Kendilerinden cizye kabul edilenler iki sınıftır: Kitap ehli ve kitap ehli şüphesi olan kimseler.
Kitap ehli; Yahudiler, Hıristiyanlar ve onların dinine mensup olanlardır. Bunların dışındaki kâfirler “Kitap yalnız bizden önceki iki topluluğa indirildi, biz ise onların okumasından gerçekten habersizdik, demeyesiniz diye…” (En’âm Suresi: 156) ayeti gereği kitap ehli sayılmazlar.
Kitap ehli şüphesi bulunan kimseler ise Mecusilerdir. Rivayete göre onların da bir kitabı olmuş, sonradan kaldırılmış ve bu şekilde kitap ehli şüphesi doğmuştur. Müslüman olmadıkları takdirde, ya öldürülmeleri ya da kendilerinden cizye alınması gerektiği görüşü benimsenmiştir. Ancak kadınlarıyla evlenilmesine ve kestikleri etlerin yenilmesine dair bir delil bulunmamaktadır.
Kitap ehli ve Mecusilerden cizye almak icma ile sabittir. el-Muvaffak, bu konuda bir ihtilaf olmadığını belirtmiştir. Ashâb-ı kirâm bu noktada icma etmiş, Raşid halifeler ve onları takip edenler de bugüne dek bu uygulamayı sürdürmüş, kimse buna karşı çıkmamıştır. Onların Acem ya da Arap olmaları arasında bir fark yoktur. Bu görüş, İmam Mâlik, Evzâî, İmam Şâfiî ve Ebû Sevr’e aittir.
Ebû Yûsuf, Araplardan cizye alınmayacağını, çünkü Hz. Peygamber’in soyundan geldikleri için muaf tutulmaları gerektiğini söylemiştir. Ancak bu görüş, delillerin genel anlamına aykırı bulunmuştur. Çünkü Bureyde hadisinde, Peygamber’in bir müfrezeyi savaşa gönderdiği zaman, düşmanlardan cizye almalarını emrettiği, Acem ve Arap ayrımı yapmadığı bildirilmiştir. Hatta Peygamber’in en çok savaştığı topluluk Araplar olmuştur.
el-Muvaffak, Arap olan Yahudi ve Hıristiyanların sahabe döneminde İslam beldelerinde yaşadığını ve cizye ödemeden orada bulunmalarının mümkün olmadığını belirterek, onlardan da cizye alındığının kesin olduğunu ifade etmiştir.
Sürekli zimmet akdi iki şartla caiz olur:
Her sene cizye vermeleri,
İslam hükümlerine bağlı kalmaları.
Bu da, kendileri hakkında hüküm verilen hakkı eda etmeleri veya haramı terk etmeyi kabul etmeleri demektir. Aksi takdirde can ve malları helâl olur. Yahudi, Hristiyan ve Mecusi dışındaki diğerlerinden cizye kabul edilmez; sadece Müslüman olmaları istenir, olmazlarsa öldürülürler.