Mükatep Kölenin Aciz Olması

Kitabet (köle yazışması) zorunlu bir akittir ve mükatep kölenin aciz olmasından evvel efendinin bu akdi feshetme hakkı yoktur. el-Muvaffak der ki: Bildiğimiz kadarıyla bunda bir ihtilaf yoktur. Taksit halledilince, o vakit halledilen şeyi efendinin talep etme hakkı doğar. O vakit sabretmesi ve onu ertelemesi gerekir. İster onu eda etmeye muktedir olsun veya bundan aciz olsun, fark etmez. Şayet sabretmeyi tercih ederse, kölenin akdi feshetme hakkı olmaz.
el-Muvaffak der ki: Bildiğimiz kadarıyla bunda bir ihtilaf yoktur. İki taksit halletse ve ikisinden de aciz kalsa, bu durumda efendisi kitabeti feshetmeyi tercih etse ve onu tekrar köleliğe çevirse, hâkim ve devlet başkanına gerek kalmadan efendinin buna hakkı olur. Bu, Ebu Hanife ve İmam Şafii’nin kavlidir.
İbn Ebu Leyla ise: Onun bu acziyeti sadece hâkim huzurunda olur, demiştir. Buna benzer bir görüş İmam Malik’ten de nakledilmiştir. (Ama) bunun üzerinde icma edilmiş bir akit olduğu yönünde cevap verilmiştir. Dolayısıyla hâkime ihtiyaç duyulmaz, tıpkı köle ile evli olduğu hâlde köle azad eden bir kadının feshetmesi gibi kabul edilir.
İmam Ahmed’den aktarıldığına göre köle bir taksit ödemekten aciz kalırsa, bu durumda efendisinin bu kitabeti feshetme hakkı doğar. Bu da Ebu Hanife ve İmam Şafii’nin görüşüdür.