O, gayb konusunda cimri değildir.
Okunuşu ve Kelime Anlamı
Ve (ve) ma (değildir) huve (o) ala’l-ğaybi (gayb konusunda) bi-danin (cimri)
Mukatil Tefsiri
Bir kıraate göre ayet “bi-zanîn” şeklindedir ve anlamı: “Muhammed Kur’an konusunda itham edilen biri değildir.” demektir. Diğer kıraate göre ise “bi-danîn” şeklindedir ve anlamı: “O, kendisine vahyedilenleri gizleyen veya cimrilik eden biri değildir.” demektir.
Taberi Tefsiri
Bu ayetin kıraatinde ihtilaf edilmiştir. Medine ve Kûfe kurralarının çoğu bunu “dâd” harfiyle “cimri değildir” anlamında okumuştur. Buna göre mana şudur: Muhammed, Allah’ın kendisine öğrettiği ve kitabından kendisine indirdiği şeyleri insanlara öğretme konusunda cimri değildir. Mekkelilerden, Basralılardan ve Kûfelilerden bazıları ise bunu “zâ” harfiyle “zanîn” şeklinde okumuştur; bu okuyuşa göre anlam, onun Allah’tan haber verdiği konularda itham edilen, suçlanan biri olmadığıdır. Zirr’den rivayet edildiğine göre o “zanîn” kıraatini “itham edilen” diye açıklamış, sizin kıraatınızda ise “danîn” olduğunu, “danîn”in cimri, gaybın ise Kur’an olduğunu söylemiştir. İbrâhim, “O gayb konusunda cimri değildir” ifadesini “cimri değildir” diye açıklamıştır. Mücâhid: “Bildiklerini size vermekte cimrilik etmez” demiştir. Katâde şöyle demiştir: “Bu Kur’an gaybdır. Allah onu Muhammed’e verdi; o da onu ortaya koydu, öğretti ve ona çağırdı. Allah’a yemin olsun ki Resûlullah onu kıskanıp saklamadı.” İbn Zeyd de şöyle demiştir: “Gayb Kur’an’dır. Muhammed onu insanlardan hiçbirine karşı esirgemedi; onu eda etti ve tebliğ etti. Allah, ruhu’l-emîn Cebrâil’i onunla Resûlullah’a gönderdi; Cebrâil Allah’ın kendisine emanet ettiğini Muhammed’e ulaştırdı, Muhammed de Allah’ın ve Cebrâil’in kendisine emanet ettiğini kullara ulaştırdı. Onlardan hiçbiri cimrilik etmedi, gizlemedi ve uydurmadı.” Âmir de “O gayb konusunda cimri değildir” ifadesinin Peygamber hakkında olduğunu söylemiştir.
“Zâ” harfiyle okuyanlara göre ise anlam, onun gayb hakkında itham edilen biri olmadığıdır. İbn Abbas bunu “zanîn” şeklinde okumuş ve “itham edilmiş değildir” demiştir. Saîd b. Cübeyr de bunu “zanîn” şeklinde okumuş, kendisine “zanîn nedir?” diye sorulunca “itham edilen değildir” cevabını vermiştir. İbn Abbas’tan gelen başka bir rivayette de: “Getirdiği şey konusunda itham edilmiş değildir; kendisine verilen şey hakkında zan altında değildir” denilmiştir. İbrâhim de “zanîn” kıraatini “itham edilen” diye açıklamıştır. Dahhâk da: “Allah’ın indirdiği şey konusunda itham edilmiş değildir” demiştir. Bazı Arap dili bilginleri bunun anlamını “gayb konusunda zayıf değildir; onu taşımaya gücü yeter” şeklinde açıklamış ve bunu Arapların zayıf kimse için kullandığı “zanûn” kelimesine bağlamıştır. Taberî’ye göre doğruya daha yakın kıraat, Müslümanların mushaf yazılarında ittifak edilen şekildir; bu da “dâd” harfiyle “danîn”dir. Bu sebeple doğruya daha yakın tefsir, “Muhammed Allah’ın kendisine öğrettiği vahiy ve indirdiği Kur’an konusunda size öğretmekten cimri değildir; aksine sizin ona iman etmenize ve onu öğrenmenize isteklidir” anlamıdır.
Hz.Ateist Tefsiri
Henüz eklenmedi…