O vakit kura ile taksimatın çıkarılması zorunlu olur; çünkü hâkim’in taksim eden bu kurası, onun hüküm vermesi gibi kabul edilir ve haliyle de bu yönde taksimat yapmak gerekli olur, tıpkı hâkim’in verdiği hükmün gerekliliği gibi kabul edilir. Rızaya dayalı taksimatta ise iki görüş vardır:
Bu da aynı şekilde gerekli olur.
Gerekli olmaz. Çünkü bu, bir alışveriştir; sadece karşılıklı rıza ile bağlayıcı olur, kura’nın bir fonksiyonu yoktur. Zira buradaki kura sadece satıcı ile müşteriyi tanımak içindir. Ama iki taraf da –kura olmadan– iki paydan birisini karşılıklı olarak birbirlerinden razı olmak suretiyle alacak olurlarsa, bu caiz olur. Zira buna her ikisinin de hakkı vardır ve bundan soyutlanamazlar. Aynı şekilde taraflardan birisi sahibini muhayyer bıraksa ve o da seçimini yapsa, burada da –alışverişteki zorunluluk gibi– karşılıklı rıza ve ayrılmaları zorunluluk oluşturur.
İki ortağın bizzat kendilerinin taksimat yapılması için başvurmaları da caizdir. Bu durumda hâkim’e gelirler, aralarındaki payı taksimat yapmasını isterler. Hâkim aralarında paylarını taksim ederken, bunda şart olan adalete ve hesap bilgisine sahip olması ve bunun yanında taksimatı da icra edebilmesi gerekmektedir ki, o vakit her hak sahibi hakkını almış olsun. Bu, İmam Şafii’nin kavlidir. Ancak o, hâkim’in hür olmasını da şart koşar ve aralarında pay taksimatı yaparken hâkim’in taksimat sıfatının, adalet ve bilgi sahibi olmasını da öne sürmüştür. Bu özellik kura ile taksim yapmanın gerekliliği noktasında hâkim’in taksim yapması gibi değerlendirilir. Aksi takdirde aralarındaki taksim yalnız karşılıklı razı olmalarıyla bağlayıcı olur ve o vakit de taksimatın gerekliliğine müracaat edilen hususlarda onun mevcut olması, sanki olmaması gibi kabul edilir.
İki ortak, kendi başlarına pay taksimatı yapıp kura çekseler, kura’dan sonra karşılıklı olarak razı olmadıkları sürece taksimat zorunluluk oluşturmaz. Çünkü bu durumda hâkim de yoktur ve onun yerine geçen kimse de mevcut değildir.