidi çocukların kendi gruplarından başka bir gruba nakledilmesi.
  • Dinlerini zorla terk ederek İslam’a geçen Ezidi erkeklerin ve erkek çocuklarının uzun süre esaret altında tutulması ve ardından infaz edilmesi.

Bu fiil kategorilerinin her biri, bazıları aylar veya yıllar boyunca çok geniş ölçekte gerçekleştirilmiş olmak üzere, soykırım suçunun beş maddi unsurundan birine veya birkaçına karşılık gelmektedir.

Bunlar öldürme, ağır bedensel veya zihinsel zarara neden olma, grubun yok edilmesini sağlayacak yaşam koşullarını dayatma, grup içinde doğumları engellemeye yönelik önlemler uygulama ve çocukları kendi gruplarından zorla başka bir gruba nakletmedir.

Aşağıda açıklandığı üzere kadınların ve kız çocuklarının köleleştirilmesi ve istismara maruz bırakılması, Ezidi grubunun farklı kadın mensuplarına karşı gerçekleştirilen soykırımın beş maddi fiil biçiminin tamamını oluşturmaktadır.

Şiba Şeyh Hıdır’da Ezidi Erkeklerin İnfaz Edilmesi

3 Ağustos 2014 tarihinde Şiba Şeyh Hıdır’da sayısı belirlenemeyen Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocukları öldürüldü.

DEAŞ, 3 Ağustos 2014’ün erken saatlerinde Şiba Şeyh Hıdır’a saldırdı ve Şiba Şeyh Hıdır garajında bir grup Ezidiyi esir aldı. Erkekler, din değiştirmeyi kabul etmekte tereddüt etmelerinin ardından öldürüldü. Kadınlar ve kız çocukları ise götürüldü.

Garajdaki toplu öldürmeyle yaklaşık aynı zamanlarda Şiba Şeyh Hıdır’ın çok sayıda başka sakini de kaçmaya çalışırken esir alındı veya öldürüldü.

Hardan Kavşağı’nda En Az 58 Ezidi Erkeğin Kaybolması

3 Ağustos 2014 tarihinde Hardan Kavşağı’nda en az 58 Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocuğu esir alındı.

Hardan köyünün çok sayıda Ezidi sakini, 3 Ağustos 2014 öğleden sonra kaçmaya çalışırken DEAŞ tarafından Hardan Kavşağı’nda yakalandı.

Kavşakta esir alınan erkekler ve daha büyük yaştaki erkek çocukları, kadınlardan ve diğer çocuklardan ayrıldı. Bu erkeklerden ve erkek çocuklarından o tarihten bu yana haber alınamadı.

Keni’de Yaklaşık 70 Ezidinin İnfaz Edilmesi

3 Ağustos 2014 tarihinde Keni’de yaklaşık 70 Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocuğu infaz edildi.

Deliller, 3 Ağustos 2014 öğleden sonra Keni’nin dış kesimlerinde toplu bir infaz gerçekleştirildiğini ve yaklaşık 70 erkek ile daha büyük yaştaki erkek çocuğunun DEAŞ tarafından burada öldürüldüğünü göstermektedir.

Şengal Şehrinde Din Değiştirmeyi Reddedenlerin Öldürülmesi

3 Ağustos 2014 tarihinde Şengal şehrinde sayısı belirlenemeyen Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocukları öldürüldü.

Çok sayıda Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocuğu, Şengal’deki kimlik kayıt bürosunda DEAŞ tarafından alıkonuldu.

Ailelerinden ayrılan bu kişiler, din değiştirmeyi reddettikten sonra DEAŞ tarafından öldürüldü.

Hro Çiftliği’nde En Az Sekiz Ezidinin İnfaz Edilmesi

3 Ağustos 2014 tarihinde Hro Çiftliği’nde en az sekiz Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocuğu infaz edildi.

3 Ağustos 2014 sabahı DEAŞ, bu kişileri ailelerinden ayırdıktan sonra İslam’a geçmeyi reddetmeleri üzerine Hro Çiftliği’nde en az sekiz erkeği öldürdü.

Hamadan Köyü Dışında Gerçekleştirilen İnfazlar

3 Ağustos 2014 tarihinde Hamadan’da sayısı belirlenemeyen Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocukları öldürüldü.

DEAŞ mensupları, Hamadan köyünün dışında yakaladıkları erkekleri kadınlardan ve çocuklardan ayırdıktan sonra bulundukları yerde infaz etti.

Koço’dan Kaçan Ailelerin Öldürülmesi

3 Ağustos 2014 civarında Koço yakınlarında sayısı belirlenemeyen Ezidiler öldürüldü.

DEAŞ, Koço’dan Şengal Dağları’na doğru kaçan en az 20 ila 30 aileyi öldürdü.

Solah’ta Din Değiştirmeyi Reddedenlerin İnfaz Edilmesi

3 ve 4 Ağustos 2014 tarihlerinde Solah’ta sayısı belirlenemeyen Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocukları öldürüldü.

Bu tarihlerde onlarca Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocuğu DEAŞ tarafından Solah’ta esir alındı.

DEAŞ’ın din değiştirme ültimatomunu reddeden bu kişiler infaz edildi.

Hanasor’da En Az 67 Ezidinin Öldürülmesi

6 Ağustos 2014 civarında Hanasor ve çevresinde en az 67 Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocuğu öldürüldü.

DEAŞ, 3 Ağustos 2014 tarihinde Hanasor’dan kaçan bazı Ezidileri Hanasor ile Sinuni arasında yakaladı ve onları Bahrava ile Hanasor arasındaki ortak kontrol noktasına götürdü.

Erkekler ve daha büyük yaştaki erkek çocukları daha sonra kadınlardan ve çocuklardan ayrıldı. Birkaç gün alıkonulduktan sonra öldürüldü.

Şengal Genelinde Yüzlerce Ezidinin Öldürülmesi

3 Ağustos 2014 tarihinde veya bu tarihten kısa süre sonra Şengal genelinde yüzlerce başka Ezidi öldürüldü.

DEAŞ, Zilili, Zumani ve Sinuni Kavşağı da dâhil olmak üzere Şengal’in birçok farklı yerinde, çoğunluğu erkeklerden ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarından oluşan yüzlerce Ezidiyi öldürdü.

Koço Okulu Yakınlarında 422 Ezidi Erkek ve Erkek Çocuğunun İnfaz Edilmesi

15 Ağustos 2014 tarihinde Koço Okulu yakınlarında yaklaşık 422 Ezidi erkek ve erkek çocuğu DEAŞ tarafından infaz edildi.

İnfaz gerçekleştirildiğinde bu kişiler yaklaşık 12 gündür DEAŞ’ın kontrolü altındaydı.

Geniş çaplı, önceden planlanmış ve iyi organize edilmiş bu katliam, Ezidileri dinî bir grup olarak hedef alan bir öldürme eylemiydi.

Solah Enstitüsünde Yaklaşık 80 Kadının Öldürülmesi

16 Ağustos 2014 tarihinde Solah Enstitüsünde yaklaşık 80 yaşlı Ezidi kadın katledildi.

Bu yaşlı kadınlar, bir önceki gün DEAŞ savaşçıları tarafından birkaç kilometre uzaklıktaki Koço Okulu’ndan otobüslerle getirilen yaklaşık 850 kadın ve çocuktan oluşan grubun içindeydi.

Solah Enstitüsüne ulaştıklarında diğerlerinden ayrıldılar, dışarıda balık havuzu olarak adlandırılan bölgeye götürüldüler ve üzerlerine ateş açılarak topluca öldürüldüler.

Şeyh Mend Tapınağı’nda Ezidilerin Öldürülmesi

24 Ağustos 2014 tarihinde Şeyh Mend Tapınağı’nda sayısı belirlenemeyen Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocukları öldürüldü.

Bu kişiler, 3 Ağustos 2014 saldırısından kaçtıktan sonra aileleriyle birlikte Şeyh Mend Tapınağı’na sığınmışlardı.

DEAŞ, tapınakta saklanan çok sayıda Ezidi erkek ve daha büyük yaştaki erkek çocuğunu öldürdü.

Toplu İnfazların Soykırımın Maddi Unsurunu Oluşturması

Bu öldürmeler, soykırım suçunun maddi unsurlarından biri olan öldürme fiilini oluşturmaktadır.

Kaçış Sırasında Sivillerin Sistematik Biçimde Hedef Alınması

DEAŞ, kaçan Ezidi sivilleri sistematik biçimde hedef aldı.

Çoğu zaman aileleriyle birlikte hareket eden bu sivillerin, çatışmalara doğrudan katılan kişilerle karıştırılmış olması mümkün değildi.

DEAŞ’ın ilerlediği cephenin tamamında gerçekleşen bu öldürmeler, öldürme suçunu oluşturmakta ve soykırım fiillerinin ilk biçimi kapsamında değerlendirilmektedir.

Şiba Şeyh Hıdır bölgesinde çok sayıda sivilin vurularak öldürülmesi, bunun dikkat çekici örneklerinden biridir.

Binlerce Ezidinin Açlık ve Susuzlukla Karşı Karşıya Bırakılması

DEAŞ’ın Şengal Dağları’nda kuşattığı, çoğunluğunun çocuk olduğu bildirilen binlerce Ezidi sivile uyguladığı koşullar, onların ölümüne yol açacak biçimde tasarlanmıştı.

DEAŞ, 3 Ağustos 2014 tarihinde Ezidi köylerine saldırdığında binlerce Ezidi erkek, kadın ve çocuk Şengal Dağları’na kaçtı.

Kaçanlar arasında çok sayıda savunmasız ve yaralı kişi bulunuyordu. Bu insanların yiyecekleri ve suları yoktu. Bu durum, saldırıyı izleyen günlerde çok sayıda kişinin açlık veya susuzluk nedeniyle ölmesine yol açtı.

DEAŞ’ın Dağlardaki Ölüm Tehlikesini Bilmesi

DEAŞ, din değiştir veya öl ültimatomunu uygulatmak amacıyla dağları kuşattı, kaçan Ezidi köylülere ateş açtı ve yardım ulaştırmaya çalışan helikopterleri hedef aldı.

DEAŞ, dayattığı koşulların ve bunların muhtemel sonuçlarının farkındaydı.

Kuşatma sırasında konuşan bir DEAŞ komutanı, dağlarda kalmaları hâlinde Ezidilerin açlık ve susuzluktan öleceklerini açıkça ifade etti.

Köleleştirme ve Cinsel İstismarın Soykırımın Beş Maddi Unsurunu Oluşturması

DEAŞ’ın doğurganlık çağında olduğunu düşündüğü Ezidi kadınları ve kız çocuklarını köleleştirme ve cinsel istismara maruz bırakma uygulamaları, Ezidi grubunun farklı kadın mensuplarına karşı işlenen soykırımın beş maddi fiil biçiminin tamamını oluşturacak derecede ağırdı.

Bunlar öldürme, ağır bedensel veya zihinsel zarara neden olma, grubun yok edilmesini sağlayacak yaşam koşullarını dayatma, grup içinde doğumları engellemeye yönelik önlemler uygulama ve çocukları kendi gruplarından zorla başka bir gruba nakletmedir.

Ayrıca bu fiiller çok geniş ölçekte gerçekleştirilmiştir. Önceki bölümde açıklandığı üzere bu durum, Ezidi grubunu fiziksel ve biyolojik olarak yok etmeye yönelik manevi unsurun güçlü bir göstergesidir.

Kadınların ve Kız Çocuklarının Esaret Altında Maruz Kaldığı Muameleler

Kadınlar ve kız çocukları, DEAŞ tarafından desteklenen köleleştirme sistemi kapsamında aniden veya zaman içinde öldürüldü; sistematik biçimde alıkonuldu ve geri döndürülemez derecede ağır psikolojik veya fiziksel zarara uğratıldı.

Eşlerinden, ailelerinden ve topluluklarından ayrıldılar. Çoğu zaman uzun süreler boyunca son derece kötü koşullarda köle olarak esaret altında tutuldular.

Ağır biçimde dövüldüler, aç bırakıldılar ve kötü muameleye maruz kaldılar. Sistematik olarak tecavüze uğradılar ve cinsel köleliğe zorlandılar.

Ezidi topluluğuna yeniden katılabilme kapasiteleri üzerinde kalıcı etkiler bırakan ağır istismara maruz bırakıldılar. Evlerinden uzak yerlerde bulunan kişilerin köleliğine devredildiler. Bu durum bazen kalıcı hâle geldi.

Dokuz Yaşındaki Kız Çocuklarının Tecavüze Uğraması

Tecavüzler sistematik biçimde gerçekleştirildi ve çok sayıda Ezidi esire karşı aşırı fiziksel şiddet uygulandı.

Bu mağdurlar arasında dokuz yaşındaki çocuklar da bulunuyordu. Çocuklar DEAŞ mensupları tarafından hediye olarak veriliyor ve zorla evlendiriliyordu.

Kaçmaya çalışıp başarısız olan kişiler daha sonra ağır fiziksel istismara ve psikolojik şiddete maruz bırakıldı.

Tecavüz sonucu meydana gelen hamilelikler, kadınların Ezidi topluluğundan uzaklaşmalarının yanı sıra ilave bedensel ve zihinsel zararlara neden oldu.

Mağdurlarda Kalıcı Bedensel ve Zihinsel Zararlar

Bu fiiller, mağdurların her birinde çok çeşitli biçimlerde ağır ve çoğu zaman uzun süreli bedensel ve zihinsel zararlara neden oldu.

Mağdurların yaşadığı ve yaşamaya devam ettiği zihinsel zararın ağırlığı, bu olaylar sırasında ve sonrasında meydana gelen intihar girişimleriyle de ortaya konmaktadır.

Çocukların Ailelerinden Ayrılarak DEAŞ’ın Kontrolüne Verilmesi

Bazen çocuk bakım merkezlerinde tutulabilecek kadar küçük yaştaki çocuklar bile Ezidi ailelerinden ayrılarak DEAŞ’ın çeşitli kontrol ve gözetim biçimleri altına alındı.

Bu ayrılıklar, hem anne babalara hem de çocuklara ağır duygusal zarar verdi.

Ezidi Erkek Çocuklarının Dinî ve Askerî Eğitime Alınması

Küçük yaştaki erkek çocuklarına dinî eğitim verildi. Yaşları ilerlediğinde, henüz on beş yaşına ulaşmamış olmalarına rağmen askerî eğitimden geçirildiler ve Hilafetin Yavruları olarak adlandırılan yapıya dâhil edildiler.

Ezidi Kız Çocuklarının Yetimhanelere ve DEAŞ Ailelerine Yerleştirilmesi

Kız çocukları, büyüyene kadar yetimhane olarak adlandırılan kurumlara veya DEAŞ ailelerinin yanına yerleştirildi. Büyüdükten sonra DEAŞ mensuplarına satıldılar.

Bazı kız çocukları, DEAŞ mensupları tarafından alındıklarında henüz dokuz yaşındaydı.

Çocukların Kalıcı Olarak Ailelerinden Koparılması

Erkek ve kız çocuklarının başka yerlere nakledilmesinin süresiz olması amaçlanıyordu.

Bu çocukların bazıları raporun hazırlandığı tarihte hâlâ esaret altındaydı. Diğerleri ise yıllarca süren esaretin ardından kurtarıldı veya kaçmayı başardı.

Çocuklara sistematik biçimde DEAŞ ideolojisi aşılandı ve zorla İslam’a geçirildiler.

Kökenlerini hatırlayabilecek yaştaki çocuklara, anne babalarının dininin kötü olduğu ve terk edilmesi gerektiği söylendi.

DEAŞ’ın kontrolü altındaki Ezidi çocuklara sürekli Arapça öğretildi ve Arapça konuşmaları zorunlu tutuldu. Bazıları kendi topluluklarına döndüklerinde ana dillerini neredeyse hiç konuşamıyordu.

Bu çocuklar, kız veya erkek olmalarına bakılmaksızın aile üyelerinden koparıldı ve DEAŞ ideolojisine tamamen dâhil edildi.

Çocukların Zorla Nakledilmesinin Soykırım Suçu Oluşturması

Bu eylemler, bir gruba mensup çocukların başka bir gruba nakledilmesi fiilini oluşturmaktadır.

Dolayısıyla soykırım suçunun beşinci maddi unsuruna karşılık gelmektedir.

Din Değiştiren Ezidi Erkeklerin Zorla Çalıştırılması ve Öldürülmesi

Zorla din değiştiren kişilerin öldürülmesi, Şengal saldırısını izleyen aylarda da devam etti.

İslam’a geçtiği ileri sürülen Ezidi erkekler ve daha büyük yaştaki erkek çocukları esir alındı. Zorla çalıştırılmak üzere Telafer, Musul ve başka yerlere götürüldüler.

Bazıları sistematik biçimde işkenceye, fiziksel ve zihinsel istismara maruz bırakıldı. Sağlıkları ve esenlikleri konusunda pervasız bir kayıtsızlık gösterilen koşullarda tutuldular.

Din değiştirmeyi yeniden reddetmeleri, kaçmaya çalışmaları veya din değiştirmelerinin samimiyetinden şüphe duyulması durumunda öldürülüyorlardı.

Sonunda din değiştirmiş olan erkeklerin ve daha büyük yaştaki erkek çocuklarının tamamı DEAŞ tarafından öldürüldü.

Nisan 2015 Tarihinde Gerçekleştirilen İnfazlar

Bu olayların örneklerinden biri, Nisan 2015’te İslam’a geçtiği ileri sürülen bir grup Ezidinin infaz edilmesidir.

Tanık ifadeleri, DEAŞ propagandası ve aynı dönemde hazırlanmış bir raporla doğrulanmaktadır.

Söz konusu rapora göre o sırada Telafer’de bulunan yüzlerce Ezidi erkek ve kadın arasında din değiştirmeyi reddeden erkekler infaz edilmiş, kadınlar ise köleleştirilmiştir.

DEAŞ’ın Ezidilere karşı gerçekleştirdiği sistematik öldürmeler, köleleştirmeler, tecavüzler, çocukların başka gruplara nakledilmesi ve diğer aşırı ve yaygın psikolojik ve fiziksel istismar biçimleri, soykırım suçunun maddi unsurlarını oluşturmaktadır.

Bu suçlar, soykırımı oluşturan beş fiil kategorisinin kapsamına girmektedir: grubun mensuplarını öldürme, grup mensuplarına ağır bedensel veya zihinsel zarar verme, grubun tamamen veya kısmen fiziksel olarak yok edilmesini sağlayacak yaşam koşullarını kasten dayatma, grup içinde doğumları engellemeye yönelik önlemler uygulama ve gruba mensup çocukları zorla başka bir gruba nakletme.

Soykırıma Tahrik Suçunun Hukuki Unsurları

Bir kişi, başkalarını doğrudan, alenen ve gerekli soykırım kastıyla soykırım işlemeye teşvik ederse, bu teşvik fiilleri soykırımın işlenmesine yol açmasa bile sorumlu tutulabilir.

Suç, söz konusu ifadelerin dile getirilmesiyle tamamlanır.

Aleni Tahrikin Gerçekleştirilme Biçimleri

Aleni tahrik; kamuya açık yerlerde veya toplantılarda yapılan konuşmalar, bağırarak söylenen ifadeler veya tehditler yoluyla gerçekleştirilebilir.

Ayrıca yazılı veya basılı materyallerin kamuya açık yerlerde ya da toplantılarda satılması, dağıtılması, satışa sunulması veya sergilenmesi; pankartların veya afişlerin kamuya açık biçimde gösterilmesi ya da diğer görsel-işitsel iletişim araçlarının kullanılması yoluyla da gerçekleştirilebilir.

Mesajın ulaştırıldığı kişi sayısı ve kullanılan iletişim aracı, dinleyici kitlesinin özel olarak seçilip seçilmediğinin veya sınırlandırılıp sınırlandırılmadığının belirlenmesinde önem taşıyabilir.

Bu değerlendirme, mesajın muhatabının genel kamuoyu olup olmadığının belirlenmesini sağlar.

Doğrudan Tahrik ile Belirsiz Teşvik Arasındaki Fark

Doğrudan tahrik, soykırım fiilinin işlenmesine yönelik doğrudan bir çağrı yapılmasını gerektirir.

Bu, belirsiz veya muğlak bir öneriden daha fazlasını ifade etmektedir.

Belirli bir açıklamanın yeterince açık olup olmadığı, açıklamanın yapıldığı özel bağlam içinde incelenmesi gereken maddi bir olgudur.

Bu bağlam, ilgili kültürü ve kullanılan dilin inceliklerini de kapsayabilir.

Tahrik suçunun manevi unsuru, başka bir kişiyi soykırım işlemeye doğrudan yönlendirme veya kışkırtma kastıdır.

Köleliğin Yeniden Canlandırılması Makalesinin Soykırıma Teşvik Niteliği

Daha önce incelenen Kıyametten Önce Köleliğin Yeniden Canlandırılması başlıklı makale, soykırım işlemeye tahrik suçunun bir örneğini oluşturmaktadır.

Bu makale, binlerce Ezidi kadının DEAŞ tarafından açıkça köleleştirildiği bir ortamda yayımlandı.

Makalenin İngilizce olarak internette yayımlanması, geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasını sağladı.

Makale, DEAŞ’ın köleleştirme sistemini ve Ezidilere yönelik muamelesini açıkça meşrulaştırdı ve teşvik etti.

Okuyucularını bu doğrultuda hareket etmeye, dolayısıyla soykırım işlemeye yönlendirdi.

Bu nedenle derginin yayımlanmasından sorumlu kişiler, soykırım işlemeye tahrik suçunu işlemiştir.

Bu kişiler arasında DEAŞ’ın Divan el-İlam el-Merkezi olarak adlandırılan Merkezî Medya Dairesinin bütün mensuplarının ve derginin yayımlanmasına yetki veren bütün DEAŞ liderlerinin bulunduğuna inanılmaktadır.

Chat
Sohbet Yükleniyor...

https://kutsalayet.de/dini-mekanlarin-yikimi-ve-yagmalanmasi/,

Bu sayfanın içeriğini kopyalayamazsınız