Bu yıl meydana gelen olaylar arasında, Mesleme b. Abdülmelik’in seferi de vardı. O, el-Cezîre civarında bulunan Bizans şehri Kayseriye’ye ulaştı ve burayı fethetti.
Yine bu yıl İbrahim b. Hişam da sefere çıktı ve Bizans’a ait kalelerden birini ele geçirdi.
Bu yıl Bukayr b. Mahan, içinde Ammâr el-‘Ubâdî’nin de bulunduğu bir grubu Horasan’a gönderdi. Ancak bir adam onları Esed b. Abdullah’a ihbar etti. Esed, Ammâr’ı yakaladı ve elleriyle ayaklarını kestirdi; arkadaşları ise kaçmayı başardı. Onlar Bukayr b. Mahan’ın yanına giderek durumu bildirdiler. Bunun üzerine Bukayr, Muhammed b. Ali’ye bir mektup yazdı. Muhammed b. Ali ona şu cevabı verdi: “Görevinin doğruluğunu ortaya çıkaran ve topluluğunu kurtaran Allah’a hamd olsun.”
Bu yıl Dâbık’ta bir yangın çıktı. Muhammed b. Ömer’in, Abdullah b. Nâfi‘den, onun da babasından naklettiğine göre, otlaklar yandı; hatta hayvanlar ve insanlar bile yanarak öldü.
Bu yıl Esed b. Abdullah, Huttal üzerine sefere çıktı.
Ali b. Muhammed’in rivayetine göre: Esed, Kuvâdiyân’a çekilip Ceyhun’u tekrar geçtiğinde Hakan onun üzerine yürüdü; böylece bu seferde iki taraf arasında savaş olmadı.
Ebû Ubeyde’ye göre ise: Aksine, onlar Esed’i yenilgiye uğrattılar ve onu utandırdılar; hatta çocuklar şu sözleri söyleyerek alay ettiler:
“Huttal’dan geldin,
Yüzün bozulmuş halde geldin.”
es-Sebal, Esed’e karşı savaşmış ve Hakan’ı yardıma çağırmıştı. Esed, Surh Dâre’de kışlayacakmış gibi davranmıştı. Sonra bir gece askerlerine hareket emri verdi ve sancağını çıkararak gizlice Surh Dâre’ye yöneldi. Askerler “Allahu ekber” diye bağırdı. Esed bunun sebebini sorunca, bunun onların eve dönüş işareti olduğu söylendi. Bunun üzerine münadi Urve’ye “Emir Gûrîn’e gidiyor diye ilan et” dedi. Böylece ilerledi. Hakan geldiğinde Esed çoktan Gûrîn’e doğru ilerlemiş ve tekrar Ceyhun’u geçmişti; dolayısıyla karşılaşma olmadı. Esed Belh’e geri döndü.
Şair, Esed’i öven bir şiirinde şöyle dedi:
“Her beşli birlikten iki bin asker topladım,
Zırhlı ve geniş cepheli birliklerden.
Müslümanlar Gûriyan’a ilerledi ve bir gün boyunca savaştılar,
Onlara karşı direndiler.
Müşriklerden biri öne çıkıp mızrağını yere dikti,
Atına yeşil bir işaret asmıştı.
Salm b. Ahvaz, Nasr b. Seyyâr ile birlikteydi.
Salm dedi ki: ‘Esed’in görüşünü biliyorum ama yine de bu adamı öldürmeye çalışacağım.’
Nasr ‘Nasıl istersen’ dedi.
Salm hücum etti ve adamı mızrak çekmesine fırsat vermeden öldürdü.
Sonra tekrar saldırdı ve başka birini daha öldürdü fakat yaralandı.
Nasr da saldırdı, iki kişiyi öldürdü ve yaralı döndü.
İkisi de yaptıklarının Esed’i memnun etmeyeceğini söylediler.
Bu sırada Esed’in elçisi geldi ve dedi ki:
‘Emir sizin bugünkü davranışınızı gördü ve sizi Müslümanlara faydasız buldu; Allah size lanet etsin.’
Onlar da ‘Amin, eğer bir daha böyle yaparsak’ dediler.”
O gün iki taraf birbirini durdurdu, ertesi gün tekrar savaştılar. Müşrikler kısa sürede yenildi. Müslümanlar onların ordugâhını ele geçirdi, bölgeyi fethetti ve esirler ile ganimetler aldı.
Bazılarına göre ise Esed 108 yılında Huttal’dan yenilgiyle döndü. Horasan halkı şöyle dedi:
“Huttal’dan geldin,
Yüzün bozulmuş halde geldin,
Kırılmış bir halde geri döndün.”
Huttal seferinde askerler şiddetli bir açlık çekti. Esed, bir kölesine iki koyun vererek “Bunları beş yüz dirhemden aşağı satma” dedi. Köle gidince Esed “Bunları ancak İbn eş-Şıhhir satın alır” dedi. İbn eş-Şıhhir akşam geldiğinde koyunları pazarda buldu ve beş yüz dirheme satın aldı. Birini kesti, diğerini kardeşine gönderdi. Köle durumu Esed’e anlatınca Esed ona bin dirhem verdi.
İbn eş-Şıhhir, Osman b. Abdullah b. eş-Şıhhir’dir; Mutarrif b. Abdullah b. eş-Şıhhir el-Haraşî’nin kardeşidir.
Hac ve görevliler
Bu yıl İbrahim b. Hişam, Medine, Mekke ve Tâif valisi olduğu sırada hacca başkanlık etti. Bu bilgi Ahmed b. Sâbit – onun ravisi – İshak b. Îsâ – Ebû Ma‘şer yoluyla aktarılmıştır. el-Vâkıdî de aynı şekilde rivayet etmiştir.
Bu yıl büyük şehirlerde ibadet, askerî işler ve yargıdan sorumlu görevliler önceki yıl ile aynıydı ve daha önce zikredilmişti.