İşte böyle, senden önce de hangi kasabaya bir uyarıcı gönderdiysek, oranın varlıklı olanları mutlaka: “Biz atalarımızı bir ümmet üzerinde bulduk ve biz onların izlerine uyarız” dediler.
Diyanet Vakfı
Senden önce de hangi memlekete uyarıcı göndermişsek mutlaka oranın varlıklıları: Babalarımızı bir din üzerinde bulduk, biz de onların izlerine uyarız, derlerdi.
Kurtubi Tefsiri
Senden önce de hangi kasabaya bir uyarıcı gönderdiysek, mutlaka oranın şımarık varlıklıları böylece: “Biz atalarımızı bir din üzere bulduk ve muhakkak bizler onların izlerine uyanlarız” demişlerdir.
2- Geçmiş Atalara Uymakla Doğru Yolu Bulmak İddiası:
“Ve gerçekten biz onların izleri üzerinde doğruya erdirilmiş kimseleriz dediler.” Yani biz onlar vasıtası ile hidayet buluruz. Bu âyette
“doğruya erdirilmiş (hidayete iletilmiş)” diye buyurulmakta, diğer âyet-i kerimede de
“uyanlarız” yani biz onlara uyarız dedikleri zikredilenmektedir. İkisinin de anlamı birdir.
Katade dedi ki:
“Uyanlarız” demek tabi olanlarız demektir. Bu âyette taklid çürütülmekte, geçersiz olduğu belirtilmektedir. Çünkü atalarını taklid ederek Allah Rasûlünün kendilerini davet ettiği husus üzerinde düşünmeyi terketmelerinden ötürü, onları yermektedir. Buna dair açıklamalar yeteri kadarıyla daha önceden el-Bakara Sûresi’nde (2/180. âyet, 2. başlıkta) geçmiş bulunmaktadır.
Mukâtil ‘in naklettiğine göre bu âyet-i kerîme, Kureyş’e mensub olan el-Velid b. el-Muğire, Ebû Süfyan, Ebû Cehil, Rabia’nın iki oğlu Utbe ile Şeybe hakkında inmiştir. Yani bunların söylediklerinin bir benzerini onlardan önce gelenler de söylemişti.
Yüce Allah bu âyetlerle peygamberini teselli etmektedir. Yüce Allah’ın:
“Sana, senden önceki peygamberlere söylenmiş olandan başka bir şey söylenmiyor” (Fussilet, 41/43) âyeti buna benzemektedir.
(Mealde “şımarık varlıklı” diye anlamlandırılan:) Mutref: Nimet içinde bulunan, nimete mazhar kılınan demektir. Burada kastedilenler ise hükümdarlar ve zorbalardır.