Mezhebimizin kuvvetli görüşüne göre –ne kadar aşağıya da inse– babanın oğluna ve oğlunun oğluna şahitlikte bulunması makbul değildir. İster bu oğullar, oğlun oğulları veya kızın oğulları olsunlar, fark etmez. Oğlun –ne kadar yukarı da çıksalar– babaya, dedeye ve baba veya anne tarafından olan ninesine yapacağı şahitlik de kabul olmaz. İster bunda babalar, anneler, onların babaları ve anneleri olsunlar, fark etmez. Bunu, İmam Malik, İmam Şafii, İshak ve rey ashabı söylemiştir. Çünkü ikisi arasında te’biz (kısımlaştırma, bölüştürme) vardır, sanki kendisine şahitlik yapmış gibi kabul edilir. Nitekim oğluna şahitlik etmesinde töhmet altında olması, düşmanına karşı şahitlik yapmadaki düşmanın töhmeti gibi değerlendirilir.
İmam Ahmed’den gelen ikinci görüşe göre, hakkında töhmetin bulunmadığı nikah, talak, kısas ve ihtiyacı olmadığı mal gibi konularda her birisinin sahibi hakkındaki şahitliği makbul olur. Çünkü onlardan her biri, bunlardan diğeri için sabit olan hususlarda fayda elde etmemektedir; dolayısıyla da onun hakkında töhmet yok hükmündedir.
Hz. Ömer’den rivayet edildiğine göre onlardan her birisinin diğerine yapacağı şahitlik makbuldür. Nitekim Ömer b. Abdulaziz, Ebu Sevr, el-Müzeni, Davud (ez-Zahiri), İshak ve İbn Munzir de bunu söylemiştir. Çünkü ayet-i kerimenin genel manası bunu ifade etmektedir; zira o da adaletli bir kimse sayılmaktadır.
İkisinden birisinin sahibine yapacağı şahitlik kabul edilir. Bunu, İmam Ahmed ifade etmiştir. Bu, ilim ehlinin genelinin görüşünü oluşturmaktadır. Zira töhmet altına almış olur, ama kendisi töhmet altına alınmış sayılmaz. Bu durumda ona şahitlik yapması doğruluk noktasında en beliğ olanı kabul edilir, sanki kendi nefsini ikrar etmesi gibidir.
Efendinin kölesine yaptığı şahitlik makbul değildir. Çünkü kölenin malı efendisine aittir, o vakit şahitlik yapması, kendisi için şahitlik yapması demek olur. el-Muvaffak der ki: Bunda bir ihtilafın olduğunu bilmiyoruz. Kölenin de efendisine şahitlik yapması makbul değildir. Zira o, efendisinin malında geniş imkanlara sahiptir, ondan istifade eder, harcamalarda bulunur, efendisinin zorunlu olarak nafakasına bağlıdır. Hırsızlık yapması durumunda eli kesilmez; dolayısıyla efendisi için yapacağı şahitlik de makbul olmaz, tıpkı babaya oğlun şahitlik etmesine benzer.