Ve sağlam yapılar mı ediniyorsunuz, sanki ebedî kalacakmışsınız gibi?
Diyanet Vakfı
Temelli kalacağınızı umarak sağlam yapılar mı ediniyorsunuz?
Kurtubi Tefsiri
“Ve ebedi kalırsınız ümidi ile sapasağlam kaleler mi yapar durursunuz?
“Ve ebedi kalırsınız ümidi ile sapasağlam kaleler mi yapar durursunuz?”
el-Kelbî konaklar mı, diye açıklamıştır. Bunun yüksekçe kaleler anlamına geldiği de söylenmiştir ki; bu İbn Abbâs ve Mücahid’in açıklamasıdır. Şairin şu beyitinde de bu anlamdadır.
“Onların yurtlarını kupkuru ve ıpıssız kıldık,
Yüksekçe kaleleri ve burçları da yerle bir ettik.”
Bunun “yüksek köşkler” anlamına geldiği de söylenmiştir. Yine bu açıklamayı Mücahid yapmıştır. Ondan gelen bir diğer rivâyete göre bunlardan kasıt (çöllerde yapılan) güvercin kuleleri (burçları)dır. es-Süddî de böyle demiştir.
Derim ki: Mücahid’den böyle bir rivâyetin nakledilmiş olma ihtimali uzaktır. Çünkü “(az önce geçen) koca bir bina: er-rî'” hakkında bunun güvercin burçları ve kuleleri anlamında olduğunu söylediği belirtilmişti. O vakit bu (burada da aynı manaya gelirse) ifadede bir tekrar olur.
Katâde dedi ki: Bu, yerin altında sular için sarnıç demektir. ez-Zeccâc da bunlar, su için yapılan yerler demektir diye açıklamıştır. Bunun tekili de; ile şeklinde gelir. Lebid’in şu beyitinde de bu anlamda kullanılmıştır:
“Çürüdük bizler; fakat çürümez doğup duran yıldızlar
Bizden sonra geriye dağlar ile yaptığımız su sarnıçları (havuzları) kalacaktır.”
el-Cevherî dedi ki; “İçinde yağmur sularının toplandığı havuz gibi bir şeydir.” “Nun” harfi ötreli olarak kullanılırsa da aynı anlama gelir. ise kaleler demektir. Ebû Ubeyde yapılan herbir binaya: denilir demiştir. Bunu el-Mehdevî nakletmektedir.
Abdu’r-Rezzak dedi ki:
“Sapasağlam kaleler” bizde Yemenlilerin lehçesinde Âd kavminden kalma köşkler demektir.
“Ve ebedi kalırsınız ümidi ile” ebedi kalmak maksadıyla (böyle mi yaparsınız?)
Bir açıklamaya göre buradaki istifham (soru) azarlamak anlamına da gelebilir. “Siz ebedi kalacağınızı mı zannediyorsunuz” demek olur. Bu da bir kimsenin: “Bana sövdüğünü ümid ederim” deyip: Bana sövüyor musun, demek istemesine benzer. Bu anlamdaki bir açıklama İbn Zeyd’den rivâyet edilmiştir.
el-Ferrâ’ dedi ki; Ebedi krnak düşüncesiyle böyle yapıyor, fakat ölümü hiç düşünmüyorsunuz, demektir. İbn Abbâs ve Katâde de şöyle demiştir: Sanki siz oralarda ebedi ve baki kalacaksınız gibi… demektir.
Bir kıraatte de “Ebedi bırakılacakmışcasına…” şeklindedir ki bunu da en-Nehhâs zikretmiştir.
Katâde’nin naklettiğine göre bu ifade kıraatlerin birisinde; “Ebedi imişsiniz gibi” şeklinde idi (sahih görülmediğinden terkedilmiştir). “Yakaladığınız zaman da zorbaca mı davranırsınız?”