Fıtır sadakasında vacip olan miktar, herkesin bir sâ‘ olarak (buğday, arpa, hurma, kuru üzüm cinslerinden) çıkartıp vermesidir. Söz konusu olan bu miktardan az olması hâlinde bu sadaka yeterli gelmez. Bunu İmam Mâlik, İmam Şâfiî ve İshak söylemiştir. Çünkü bu noktada geçen İbn Ömer ve Ebû Saîd hadisleri bunu göstermektedir.
Bazı sahabelerden ve diğer ilim ehlinden rivayet edildiğine göre; özellikle buğdaydan yarım sâ‘ olarak verilmesi de yeterlidir. Bu ise Rey ashabının görüşüdür. Ebû Hanîfe’den de kuru üzüm hakkında iki görüş gelmiştir. Birisine göre bundan da bir sâ‘ verilir; diğer görüşüne göre ise yarım sâ‘ verilir. Onlar, Sâlebe b. Ebû Suğayr’ın, onun da babasından naklettiği hadisi delil göstermişlerdir. Bu hususta Allah’ın Elçisi (sallallahu aleyhi ve sellem):
“Her iki kişiye buğdaydan bir sâ‘ veya iki kişi için bir sâ‘ buğday verilir…” buyurmuştur.
Şöyle cevap verilmiştir: Onların ileri sürdükleri bu hadisin Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) tarafından sabit olmadığını İbn Münzir ifade etmiştir. Sâlebe hadisini ise Ebû İshak el-Cevzcânî rivayet etmiştir:
Bize Süleyman b. Harb ve Hammad b. Zeyd’in tahdîs ettiğine göre, onun da Numan’dan, onun Zührî’den, onun Sâlebe’den ve onun da babasından yaptığı rivayete göre o şöyle demiştir:
Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuşlardır:
“Küçük, büyük herkes için buğdaydan bir sâ‘ ya da şöyle dedi: bir sâ‘ olmak üzere buğdaydan fıtır sadakası veriniz.”
el-Muvaffak şöyle der: Bu hadis bizim lehimize bir hüccet olup hadisin isnadı da hasendir. Cevzcânî şöyle demiştir:
“Yarım sâ‘ ile ilgili Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den zikredilen bu rivayet sabit değildir.”
Zikri geçen Ebû Saîd el-Hudrî hadisinde şöyle buyrulmuştur:
Muaviye halifeliğe geldiği ve Şam’dan da buğday bol olarak gelince, “Buğdaydan bir müdd, (diğer hububattan) iki müdde denk olur zannediyorum” dedi.
Buhârî ve Müslim ittifak etmiştir. Müslim şunu ilave etmiştir:
“Bunun üzerine halk bunu esas aldı. Ebû Saîd dedi ki: Ben yaşadığım sürece hep onu eskisi gibi vermeye devam edeceğim.”
İbn Ömer hadisi ise şöyledir:
“İnsanlar yarım sâ‘ buğdayı (o şeylerden bir sâ‘a) denk tuttular.”
İmam Ahmed’in fıtır sadakasındaki tercihi ise hurmanın verilmesi yönündedir. Nitekim Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabına uymak noktasında bunu İmam Mâlik de söylemiştir. Buhârî şunu rivayet etmiştir:
“İbn Ömer kuru hurma verirdi. Bir sene (beliren hurma kıtlığından dolayı) Medineliler kuru hurma bulamadılar da arpa verdiler.”
Çünkü hurmanın bir tür azık ve tatlılığı bulunduğundan, bu noktadaki kullanımı daha uygun ve daha az bir külfet gerektirmektedir. Onun için de daha evlâdır.
İmam Şâfiî ise buğdayı tercih etmiştir. Bu noktada onun bazı arkadaşları şöyle demiştir:
Muhtemeldir ki onun buğdayı söylemesinin gerekçesi, buğdayın vakti ve mekânı açısından daha zengin olduğu olsa gerek. Çünkü bunda müstehap olan, buğdayın en güzel ve en kaliteli tarafından çıkartılıp verilmesidir.