İlim ehlinin çoğunluğuna göre, ticaret mallarının kıymetinden dolayı zekât vermek vaciptir. İbn Münzir der ki: Kendisiyle ticaret yapma kasdı olan ticaret mallarında -üzerinden bir senenin geçmesi hâlinde- zekâtın vacip olduğu hususunda ilim adamları icma etmişlerdir.⁴⁶ Bunu fakihlerin çoğunluğu ile Sevrî, Evzâî, İmam Şâfiî, Ebû Ubeyd, İshak ve Rey ashabı söylemiştir. Çünkü Semure b. Cündüb’den nakledilen hadise göre, o şöyle demiştir:
**“Şüphesiz Hz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem), satış için hazırladığımız eşyadan zekât vermemizi emrederdi.”**⁴⁷
Ebû Zer’den rivayete göre Allah’ın Resûlü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
**“Deveden dolayı sadakasını vermek gerekir, koyundan dolayı sadakasını vermek gerekir, sığırdan dolayı sadakasını vermek gerekir ve el-bezz’den (silahların konduğu bezden, giysiden) dolayı sadakasını vermek gerekir.”**⁴⁸
Hadiste geçen “el-bezz” ifadesini “ze” harfi ile söylemiştir. Bu da o bezin (elbisenin vb.) kendisi hakkında değil, şüphesiz onun kıymet ve değeri hakkında mevzu vacip olduğunu gösterir. Nitekim Ebû Amr b. Hammas’tan, onun da babasından yaptığı rivayete göre, o şöyle der:
“Bir defasında Hz. Ömer ile karşılaştım, bana: ‘Ey Hammas! Malının zekâtını ver,’ dedi. Ben: ‘Malım sadece ok kuburu ile azıktan ibarettir,’ dedim. Bunun üzerine: ‘Bunlara bir kıymet biç ve sonra zekâtlarını ver,’ dedi.”
İmam Ahmed ve Ebû Ubeyd⁴⁹ rivayet etmiştir.
Bu kıssaya benzer meşhur kıssalar da vardır ve bunlara karşı çıkan olmadığı için⁵⁰ bu bir icma hâlini almış oldu.
İmam Mâlik ve Dâvûd (ez-Zâhirî)’den nakledildiğine göre, bunlarda zekât yoktur. Çünkü Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
**“At ve kölenin zekâtından sizi affettim.”**⁵¹
el-Muvaffak şöyle demiştir: Onların bu haberinden murad edilen, zikrettiğimiz delile göre aynından söz konusu olan zekâttır; yoksa kıymeti sebebiyle olan zekât değildir. Bir de onların haberi “umum”, bizimki ise “has” şeklinde gelmiştir; dolayısıyla öne alınması da vacip olur.