Cariyenin izni olmadan efendisi onu evlendirecek olursa, bu evliliği geçerlidir, ister cariye küçük olsun büyük olsun, fark etmez. el-Muvaffak der ki: Bunda bir ihtilafın olduğunu bilmiyoruz. Zira cariyeye ait menfaat ve faydaları efendiye aittir, nikah ise bu cariyenin menfaatleri üzere gerçekleşen bir akit sayılmaktadır.
Efendinin, aklı başında ve buluğ çağına girmiş olan kölesini evlenmeye zorlayamaz. Bunu, iki görüşünden birisine göre İmam Şafii söylemiştir. Çünkü o, bir mükelleftir ve boşamaya da malik durumdadır. Öyleyse -sanki hürmüş gibi- evlenmeye zorlanamaz. Bir de evlilik, onun bir hakkıdır, faydası da kendisine aittir. Bu yönüyle hüre benzer.
İmam Malik ve Ebu Hanife ise: Efendinin, kölesini evlendirmeye zorlama hakkı vardır. Çünkü Yüce Allah şöyle buyurur: “Aranızdaki bekarları, kölelerinizden ve cariyelerinizden elverişli olanları evlendirin.” (Nisa Suresi 32) Dolayısıyla efendi kendi eli altında bulunan kölesine malik durumdadır, o zaman cariyeyi zorladığı gibi, onu da evliliğe zorlamaya hak sahibidir.
Şöyle cevap verilmiştir: Onu evlendirmesi emri, onu istemesi haline hastır ve buna dair delil ise onun (ayette geçen) yetimlere atfedilmiş olmasıdır. Cariye’ye gelirsek -kölenin tersine- efendisi onun fayda ve menfaatlerinden bir bölümüne maliktir.
Buluğa ermemiş olan küçük köleye gelince, ilim ehlinin çoğunluğunun görüşüne göre efendisi onu evlendirebilir. Çünkü o, küçük oğlunu evlendirmeye malik olduğuna göre, kendisine ait mülkündeki kölesi ve ona ait olan velayeti elbetteki daha öncelikli sayılır. Deli olan köledeki hüküm de bu yöndedir.