“İçimizden bir beşer mi bize yol gösterecek? Bu durumda biz açıkça sapıklık ve çılgınlık içindeyiz” dediler.
Diyanet Vakfı
«Aramızdan bir beşere mi uyacağız? O takdirde biz apaçık bir sapıklık ve çılgınlık etmiş oluruz» dediler.
Kurtubi Tefsiri
“Bizden bir tek İnsana mı, ona mı uyacağız? O takdirde hiç şüphesiz biz bir sapıklık ve çılgınlık İçinde oluruz” dediler.
“Bizden bir tek İnsana mı, ona mı uyacağız” ve topluluğu terk mi edeceğiz?
Ebû’l-Eşheb, İbn es-Semeyka ve Ebû’s-Semmal el-Adevî:
“Bir tek insana mı?” anlamındaki buyrukları: ile şeklinde mühteda olarak ref ile okumuşlardır. Haberi ise:
“Ona uyacağız” âyetidir. Diğerleri ise: “Biz bizden tek bir insana mı uyacağız ve onun arkasından gideceğiz.” anlamında nasb ile okumuşlardır. Yine Ebû’s-Semmal: “Bir insan mı” şeklinde ref ile; ” Bizden birisine” anlamında nasb ile okumuştur.
“Bir insan mı” anlamındaki âyetin ref ile okunması “Mı verildi” anlamındaki fiilin delalet ettiği bir fiil takdiri ile okunmuştur. Sanki: ” Bizden bir insana mı peygamberlik veriliyor?” denilmiş gibidir. Buna karşılık “bir tek .a” anlamındaki âyetin nasb ile okunması, “bizden” anlamındaki zamirden hal olması dolayısı ile mümkündür. Onu nasb eden de zarftır. İfade de “Bizden olan tek bir beşere mi peygamberlik veriliyor?” takdirindedir. Bununla birlikte “ona (mı) uyacağız” lâfzındaki zamirden hal olması da mümkündür. O tek başına ve kimse tarafından yardım görmeyen bir kimse olduğu halde mi… demek olur.
“O takdirde hiç şüphesiz biz bir sapıklık” haktan uzaklaşmıştık
“ve çılgınlık” delilik
“İçinde oluruz dediler.” Bu tabir Arapların: “Aşırı derecede keyifli olduğundan âdeta deli gibi davranan dişi deve’ tabirlerinden alınmıştır. Bu açıklamayı İbn Abbâs yapmıştır. Şair de dişi devesinden şöylece söz etmektedir:
“Yolcu onu yürüsün diye sarstığında yorucu yürüyüşten ötürü
onda bir hızlı yürüyüşün ve bir temponun olduğunu görünce,
Onun isteyerek koşusundan âdeta bir deli olduğunu sanırsın.”
Burada beyitin bazı lâfızları ile ilgili iki buçuk satırlık lugat açıklamaları ayrıca gerk görülmediğinden tercüme edilmemiştir.
Yine İbn Abbâs şöyle demiştir: Buradaki:
“Çılgınlık”dan kasıt, azaptır. el-Ferrâ” da böyle demiştir. Mücahid haktan uzaklaşış diye açıklarken, es-Süddî: Bir yanış içinde (izlemektir) diye açıklamıştır. Şair de şöyle demiştir:
“Bugün ayıktın mı yoksa Hirr’e özlem mi duydun,
Sevgiden ötürü alevli ve yanan bir delilik de olur,”
Ebû Ubeyde dedi ki: Bu lâfız ateşin alevi demek olan: çoğuludur. Deli deve ise, sertliğinden âdeta alevlenir gibi olduğundan şu tarafa, bu tarafa rastgele gider. Ayet: Şüphesiz o vakit Biz karşı karşıya kalacağımız şeydi. Burada beyitin bazı lâfızları ile ilgili iki buçuk ssnrlık hıgat açıklamaları ayrıca gerek görülmediğinden tercüme edilmemiştir.
Serden ötürü bedbahtlık ve sıkıntı İçerisindeyiz, demektir,