Bu yılın olayları arasında el-Abbas b. el-Velid’in Bizans topraklarına yaptığı sefer de vardı. Allah onun eliyle Samastiyyah’ı fethetti.
Bu yılda yine Mervan b. el-Velid’in Bizanslılara karşı seferi vardı. Khanjarah’a kadar ulaştı.
Bu yılda Masleme b. Abdülmelik’in Bizans topraklarına yaptığı sefer de vardı. Malatya bölgesinde Masah, Hısn el-Hadid, Gazale ve Tarlamah kalelerini fethetti.
Bu yılda Kuteybe, Hamcird hükümdarını öldürdü ve Harizm hükümdarıyla yeniden barış yaptı.
Ali b. Muhammed dedi ki: Ebu’d-Dhayyal el-Muhallab b. İyas, el-Hasan b. Ruşeyd – Tufeyl b. Mirdas el-Ammi, Ali b. Mücahid – Hanbel b. Ebi Hureyde (Kuhistan merzbanı), Kuleyb b. Halef, Bahililer ve diğer rivayet sahiplerine göre – bazıları diğerlerinin zikretmediği şeyleri zikretmiştir, ben ise hepsini bir araya getirdim:
Harizm hükümdarı zayıftı ve küçük kardeşi Hurrazadh iktidarı ele geçirmişti. Eğer hükümdarla ilgilenen birinin bir cariyesi, bineği veya değerli eşyası olduğu haberi ona ulaşırsa, adam gönderip onu alırdı. Ya da birinin kızı, kız kardeşi veya güzel bir eşi olduğu haberi gelirse, zorla üzerine gider, istediğini alır, istemediğini bırakırdı. Hiç kimse ona karşı koyamazdı ve hükümdar da kimseyi koruyamazdı.
Hükümdara bu durum anlatıldığında, “Onunla baş edecek gücüm yok” derdi. Bununla birlikte Hurrazadh onu öfkelendirmişti. Bu durum uzun süre devam edince, hükümdar Kuteybe’ye mektup yazdı; onu ülkesine davet etti ve ülkeyi ona teslim etmek istedi. Harizm şehirlerinin anahtarlarını – üç altın anahtar – ona gönderdi ve kardeşini ve kendisine karşı çıkan herkesi teslim etmesini şart koştu; böylece onlar hakkında istediği gibi hükmedebilecekti. Bu hususta elçiler gönderdi; fakat yazdıklarından hiçbir merzbanını ve dihkanını haberdar etmedi.
Elçileri kışın sonlarına doğru, sefer mevsiminin başladığı sırada Kuteybe’ye ulaştı. Kuteybe zaten sefere hazırlanmıştı ve sanki Soğd tarafına gidiyormuş gibi göründü. Harizm hükümdarının elçileri iyi haberlerle geri döndü. Kuteybe Merv’de yerine Müslim’in azatlısı Sabit el-A‘ver’i bırakarak yola çıktı.
Harizm hükümdarı ileri gelenlerini, din adamlarını ve dihkanlarını topladı ve “Kuteybe Soğd’a gidiyor, size karşı sefer yapmayacak; gelin bu baharda rahat edelim” dedi. Onlar da içip eğlenmeye başladılar ve kendilerini güvende sandılar.
Sonra birden Kuteybe’nin nehrin karşı tarafında Hazarasp’ta konakladığını öğrendiler. Harizm hükümdarı, “Ne dersiniz?” diye sordu. Onlar, “Onunla savaşalım” dediler. Hükümdar ise, “Ben böyle düşünmüyorum; bizden daha güçlü olanlar ona karşı koyamadı. Bu yıl onu bir şey vererek geri çevirelim, sonra bakarız” dedi. Onlar da bu görüşü kabul ettiler.
Hükümdar nehrin diğer tarafındaki Fil şehrine gidip konakladı. Harizm şehirleri üç taneydi ve tek bir hendekle çevriliydi; Fil şehri bunların en sağlamıydı. Kuteybe ise Hazarasp’ta idi ve aralarında sadece Ceyhun nehri vardı.
Hükümdar Kuteybe ile on bin köle, altın ve çeşitli mallar karşılığında ve Kuteybe’nin Hamcird hükümdarına karşı kendisine yardım etmesi şartıyla barış yaptı. Kuteybe bunu kabul etti ve sözünü yerine getirdi. Hamcird hükümdarına kardeşi Abdurrahman’ı gönderdi; o da onunla savaşıp öldürdü ve ülkesini ele geçirdi. Dört bin esirle Kuteybe’nin yanına döndü. Kuteybe onları öldürdü.
Abdurrahman esirleri getirdiğinde, Kuteybe tahtını getirtip halkın önünde oturdu. Esirlerin öldürülmesini emretti: bin kişi önünde, bin kişi sağında, bin kişi solunda ve bin kişi arkasında öldürüldü.
Ali dedi ki: Kuteybe, Harizm hükümdarına kardeşini ve ona karşı çıkanları teslim etti; hükümdar onları öldürdü, mallarını aldı ve Kuteybe’ye gönderdi. Kuteybe Fil şehrine girdi, anlaşmaya bağlı olarak alınacakları aldı ve sonra Hazarasp’a döndü.
Ali dedi ki: Kuteybe’nin yakınları 93 yılında ona, “Halk yoruldu, bu yıl dinlensinler” dediler; çünkü Sicistan’dan gelmişlerdi. Fakat o bunu kabul etmedi.
Ali dedi ki: Harizm halkıyla barış yaptıktan sonra Soğd’a yöneldi.
Ebu Cafer dedi ki: Bu yıl Kuteybe, Harizm’den ayrıldıktan sonra Semerkand’a sefer yaptı ve orayı fethetti.