Bir satış içinde iki satış

Ebu Hureyre’nin rivayet ettiğine göre, o şöyle demiştir: “Allah’ın Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) bir satış içinde iki satış yapmaktan men etmiştir.” Bu da kendisiyle akdin gerçekleştiği semenin tasarruf edilmesi şartıyla satılmasıdır. Karşılıklı tasarruf ise satış akdidir ve bu şekilde bir satış içerisinde iki satış olmuş olmaktadır. İmam Ahmed der ki: Bunun manası budur. Dolayısıyla bu anlama gelen her şey de böyle değerlendirilir. Mesela “Sana bu evimi, diğer evimi satmamla beraber bu şekilde sattım gitti veya senin evini bana satman üzere, kiralamam yahut kiralaman üzere sattım.” vb. demek gibi. İşte tüm bunlar, sahih olmaz. Bu, Ebu Hanife, İmam Şafii ve ilim adamlarının cumhurunun görüşüdür. “Bir satış içinde iki satış” ifadesinin yorumu hakkında farklı bir görüş de gelmiştir ki o da: “Bu malı sana on dirheme peşin yahut on beş dirhem olarak vadeli olarak sattım.” demek gibi. Nitekim İmam Malik, Sevri ve İshak bu anlamda yorumlamıştır. Bu da aynı şekilde batıldır. Bu, cumhurun görüşünü oluşturmaktadır. Zira bir satışın yapılmasına dair kesinlik oluşturmuş olmadığından sanki: “Sana bunu veya şunu sattım.” demiş gibidir. Çünkü semen meçhul olduğundan dolayı akit de sahih olmaz, tıpkı fiyatı meçhul bir alışveriş yapmak gibi değerlendirilir. Bunun yanında iki ivazdan birisi belli değildir, malum da olmadığı için sanki: “İki tane kölemden birisini sana satıyorum.” demek gibi kabul edilir ki, bu da sahih değildir.