Kişi —deveyi deveyle, sığırı sığırla, koyunu koyunla, altını altınla, gümüşü de gümüşle olmak üzere— cinsiyle içinde sene şartının muteber olduğu şeyden zekâta ulaşan nisabı satacak olur da sene henüz bitmeyecek olursa, bu durumda ikinci seneyi birinci seneye bina edip ekler. Bunu, İmam Mâlik söylemiştir. Çünkü bu, sene içerisinde nemâsına katılmış olan bir nisap sayılır. O zaman —ticaret malları gibi— cinsinden olmak üzere bedel senesini, diğer senesi üzerinde bina eder.
İmam Şâfiî ise şöyle der: Hiçbir durumda nisap senesinin diğer bir seneye katılması doğru değildir. Çünkü Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem):
“Üzerinden bir sene geçmedikçe o malda zekât yoktur.” buyurmuştur.
Ebû Hanîfe ise bu konuda İmam Ahmed’e, ürünler konusunda İmam Mâlik’e ve bu iki konunun dışında da İmam Şâfiî’ye katılmıştır. Çünkü zekât, “paha ve değer” olduğu için özellikle semenler konusunda vacip kılınmıştır. Bu da, ondan başkasına hilafla şâmil olacağı anlamına gelir.
“Hadîs-i şerîfin nemâ (artış), kâr ve ticaret mallarına mahsus olduğu, bu nedenle de tartışma konusunda geçen ifadeleri buna kıyas ederiz…” şeklinde cevap verilmiştir.
Nisap ne zaman ki cinsinden başkasıyla değiştirilecek olursa, o zaman zekâtın sene şartı kopukluğa uğramış olur ve sene yeniden başlar; ancak altını gümüşle ya da ticaret mallarıyla (değiştirmek) bunun dışındadır. Çünkü altın da gümüş de tek bir mal gibidir. Öyle ki altın ve gümüş, cinayetler ve telef edilen mallardaki diyet ve tazmin etme araçları olduğundan, zekât konusunda birbirlerine katılabilirler. Ticaret mallarının senesi ise ürünlerin senesine bina edilir. Çünkü zekât, ticaret mallarının kıymet ve değerinde farzdır, yoksa bizzat kendisi hakkında durum böyle değildir. Değeri ise semen ve pahası olduğundan, bu anlamda aynı cins sayılmış oluyorlar.