Dediler ki: “Bizim ilahlarımız mı daha hayırlı, yoksa o mu?” Onu sana sadece tartışma konusu olsun diye örnek verdiler. Hayır, onlar tartışmacı bir topluluktur.
Diyanet Vakfı
Bizim tanrılarımız mı hayırlı, yoksa o mu? dediler. Bunu sana ancak tartışmak için söylediler. Doğrusu onlar kavgacı bir toplumdur.
Kurtubi Tefsiri
Ve: “Bizim tanrılarımız mı hayırlı, yoksa o mu?” dediler. Bunu sana ancak tartışmak üzere örnek gösterdiler. Hatta onlar düşmanlığı yol edinmiş bir topluluktur.
“Ve: Bizim tanrılarımız mı hayırlı, yoksa o mu?” Yani bizim ilahlarımız mı hayırlıdır, yoksa Îsa mı? Bu açıklamayı es-Süddî yapmıştır. Ayrıca şöyle demiştir: Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) ile tartışıp ona: Eğer Allah’tan başka kendisine ibadet edilenler cehennemde olacaksa biz, bizim ilahlarımızın Îsa, melekler ve Uzeyr ile birlikte olmalarına razıyız, demişlerdi. Bunun üzerine yüce Allah:
“Şüphesiz kendileri için daha önceden tarafımızdan iyilik takdir edilmiş olanlar, işte onlar oradan uzaklaştırılmışlardır” (el-Enbiya, 21/101) âyetini indirdi.
Katade de şöyle demiştir:
“Yoksa o mu” sözleriyle Muhammed (sallallahü aleyhi ve sellem)’ı kastediyorlar.
İbn Mes’ûd’un kıraatinde de “Bizim ilahlarımız mı hayırlıdır, yoksa bu mu?” şeklindedir. Bu da Katade’nin açıklamasını pekiştirmektedir. Bu kendi ilahlarının hayırlı olduğunu söyletmek maksadı ile sorulmuş bir soru (istifham-ı takriri)dir. Kûfeliler ile Yakub,
“bizim tanrılarımız mı” anlamındaki âyeti şeklinde her iki hemzeyi tahkik ile okumuşlardır. Diğerleri ise hemzeyi yumuşatarak okumuşlardır ki, daha önceden buna dair açıklamalar geçmiş bulunmaktadır.
“Bunu sana ancak tartışmak üzere örnek gösterdiler” âyetindeki: ” Tartışmak üzere” lâfzı haldir, yani tartışanlar olarak demektir. Bu da şu anlama gelir: Onlar bu örneği ancak tartışmak maksadını güttükleri için sana verdiler, çünkü onlar cehennemin yakıtı olacağı belirtilenler ile kastedilenlerin ilâh diye edindikleri cansız varlıklar olduğunu biliyorlardı.
“Hatta onlar düşmanlığı yol edinmiş” batılı ileri sürerek tartışan
“bir topluluktur.”
Tirmizî’nin, Sahih ‘indeki rivâyete göre Ebû Umame şöyle demiştir: Rasûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) buyurdu ki: “Herhangi bir toplum üzerinde bulundukları bir hidayetten sapmışsa, mutlaka onlara (batıl adına) tartışma özelliği verilmiştir.” Daha sonra da Rasûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem): “Bunu sana ancak tartışmak üzere örnek gösterdiler. Hatta onlar düşmanlığı yol edinmiş bir topluluktur” âyetini okudu. Tirmizi, V, 378; İbn Mace, I, 19; Müsned, V, 252.