O, gayb hakkında cimri değildir.
Diyanet Vakfı
O, gaybın bilgilerini (sizden) esirgemez.
Kurtubi Tefsiri
O, gaybdan yana cimrilik etmez.
“O, gaybdan yana cimrilik etmez.” âyetindeki “cimrilik etmez” anlamındaki lâfız; İbn Kesîr, Ebû Amr ve el-Kisai tarafından şeklinde “zı” ile okunmuştur. Bunun mastarı olan: İtham altında bulunmak” anlamına gelir. Şair şöyle demektedir:
“Ama Allah’ın Kitabına yemin olsun ki, ben bana buğzedildiğinden dolayı
Terkedilmedim, fakat o itham eden ithamadır.”
Ebû Ubeyd de bu okuyuşu tercih etmiştir. Çünkü Mekkeliler onun bu hususta cimrilik ettiğini söylememişlerdir, onu yalanlamışlardır. Diğer taraftan Araplar çoğunlukla: o böyle değildir” derler. Buna karşılık -aynı anlamda-: demezler. Onlar ancak: ‘Sen bu hususta itham altında değilsin” derler.
Diğerleri ise “dar harfi ile: diye okumuşlardır ki; “sen cimri değilsin” demektir. Bu da: SeY hakkında cimrilik ettim, ederim” fiilinden gelmekte olup. bu şekilde cimrilik edene de denilir. İbn Ebi Necih, Mücahid’den şöyle dediğini rivâyet etmektedir: Yani o bildikleri hususunda size karşı cimrilik etmez. Aksine herkese Allah’ın kelamını ve hükümlerini Öğretir. Şair de şöyle demiştir:
“Gizli saklı sözleri cömertçe açıklarım, fakat ben;
Sana ait sırları soranlara (açıklamak hususunda) çok cimriyim.”
“Gayb” Kur’ân-ı Kerîm ve semanın haberidir.
Bu anlamlar, Muhammed (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın niteliğidir. Cebrâîl (aleyhisselâm)’ın niteliği olduğu da söylenmiştir.
“Zı” harfi ile okuyuşun “zayıf” anlamında olduğu da söylenmiştir. Bu anlamı el-Ferrâ’ ve el-Müberred nakletmiştir. Zayıf adam” ve; Suyu cılız (az) kuyu” denilir. Şair el-A’şâ da şöyle demiştir:
“Bol sulu ve yağmurlu yerden uzak,
Suyu az olan bir kuyu
Yükseldiğinde gemileri ve yüzücüleri
Ortaya çıkartan, tatlı su gibi olamaz.”
Alanın ödeyebilecek mi, ödeyemiyecek mi bilemediği burç”a da denir. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın bu kabilden alacağı bulunan kimse hakkındaki hadisinde de bu manada kullanılmıştır. Bu şekilde alacağı olan için Ali (radıyallahü anh) “Eğer samimi birisi ise; o alacağını tahsil ettiğinde geçmiş yıllar için de zekatını öder.”
Bu lâfız aynı zamanda kötü huylu adam anlamına da gelir. O halde bu müşterek (birden çok mana hakkında kullanılan ortak) bir lafızdır.