Akşam üzeri, kendisine duraklayıp bekleyen hızlı atlar sunuldu.
Diyanet Vakfı
Akşama doğru kendisine, üç ayağının üzerine durup bir ayağını tırnağının üzerine diken çalımlı ve safkan koşu atları sunulmuştu.
Kurtubi Tefsiri
Hani ona öğleden sonra bir ayağını tırnağı üzere dikip üç ayağı üzere duran, hızlı koşan atlar sunulmuştu;
“Hani ona öğleden sonra bir ayağını tırnağı üzere dikip üç ayağı üzere duran, hızlı koşan atlar sunulmuştu” âyetinde geçen ile atlar kastedilmektedir. Hızlı koşan at demek olan: (……..)’in çoğuludur. Nitekim çokça bağışta bulunup cömertçe veren insana da bu sıfat verilmektedir.
“Cömert kimseler”; ise “hızlı koşan (asil) at” demektir. “Adam malıyla cömertlik etti, eder, cömertlik etmek” demektir. Cömert kişiye de denilir, çoğulu: ” Cömert kimseler” şeklinde gelir. (Çoğul şekli itibariyle) “(Kafa (başın arka tarafı) ve kafalar” kelimesi gibidir. Buradan “vav” harfinin harekesiz gelmesi ise illet harfi oluşundan dolayıdır. Ayrıca: şekillerinde de çoğulu yapılabilir. Kadın için de: “Cömert kadın”; ” Cömert kadınlar” denilir. -Şekil itibariyle-: “Şüpheden çokça kaçan kadın ve kadınlar; erkeğinden kaçan inek, inekler” gibi. Şair de şöyle demektedir:
“Biz(i andıran kolu) ile maharetle iş yapar, eteğini iffetle koruyandır o,
Son derece aç olmakla birlikte kendisini doyuracak olanı cömertçe verir.”
Mesela: “Bir merhaleyi güzelce yürüdük, iki merhaleyi güzelce yürüdük, birçok merhaleyi güzelce yürüdük” denilir. “At çok güzel oldu” demektir. Muzari hali; (……..) mastar ismi de: (……..) dir. (……..) hem erkek, hem dişi için kullanılır.
Bu da: “Asil atlar” lâfzından gelmektedir.
Bir görüşe göre bu, boyunları uzun atlar demek olup boyun, gerdan demek olan’den alınmış bir sıfattır. Çünkü atlarda boynun uzun olması da atların güzel nitelikleri arasındadır.
“Bir ayağını tırnağı üzere dikip üç ayağı üzere duranlar” âyeti da iki şekilde açıklanmıştır. Birincisine göre bu, onların ayakta durmaları demektir. el-Kutebî ile el-Ferrâ” derler ki: Arapçada: tabiri at ya da başkaları için “ayakta duran” anlamındadır. Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)’ın buyurduğu rivâyet edilen: “Erkeklerin, huzurunda ayakta durmalarından hoşlanan kimse, cehennemdeki yerine hazırlansın” âyetinde de aynı kökten gelen lâfız kullanılmıştır ki, önünde uzun süre ayakta durmalarından hoşlanan… anlamındadır. Bunu Kutrub da nakletmiş olup en-Nabiğa’nın şu beytini de zikretmektedir:
“Onun geniş düzlüğünde kurulmuş bir çadırımız var bizim,
Asil kısraklar ile ayakta duran asil atlar.”
Bu Katade’nin görüşüdür.
İkinci açıklamaya göre bu, ön ayaklarından birisini tırnağı üzerine dikerken, üç ayağı üzerinde duran demektir. Şairin şu beyitinde olduğu gibi:
“Alışmıştır, o üç ayağı üzerinde dikilenlere; sanki o,
Bir ayağım tırnağı üzerine dikip üçü üzerinde ayakta duranlardan gibidir.”
Amr b. Külsum da şöyle demiştir:
“Atları onun yanıbaşında bıraktık biz,
Dizginleri geçirilmiş ve üç ayağı üzerinde dikilmişler olarak.”
Bu da Mücahidin görüşüdür.
el-Kelbî dedi ki: Süleyman (aleyhisselâm) Dımaşk ile Nusaybin (Nasibin) halkına bir gaza düzenledi. Onlardan bin at ganimet aldı. Mukâtil de şöyle dedi: Süleyman’a babası Dâvûd’dan bin at miras kaldı. Babası da bunları Amalikalılardan almıştı.
el-Hasen dedi ki: Bana ulaştığına göre bunlar denizden çıkmış kanatlı atlar idi. ed-Dahhak da böyle demiştir. Yine belirtildiğine göre bunlar Süleyman’a denizden çıkartılmış kanatlı ve nakışlı atlar idiler. İbn Zeyd dedi ki: Şeytan Süleyman’a denizdeki yaylaklardan atlar çıkarmıştı. Bu atların da kanatları vardı. Ali (radıyallahü anh) da böyle demiştir: Buna göre onlar kanatlı yirmi at idiler. Yüz at olduğu da söylenmiştir. İbrahim et-Teymî’den gelen haberde zikredildiğine göre bu atların sayısı yirmibin imiş. Doğrusunu en iyi bilen Allah’tır.