Her yüksek yerde bir alâmet mi inşa ediyorsunuz, oyun olsun diye?
Diyanet Vakfı
Siz her yüksek yere bir alamet dikerek eğleniyor musunuz?
Kurtubi Tefsiri
“Siz her yüksek yerde eğlenmek için koca bir bina mı inşa edip durursunuz?
“Siz her yüksek yerde eğlenmek için koca bir bina mı İnşa edip duruyorsunuz?” âyetindeki: “Yerden yüksekçe olan herşey” hakkında kullanılır. Bu açıklama İbn Abbâs ve başkalarına aittir. ‘in çoğuludur. “Arazinin yüksekliği ne kadardır?” demektir.
Katâde, bu yol demektir, diye açıklamıştır. Bu aynı zamanda ed-Dahhâk, el-Kelbî, Mukâtil ve es-Süddî’nin de görüşüdür. İbn Abbâs da yine bu görüşü ifade etmiştir. el-Müseyyeb b. Ales’in şu beyitinde de bu anlamda kullanılmıştır:
“Serap, onu bir alçaltıyor, bir yükseltiyor.
Beyaz bir elbiseymiş gibi parlayan yol.”
Burada görüldüğü gibi yol demek olan açıklamakta olduğumuz kelime İle yolu beyaz elbiseye benzetmektedir.
en-Nehhâs dedi ki: Yerin yüksekçe taraflarına da, yola da; denilmesi sözlükte bilinen bir husustur .
Şair de şöyle demektedir;
Üstüste binmiş kanadının tüyleri parıldıyor dağın üzerinde,
Gecenin çiğleri tüyleri üzerinde parıldayıp duruyor.”
Umare dedi ki; “Dağ” demektir, tekili çoğulu da …diye gelir. Mücahid: İki dağ arasındaki geçit, yol demektir, demiştir. Ondan gelen bir başka rivâyete göre ise küçük tepecik anlamındadır. Yine ondan rivâyete göre etrafın gözetlenmesine yarayan yüksekçe yer demektir.
İkrime ve Mukâtil dedi ki: Bunlar yolculuğa çıktıkları vakit yıldızlarla yollarını buluyorlardı. O bakımdan yollarda doğru yoldan şaşırmamak için uzunca alâmetler bina ederlerdi. Buna da yüce Allah’ın:
“Âyet: alâmet (mealde: koca bir bina)” lâfzı delil teşkil etmektedir.
Mücahid’den rivâyete göre bu güvercinler için yapılan yapılar anlamındadır. Buna delil de: “Eğlenmek için” âyetidir ki, oynamak için demektir. Yani sizler yüksek herbir yerde güvercinler için yapılan bina ve burçlar kabilinden kendileriyle oyun oynamak maksadıyla yüksek bir alâmet mi dikersiniz?
Bu, yolda gidip gelenlerle oynayıp eğlenmek maksadıyla… diye de açıklanmıştır. Yani siz gidip gelenlere yukardan bakıp kontrol edecek şekilde yüksek olan herbir yerde yolcularla alay etmek maksadıyla bir bina mı yaparsınız?
el-Ketbî dedi ki: Bu öşürcülerin (vergi ve gümrük memurlarının) yanlarından geçen kimselerin malları ile istedikleri gibi oynamalarını ifade eder. Bunu da el-Maverdî na ki etmiştir,
İbnu’l-A’râbî dedi ki; “Manastır” demektir. Yine bu kelime sahrada güvercinlerin kondukları yüksekçe yer anlamına da gelir. Aynı zamanda yüksekçe tepe manası da vardır. Bu kelime iki türlü telaffuz edilebilir. “Ra” harfi esreli ve üstün olmak üzere çoğulu da şeklinde gelir. Bu açıklamayı es-Sa’lebî zikretmiştir.