Meyveden malum bir bölümü yahut on vb. gibi belli dirhemleri şart koşacak olursa –ihtilafsız olarak– bu caiz olmaz. Çünkü belki de bu dirhemler söz konusu nemadaki seviyeye gelemeyeceğinden bu durumda mal sahibi zarar görebilir. Eğer karşısındakine söz konusu bölümden münferit birtakım dirhemleri şart koşacak olursa, bu sebeple de caiz olmaz.
Eğer meyve senesini, içerisinde sulama işinin icra edildiği sene haricinde şart koşar, ağaçtaki meyveyi, sulama işinin icra edildiği ağaç dışında şart koşar yahut işi, sulamanın icra edildiği ağaçtan başkası hakkında şart koşar veyahut da işi, başka bir sene içinde şart koşarsa, bu durumda akit fasit olur. İster bunların hepsini, bir kısmını veyahut işin toplamını yahut bir kısmını kendi hakkı olarak saymış olsun, fark etmez. Çünkü bu, müsakat konusuna ters düşmektedir. Çünkü müsakat’ın konusu, o işin muayyen ağaçlar noktasında, meyvesinin belirli bölümü hakkında ve işe hak sahibi olduğu o zaman dilimi içinde meydana gelmesiyle icra edilmektedir.
Bir kimseyi ağaçları sulaması yahut ekmesi için tutsa, işçi de başkasını arazi yahut ağaçların bakımı için çalıştırsa bu caiz olmaz. Bunu, Ebu Yusuf ve Ebu Sevr söylemiştir. Çünkü o kişi, o maldan başkasında, nemadan sayılan bir bölümüyle işçi sayılmış olacağından, başkasının işinde işçilik muamelesi caiz olmaz, tıpkı mudarip gibi kabul edilir. İmam Malik ise güvenilir bir adamı getirmesi durumunda bunun caiz olacağına hükmetmiştir.
Genellikle ağaçların meyvelerinin toplandığı söz konusu süreye değin küçük ağaçların bakımı için sulama anlaşması yapılsa ve o kimseye de malum meyveden bir bölümü verilecek olsa, bu sahih olur. Çünkü bu, işçinin amelini çoğaltmadığı gibi, payını da azaltmış olmaz, bu akdin sıhhatine de engel teşkil etmez. Şayet ona meyvenin yarısını ve (kalan) aslın da yarısını şart koşarsa, bu sahih olmaz; zira müsakat’ın konusu, her iki tarafın da nema/artış ve fayda konusunda ortak olmalarıdır. Dolayısıyla asıl hakkında ortak olmayı şart koşacak olurlarsa bu caiz olmaz. Bu, mudarebe ortaklığında her iki tarafın da sermayeye ortak olmalarını şart koşmalarına benzer. Buna göre ona ecr-i misil gerekir.
Şayet bir ağacın dikilmesi, neticeden emeği ile meyvelerin toplanmasına değin müsakat anlaşması yapacak olur ve malum meyveden bir bölümü ona vereceği belirtilmiş olursa bu sahih olur. Bundaki hüküm, küçük ağaçlar üzere icra edilen müsakat’ın hükmü gibidir.
Arazi ile ağaçların her ikisine ait olması için diğerine arazisini bırakacak olursa, bu muamele –bir görüşe göre– fasit sayılır. Bunu, İmam Malik, İmam Şafii, Ebu Yusuf ve Muhammed söylemiştir.
el-Muvaffak ise şöyle der: Bunda muhalif olanı bilmiyoruz. Çünkü aslı hakkında her ikisi de buna sahip olmayı şart koştuklarından dolayı bu fasit oldu. Tıpkı (ağacın) aslı ile meyvesi ikisine ait olsun diye, hurma ağacını ona vermesine benzer. Veya arazi ile ekin ikisine ait olsun diye müzaraa konusunda şart koşmaya benzer.