Ve O, zengin eden ve mal veren olandır.
Diyanet Vakfı
Zengin eden de yoksul kılan da Odur.
Kurtubi Tefsiri
Muhakkak ki, zengin kılanın da O, fakir kılanın da O olduğunu;
“Muhakkak ki zengin kılanın da, fakir kılanın da O olduğunu” âyeti hakkında İbn Zeyd şöyle demektedir: Dilediğini zengin kılmış, dilediğini de fakir kılmıştır. Sonra da yüce Allah’ın:
“Rızkı kutlarından dilediğine genişletip yayar, dilediği kimseninkini de daraltır” (Sebe, 34/39) âyeti ile
“Allah daraltır, genişletir.” (el-Bakara, 2/245) âyetlerini okudu. Taberî de bu açıklamayı tercih etmiştir.
Yine İbn Zeyd’den, Mücahid, Katade ve el-Hasen’den:
“Zengin kılan” bol mal veren
“fakir kılan” başkasının hizmetine koşturan demektir.
“Fakir kılan” size hizmetinizde çalışacak kimseler sahibi olma imkanını vermiştir, diye de açıklanmıştır ki; bu da aynı şekilde başkalarına hizmet ettiren anlamındadır.
Verdikleri ile kişiyi razı kılan, demek olduğu da söylenmiştir. Yani önce onu zengin kılmış, sonra da verdikîeriyle onu razı etmiştir. Bu açıklamayı da İbn Abbâs yapmıştır.
el-Cevherî dedi ki: ….fiili; ” Zengin oldu, olur, zengin olmak” fiili gibidir Ancak fakir oldu, olur, fakir olmak anlamı mealde yansıtılmıştır Bu anlama geldiği de hem ‘j-r nıv-ı-lci arık tamulardan, hem biraz sonra gelecek açıklamalardan da anlaşılacaktır.
” Allah ona kazanılarak toplanan şeyler ve mallar verdi” demektir. Yine; “Allah onu razı kıldı” anlamına gelir. “Razı olmak” demektir. Bu açıklama İbn Zeyd’den nakledilmiştir. (İbn Zeyd) dedi ki: Araplar:
“Her kime yüz tane keçi verilecek olursa, o kimseye toplayıp, yığma verilmiş olur. Her kime yüz tane koyun verilecek olursa, o kimseye de zengin verilmiş olur. Her kime yüz tane deve verilecek olursa, o kimseye de temennileri verilmiş olur.”
” Allah ona kendisine huzur ve sükun verecek şeyler verdi” denilir.
“Zengin kılanın da O, fakir kılanın da O” âyetinin, kendisini zengin kılıp, yaradıklarını kendisine muhtaç kılanın O olduğu anlamında olduğu da söylenmiştir. Bu açıklamayı Süleyman et-Teymi yapmıştır. Süfyan da şöyle demektedir: O kanaat ile zengin kılmış, rıza ile de ihtiyaçtan kurtarmıştır,
el-Ahfeş dedi ki: “Fakir kıldı” demektir. İbn Keysan ona çocuk ihsan etti, demektir. Bu da az önceki açıklamaların kapsamı içerisindedir.